Sửa Luật Đất đai: Đề xuất bố trí nhà, đất tại chỗ cho người bị thu hồi đất

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề xuất người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án khu đô thị, khu dân cư nông thôn có thể được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ, thay vì phải chuyển đến khu tái định cư khác. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi để trình Quốc hội xem xét. Trong đó, nhiều quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được đề xuất điều chỉnh.

Một nội dung đáng chú ý là người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án khu đô thị, khu dân cư nông thôn nếu có nhu cầu có thể được xem xét bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ.

Đề xuất bố trí đất ở hoặc nhà ở ngay tại khu vực cũ

Theo dự thảo, khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, dự án khu dân cư nông thôn có thể được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ.

Điều kiện là người có đất bị thu hồi có nhu cầu và việc bố trí được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Đây là một trong những nội dung được đề xuất nhằm tạo thêm cơ chế lựa chọn về nơi ở cho người dân khi thực hiện thu hồi đất.

Thay vì phải chuyển đến một khu tái định cư ở vị trí khác, người dân có thể được bố trí đất ở hoặc nhà ở ngay trong khu vực dự án nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Có thể hoán đổi phần đất ở bị thu hồi

Dự thảo cũng đề xuất một cơ chế khác đối với trường hợp người dân chỉ bị thu hồi một phần thửa đất.

Theo đó, nếu Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng và người có đất bị thu hồi có nhu cầu, có thể được xem xét hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang phần diện tích đất còn lại của thửa đất sau thu hồi.

Việc hoán đổi sẽ được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Đề xuất này nhằm tạo điều kiện để người dân có thể tiếp tục sử dụng phần đất còn lại thay vì phải chuyển hẳn sang một nơi ở khác trong những trường hợp phù hợp.

Người nhận chuyển nhượng đất trong thời gian có thông báo thu hồi

Dự thảo cũng bổ sung quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người nhận chuyển quyền sử dụng đất trong thời gian đang có thông báo thu hồi đất.

Theo phương án đề xuất, nếu trong thời gian thông báo thu hồi đất còn hiệu lực, người có đất bị thu hồi thực hiện chuyển quyền sử dụng đất thì bên nhận chuyển quyền có thể được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Tuy nhiên, tổng mức bồi thường, hỗ trợ và tái định cư không vượt quá mức áp dụng đối với bên chuyển quyền sử dụng đất.

Quy định này nhằm làm rõ việc giải quyết quyền lợi trong trường hợp quyền sử dụng đất được chuyển giao sau khi đã có thông báo thu hồi.

Phải lấy ý kiến người có đất trước khi phê duyệt phương án

Một điểm mới khác là dự thảo đề xuất yêu cầu điều tra, xác định thu nhập của người dân từ việc sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất trong quá trình thu hồi đất.

Cơ quan thực hiện thu hồi đất phải tổ chức lấy ý kiến và tiếp thu ý kiến của người có đất bị thu hồi trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Việc xác định thu nhập được đặt ra nhằm tính toán những khoản thu nhập mà người dân có thể bị mất do việc thu hồi đất.

Trên cơ sở đó, địa phương có thể xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp hơn với tình hình thực tế của từng trường hợp.

Khu tái định cư có nhiều mức diện tích

Dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc nhà ở, đất ở tại khu tái định cư được bố trí theo nhiều cấp nhà và nhiều mức diện tích.

Việc này nhằm phù hợp với mức bồi thường cũng như khả năng chi trả của từng người được tái định cư.

Theo đề xuất, khu tái định cư không nhất thiết chỉ có một loại nhà hoặc một mức diện tích cố định. Các phương án về nhà ở, đất ở có thể được thiết kế theo nhiều mức khác nhau.

Cách bố trí này được đưa vào dự thảo nhằm tạo sự phù hợp giữa nhu cầu nhà ở và khả năng tài chính của người được tái định cư.

Có thể thu hồi cả phần đất còn lại nếu người dân có nhu cầu

Dự thảo cũng đề xuất quy định đối với trường hợp thửa đất bị thu hồi một phần.

Nếu người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất, cơ quan, người có thẩm quyền có thể xem xét, quyết định thu hồi.

Phần diện tích này sau đó được thực hiện bồi thường, hỗ trợ, quản lý theo quy định của Chính phủ.

Quy định này nhằm xử lý những trường hợp phần đất còn lại sau thu hồi không còn phù hợp để sử dụng hoặc người dân có nhu cầu thu hồi toàn bộ thửa đất.