Cựu lãnh đạo Standard Chartered khai trước tòa: Huawei nói sai lý do ngừng hợp tác với HSBC

Cựu lãnh đạo Standard Chartered Alex Manson tuần trước khai trước tòa Mỹ rằng Huawei nói sai lý do ngừng hợp tác với HSBC. Nhân chứng HSBC hôm thứ Tư (7/10) xác nhận chính ngân hàng này chủ động cắt quan hệ.

Ông Ralph Nash, cựu trưởng bộ phận tuân thủ về tội phạm tài chính toàn cầu của HSBC, ra làm chứng hôm thứ Tư tại phiên tòa xử Huawei ở New York và xác nhận một lá thư ngân hàng này gửi Huawei ngày 4/10/2017. Trong thư, HSBC chính thức chấm dứt quan hệ hợp tác, sau các cuộc trao đổi giữa hai bên hồi tháng 8 năm đó.

Ông nhấn mạnh quyết định hoàn toàn do HSBC đưa ra, chủ yếu vì lo ngại rủi ro pháp lý và tuân thủ từ hoạt động của Huawei liên quan đến Iran.

Huawei bị công tố Mỹ cáo buộc lừa dối ngân hàng, khiến các ngân hàng có nguy cơ vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran.

Lời khai của ông Nash khớp với lời ông Manson trước tòa hôm thứ Năm (1/10). Ông Manson khai Huawei đã nói sai với Standard Chartered về lý do ngừng hợp tác với HSBC: Huawei nói chính họ chủ động ngừng hợp tác vì HSBC “kém hiệu quả”. Còn các tài liệu nội bộ của HSBC đưa ra trước tòa hôm thứ Tư tái hiện quá trình ngân hàng này cắt quan hệ với Huawei, việc mà theo phía công tố, Huawei đã che giấu với bên ngoài.

HSBC không đính chính lời Huawei

Trước tòa, ông Nash kể rằng khi HSBC quyết định rút khỏi quan hệ với Huawei vào tháng 10/2017, chỉ một số ít lãnh đạo cốt cán của tập đoàn nắm được lá thư mật và toàn bộ sự việc. HSBC giữ kín như vậy để tránh gây phản ứng trên thị trường.

Nhân viên các cấp chỉ được biết phần thông tin cần cho vị trí và công việc của mình. HSBC còn yêu cầu nhân viên tôn trọng lập trường mà Huawei đưa ra với bên ngoài.

Vì hai bên còn nhiều dự án đang triển khai, HSBC lên kế hoạch rút lui trong khoảng hai năm để đóng dần phần lớn dịch vụ và sản phẩm tài chính dành cho Huawei.

Sau đó, Huawei mô tả với bên ngoài rằng việc chia tay là “quyết định do Huawei chủ động đưa ra”. Ông Nash khai HSBC không đính chính cách nói này, cũng không cáo buộc Huawei nói dối. Các ngân hàng khác có thể hỏi HSBC, nhưng theo ông, HSBC không có nghĩa vụ chủ động thông báo quyết định nội bộ cho bên ngoài hay cho cả ngành.

Standard Chartered sinh nghi

Chính khoảng trống thông tin này khiến Standard Chartered, một đối tác chủ chốt khác của Huawei khi đó, cảnh giác.

Ông Manson từng phụ trách quan hệ kinh doanh toàn cầu giữa Standard Chartered và Huawei. Ông khai rằng khi biết HSBC và Huawei ngừng hợp tác vào năm 2017, ông thấy sự việc “rất bất thường” và lập tức hỏi lãnh đạo Huawei về lý do.

Báo cáo nội bộ của Standard Chartered về cuộc gọi ngày 7/11/2017 ghi lại lời ông Steven Tien, người phụ trách trung tâm huy động vốn hải ngoại của Huawei, cùng một số người khác. Họ nói việc tạm ngừng hợp tác với HSBC về nghiệp vụ tiền mặt là quyết định quản lý của Huawei, chủ yếu vì HSBC “hoạt động chậm lại, kém hiệu quả” và hai bên “bất đồng về vấn đề tuân thủ, cách tư duy”.

Huawei còn khẳng định quyết định này “không liên quan đến vi phạm lệnh trừng phạt” và mong qua đó tăng cường hợp tác với Standard Chartered.

Ông Manson nói lúc đó ông dựa vào “trực giác của một nhân viên ngân hàng” và thấy lời giải thích một phía của Huawei “khó tin”. Ông nghi HSBC mới là bên chủ động cắt quan hệ và tự nhắc mình phải cảnh giác:

“Nếu HSBC thật sự chủ động chấm dứt hợp tác, hẳn họ đã phát hiện điều gì đó mà tôi không biết, nhưng lẽ ra tôi phải biết.”

Sau khi HSBC cắt quan hệ năm 2017, đến năm 2018 Standard Chartered cũng đánh giá rủi ro từ Huawei quá cao, tuyên bố không cấp vốn mới và chấm dứt hợp tác, theo báo chí thời đó. Khi ấy, Bộ Tư pháp Mỹ đã mở cuộc điều tra sâu về việc Huawei có vi phạm lệnh trừng phạt Iran hay không.

Bà Mạnh Vãn Châu muốn Standard Chartered làm “cố vấn đáng tin cậy”

Ông Manson cũng kể lại giai đoạn đầu hai ngân hàng làm việc với Huawei. Trong những năm 2012–2013, Standard Chartered và HSBC là số ít đối tác ngân hàng đa quốc gia cốt lõi giúp Huawei bước vào hệ thống tài chính quốc tế, vận hành toàn cầu và quản lý tiền mặt.

Thời gian đó, ông thường xuyên làm việc với lãnh đạo Huawei, trong đó có Giám đốc Tài chính Mạnh Vãn Châu. Standard Chartered cung cấp cho Huawei dịch vụ quản lý tiền mặt, tài trợ chuỗi cung ứng và tài trợ thương mại, giúp tập đoàn điều chuyển vốn xuyên biên giới tại châu Á, châu Phi và Trung Đông.

Trong một email nội bộ, ông Manson viết rằng bà Mạnh thất vọng vì các ngân hàng Trung Quốc không đủ khả năng cung cấp một số dịch vụ tài chính bên ngoài Trung Quốc. Vì vậy, phần lớn hoạt động của Huawei ở nước ngoài khi đó phụ thuộc rất nhiều vào Standard Chartered.

Từ cuối năm 2012 đến đầu năm 2013, Reuters liên tiếp đưa tin Skycom, đối tác của Huawei, từng chào bán thiết bị HP sản xuất tại Mỹ cho nhà mạng nhà nước Iran MCI. Các bài báo còn cho biết bà Mạnh từng là thành viên hội đồng quản trị Skycom trong giai đoạn 2008–2009.

Những thông tin này nhanh chóng khiến nhiều ngân hàng lớn cảnh giác. Một đánh giá nội bộ của Standard Chartered nêu rõ hoạt động liên quan đến các nước bị trừng phạt có thể đem lại rủi ro đáng kể về tội phạm tài chính và uy tín. Bản đánh giá đề nghị đưa rủi ro từ Huawei lên Ủy ban kiểm soát rủi ro khu vực Trung Quốc (RRRC) xem xét.

Tháng 12/2012, đúng lúc những lo ngại đó tăng lên, bà Mạnh dẫn một đoàn đến London gặp Standard Chartered. Bà nói muốn ngân hàng này trở thành “cố vấn đáng tin cậy”, mở rộng hợp tác sang tối ưu bảng cân đối kế toán, rút ngắn chu kỳ vận hành và cải thiện quản lý rủi ro, chứ không chỉ cấp vốn.

Theo cáo buộc của công tố, khi ấy Huawei tìm cách lôi kéo Standard Chartered để giữ vững kênh tài chính quốc tế, nhưng lại giấu các giao dịch liên quan đến Iran qua Skycom và việc sau đó bị HSBC chủ động cắt quan hệ. Đây là chứng cứ cốt lõi để công tố cáo buộc tập đoàn này gian lận tài chính.