Cảnh sát TQ bán thông tin cá nhân; các nền tảng chống gian lận trở thành máy ATM

Một vụ bê bối liên quan đến hệ thống chống lừa đảo quốc gia của Trung Quốc đang gây chấn động dư luận sau khi nhiều cảnh sát tại tỉnh Giang Tây bị phát hiện câu kết với các đối tượng bên ngoài để mua bán trái phép thông tin ngân hàng cá nhân và thao túng việc phong tỏa tài khoản. Vụ việc khiến nhiều cư dân mạng Trung Quốc gọi nền tảng chống gian lận này là “máy ATM của cảnh sát”.

Theo các tài liệu xét xử được công bố trên mạng văn bản tư pháp Trung Quốc và được truyền thông đại lục đưa tin ngày 11/5, một người đàn ông họ Vương ở tỉnh Phúc Kiến đã móc nối với nhiều cảnh sát tại huyện Thượng Cao, tỉnh Giang Tây, nhằm sử dụng trái phép nền tảng dữ liệu chống lừa đảo quốc gia để tra cứu thông tin tài khoản ngân hàng của công dân.

Các đối tượng đã thu phí khoảng 1.000 nhân dân tệ cho mỗi lượt truy vấn thông tin tài khoản và thực hiện phong tỏa 27 tài khoản ngân hàng. Tổng cộng hơn 170 lượt truy vấn trái phép đã được thực hiện. Một số cảnh sát tham gia đường dây được cho là đã nhận hàng trăm nghìn nhân dân tệ tiền chia lợi nhuận.

Theo hồ sơ vụ án, các đối tượng sử dụng ứng dụng Telegram để gửi thông tin tài khoản cần tra cứu. Một số cảnh sát đã dùng chứng thư số công an để đăng nhập hệ thống dữ liệu chống lừa đảo quốc gia và truy cập thông tin cá nhân của công dân.

Ngoài việc truy vấn dữ liệu, một số cảnh sát còn trực tiếp thao tác lệnh “dừng thanh toán”, tức ngăn chặn việc chuyển tiền khỏi tài khoản ngân hàng. Điều này làm dấy lên lo ngại về quyền lực quá lớn của cơ quan công an trong việc kiểm soát tài sản cá nhân.

Tháng 1/2026, đối tượng chính trong vụ án bị kết án hơn 3 năm tù và phạt tiền. Tuy nhiên, dư luận chú ý rằng bản án không công khai đầy đủ hình phạt dành cho các công chức liên quan, cũng như không đề cập vấn đề bồi thường cho các nạn nhân bị ảnh hưởng.

Sau khi thông tin được công bố, vụ việc nhanh chóng gây tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều cư dân mạng cho rằng hệ thống chống lừa đảo đã bị biến tướng thành công cụ kiếm tiền và giám sát người dân.

Một số bình luận viết: “Chống lừa đảo hay chính là lừa đảo?”, “Vừa hô chống lừa đảo vừa bán dữ liệu người dân”, hay “Không ngạc nhiên vì sao ngày nào cũng nhận được cuộc gọi quảng cáo”.

Trên các nền tảng hải ngoại, nhiều ý kiến còn bày tỏ lo ngại về việc cảnh sát có thể tùy ý đóng băng tài khoản ngân hàng mà người dân không biết phải khiếu nại với ai.

Vụ việc cũng khiến dư luận chú ý trở lại đối với ứng dụng “Trung tâm chống lừa đảo quốc gia” do chính quyền Trung Quốc triển khai từ năm 2021. Trong nhiều năm qua, người dân ở nhiều địa phương phản ánh họ bị ép cài đặt ứng dụng này khi đi tàu, làm thủ tục ngân hàng, xin giấy tờ hoặc vào trường học.

Nhiều tổ chức nhân quyền và chuyên gia an ninh mạng từng cảnh báo ứng dụng chống lừa đảo của Trung Quốc có khả năng thu thập lượng lớn dữ liệu cá nhân, bao gồm tin nhắn, lịch sử cuộc gọi, trình duyệt web và thậm chí quyền truy cập vào hình ảnh, camera hoặc dữ liệu nhập trên điện thoại.

Một báo cáo do nhóm nghiên cứu Turquoise Roof và tổ chức Tibet Watch công bố trước đây cho rằng ứng dụng này mang tính chất giám sát nhiều hơn là chống lừa đảo.

Một luật sư nhân quyền tại thành phố Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, nhận định việc ép buộc cài đặt ứng dụng chống lừa đảo có thể xâm phạm quyền riêng tư và quyền tự do liên lạc của công dân. Ông cho rằng chính quyền không nên lấy danh nghĩa chống lừa đảo để mở rộng giám sát kỹ thuật số đối với người dân.

Trong bối cảnh các vụ lừa đảo viễn thông tại Trung Quốc vẫn tiếp tục gia tăng bất chấp việc triển khai hàng loạt công cụ chống gian lận, vụ bê bối mới nhất đang làm dấy lên nhiều câu hỏi về tính minh bạch, quyền riêng tư và phạm vi quyền lực thực sự của hệ thống giám sát kỹ thuật số tại nước này.