Tủ lạnh bị tấn công, chuyên gia EU: Đồ gia dụng có thể là mục tiêu tiếp theo

Giám đốc Cơ quan An ninh mạng Liên minh châu Âu (ENISA) hôm thứ Ba (10/11) cảnh báo đồ gia dụng của người dân châu Âu có thể là mục tiêu tiếp theo của tin tặc, sau khi thiết bị làm lạnh tại siêu thị ở ít nhất 12 nước châu Âu bị tấn công. Ông kêu gọi châu Âu tăng đầu tư để ứng phó các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng gia tăng.

Đồ gia dụng có thể là mục tiêu tấn công tiếp theo

Ông Juhan Lepassaar, Giám đốc điều hành ENISA, đưa ra cảnh báo này khi trả lời phỏng vấn hãng tin AFP tại Brussels hôm thứ Ba, nhân dịp ENISA công bố báo cáo định kỳ hai năm một lần về tình trạng an ninh mạng trong EU. Ông nói thẳng rằng bảo vệ an ninh mạng phải được đặt lên hàng đầu: “An ninh không nên và cũng không thể là việc tính đến sau cùng”.

“Hôm nay là tủ lạnh, ngày mai có thể là bộ định tuyến (router), ngày kia có thể là đồ gia dụng, và cứ thế tiếp diễn,” ông Lepassaar nói.

Ông cũng cho rằng mọi sự cố đều có thể phòng tránh: “Vấn đề là chúng ta đã sẵn sàng đầu tư để làm được điều đó hay chưa”. Theo ông, chi phí bảo đảm an ninh mạng không hề thấp.

Nếu dịch vụ thiết yếu bị xâm nhập, đời sống hằng ngày có thể bị ảnh hưởng nặng

Hôm 11-12/10, hệ thống làm lạnh của hàng trăm siêu thị tại Pháp bị tin tặc tấn công từ xa. Nhiệt độ trong tủ mát và tủ đông tăng vọt, thực phẩm tươi sống bị hỏng hàng loạt, nhiều siêu thị buộc phải bỏ toàn bộ số hàng này.

Hôm thứ Hai (9/11), Chính phủ Pháp tuyên bố quy trách nhiệm vụ tấn công cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Ông Lepassaar không bình luận trực tiếp về cáo buộc của Pháp. Tuy nhiên, ông nhắc tới các nhóm tin tặc gắn với nhà nước của Iran, Nga, Trung Quốc và Triều Tiên, và cho biết những nhóm này đang nhắm vào nhiều doanh nghiệp, tổ chức và lợi ích của châu Âu.

Ông lưu ý rằng trong xã hội hiện đại, các dịch vụ công thiết yếu, từ cấp nước, y tế, cứu hỏa, cảnh sát tới giao thông công cộng, đều đã được số hóa ở mức cao và là chỗ dựa cho sinh hoạt bình thường của người dân. Nếu không được bảo vệ, các dịch vụ này có thể bị tin tặc xâm nhập, và khi đó đời sống hằng ngày sẽ bị ảnh hưởng ngay, ông cảnh báo.

AI trở thành “hệ số nhân sức mạnh” của tin tặc

Ngoài các lỗ hổng quen thuộc của thiết bị kết nối internet, AI cũng đang khiến việc phòng thủ mạng của châu Âu khó khăn hơn. Báo cáo của ENISA mô tả AI là “hệ số nhân sức mạnh” cho các thủ đoạn tấn công vốn có, từ lừa đảo trực tuyến, phát triển mã độc tới tự động dò tìm lỗ hổng.

Khi tin tặc dùng AI để tự động quét lỗi hệ thống và tung đòn tấn công, khoảng thời gian từ lúc một lỗ hổng được phát hiện tới lúc bị khai thác đang rút ngắn nhanh chóng, “tiến dần về 0”, báo cáo cảnh báo. Hệ quả là doanh nghiệp có thể bị xâm nhập trước khi kịp phòng thủ hay phát hành bản vá.

Tin tặc không chỉ dùng AI để tấn công mạng mà còn dùng công nghệ giả mạo sâu (deepfake) để tạo video, giọng nói và thông tin giả rất giống thật. Các sản phẩm giả này phục vụ những kiểu lừa đảo trực tuyến mới rất khó nhận ra, nhằm đánh lừa nạn nhân. Chúng cũng đưa dữ liệu sai vào hệ thống để làm gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.

Số liệu trong báo cáo cho thấy 57,3% sự cố mạng năm 2025 xuất phát từ động cơ ý thức hệ, trong bối cảnh cuộc chiến Nga-Ukraine và xung đột leo thang ở Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng tới hoạt động mạng nhắm vào EU. Động cơ tài chính đứng sau 29,3% số sự cố. Trong nhóm này, hoạt động mã độc tống tiền ngày càng chuyên nghiệp và lan rộng.

EU đẩy nhanh hoàn thiện luật nhưng vướng tình trạng thiếu nhân lực

Để ngăn nguy cơ lan rộng, những năm gần đây EU liên tục siết các quy định. Trụ cột trong số đó là Chỉ thị NIS2 về an ninh mạng và hệ thống thông tin, có hiệu lực từ tháng 1/2023. Chỉ thị này buộc mọi lĩnh vực kinh tế áp dụng biện pháp bảo vệ trên môi trường số, và các nước thành viên phải đưa nó vào luật quốc gia chậm nhất ngày 17/10/2024. Đạo luật Khả năng chống chịu trên không gian mạng (Cyber Resilience Act) đã lập một cổng thống nhất để báo cáo lỗ hổng và sẽ được áp dụng đầy đủ từ tháng 12/2027.

Đạo luật Đoàn kết về an ninh mạng (Cyber Solidarity Act) có hiệu lực từ tháng 2/2025. Đạo luật này lập ra hệ thống cảnh báo an ninh mạng, cơ chế ứng phó khẩn cấp và lực lượng dự phòng trên phạm vi toàn châu Âu, nhằm nâng cao năng lực đối phó với các mối đe dọa và sự cố mạng.

Dù vậy, khung pháp lý khá đầy đủ này đang gặp khó vì thiếu người. Báo cáo của ENISA dẫn nghiên cứu NIS Investments năm 2025 cho biết 45% tổ chức được khảo sát gặp khó khăn khi tuyển chuyên gia có kỹ năng an ninh mạng cần thiết. Cơ quan này cảnh báo tình trạng thiếu nhân lực có thể làm suy yếu khả năng chống chịu lâu dài của mạng lưới châu Âu.

ENISA kêu gọi các nước thành viên dành thêm nguồn lực để tuyển dụng, tăng cường đào tạo kỹ năng trong nước và thu hút nhân tài nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt.

Xem thêm: