Kyodo: Tài liệu mật cho thấy quân đội ĐCSTQ từng tính can thiệp vào Phong trào Dù Hồng Kông

Hãng tin Kyodo của Nhật Bản hôm thứ Tư (30/9) tiết lộ tài liệu mật cho thấy quân đội Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) từng thảo luận phương án can thiệp quân sự vào Phong trào Dù ở Hồng Kông năm 2014.

Một tài liệu đề ngày 2/11/2014 ghi lại lời ông Ngụy Lượng, Chính ủy Quân khu Quảng Châu lúc bấy giờ, khi bàn về tình hình Hồng Kông. Ông yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng hành động quân sự để đối phó với “tình thế cực đoan” ở Hồng Kông.

Ông Ngụy còn nói sẽ hành động ngay khi nhận được lệnh, bảo đảm trấn áp được tình hình.

Khi đó, Quân khu Quảng Châu phụ trách các vấn đề quân sự ở miền nam Trung Quốc Đại Lục, và ông Ngụy là một trong hai người đứng đầu quân khu này.

Tuy nhiên, phương án can thiệp quân sự mà quân đội ĐCSTQ thảo luận trong nội bộ khi đó đã không được thực hiện.

Lần đầu có tài liệu về phương án can thiệp quân sự

Hãng thông tấn CNA của Đài Loan dẫn Kyodo cho biết ông Suzuki Takashi, giáo sư nghiên cứu chính trị Trung Quốc tại Đại học Daito Bunka (Nhật Bản), là người có được số tài liệu này. Đó là biên bản ghi lời phát biểu tại các cuộc họp trong tháng 10 và tháng 11/2014, do quân đội ĐCSTQ tổng hợp lại. Theo hãng tin Nhật Bản, lãnh đạo ĐCSTQ kiêm Chủ tịch Quân ủy Trung ương Tập Cận Bình cũng tham dự những cuộc họp này.

Ông Kurata Toru, giáo sư Đại học Rikkyo (Nhật Bản) chuyên nghiên cứu chính trị Hồng Kông, cho rằng đây là lần đầu có tài liệu cho thấy quân đội ĐCSTQ từng tính đến việc can thiệp vào Phong trào Dù.

Còn theo ông Suzuki, các tài liệu cho thấy khi đó không thể loại trừ hoàn toàn khả năng ĐCSTQ điều quân đội ra trấn áp Phong trào Dù.

Kyodo phân tích rằng phương án can thiệp không được thực hiện có thể liên quan đến việc ĐCSTQ từng bị quốc tế cô lập sau cuộc đàn áp Thiên An Môn ngày 4/6/1989.

Người Hồng Kông đòi phổ thông đầu phiếu, biểu tình bị giải tán bằng lựu đạn cay

Phong trào Dù nổ ra vào mùa thu năm 2014, với yêu cầu chính là bầu Trưởng Đặc khu Hồng Kông theo hình thức phổ thông đầu phiếu thực sự.

Ngày 31/8 năm đó, Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc của ĐCSTQ đưa ra khuôn khổ cho cuộc bầu Trưởng Đặc khu năm 2017: chỉ có 2–3 ứng viên, và mỗi người phải được quá nửa số thành viên Ủy ban Đề cử ủng hộ. Phe dân chủ Hồng Kông cho rằng cách sắp đặt này giúp ĐCSTQ sàng lọc ứng viên từ trước và không phải là phổ thông đầu phiếu thực sự.

Tháng 9, Liên đoàn Sinh viên Hồng Kông và nhóm Học Dân Tư Triều phát động bãi khóa. Tối 26/9, Hoàng Chi Phong (Joshua Wong) cùng một số sinh viên tiến vào khoảng sân trước cánh đông trụ sở chính quyền Hồng Kông, nơi được gọi là “Quảng trường Công dân”. Sau đó, đông đảo người dân kéo đến để ủng hộ.

Rạng sáng 28/9, ba ông Đới Diệu Đình, Trần Kiện Dân và Chu Diệu Minh tuyên bố phát động phong trào “Chiếm Trung Hoàn bằng tình yêu và hòa bình”.

Cùng ngày, cảnh sát Hồng Kông bắn 87 quả lựu đạn cay và dùng bình xịt hơi cay để giải tán người biểu tình quanh khu Kim Chung (Admiralty). Người biểu tình giương dù để chống đỡ. Chiếc dù từ đó trở thành biểu tượng, và cuộc đấu tranh được gọi là “Phong trào Dù”.

Sau khi cảnh sát bắn lựu đạn cay, người dân xuống đường càng đông. Từ Kim Chung, biểu tình lan sang Vượng Giác (Mong Kok) và Đồng La Loan (Causeway Bay).

ĐCSTQ không nhượng bộ, phong trào kéo dài 79 ngày

Ngày 2/10/2014, hàng nghìn người biểu tình tập trung bên ngoài Văn phòng Trưởng Đặc khu, yêu cầu ông Lương Chấn Anh (Leung Chun-ying), Trưởng Đặc khu khi đó, từ chức và rút lại các hạn chế đối với việc đề cử ứng viên. Cảnh sát tăng cường lực lượng và đưa trang bị chống bạo động vào văn phòng. Tối hôm đó, ông Lương tuyên bố sẽ không từ chức.

Cùng ngày, Nhân Dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của ĐCSTQ, đăng bài trên trang nhất cho rằng Trung ương “hoàn toàn tin tưởng” ông Lương và ủng hộ chính quyền, cảnh sát Hồng Kông xử lý hoạt động “Chiếm Trung”. Bài báo còn gọi các cuộc biểu tình là “gây rối trật tự xã hội”. Trước đó, hôm 29/9, trang Tân Hoa Võng đăng bài đòi truy cứu trách nhiệm của cái gọi là “kẻ chủ mưu đứng sau Chiếm Trung”.

Người biểu tình chiếm giữ nhiều tuyến đường chính ở Hồng Kông, dựng lều, lập trạm tiếp tế và khu tự học. Cuộc chiếm đóng kéo dài 79 ngày, nhưng ĐCSTQ không rút lại các hạn chế đề cử ứng viên Trưởng Đặc khu.

Tháng 12/2014, cảnh sát Hồng Kông lần lượt giải tỏa các điểm chiếm đóng như Kim Chung, Đồng La Loan và bắt giữ nhiều người biểu tìn. Điểm chiếm đóng cuối cùng bị giải tỏa hôm 15/12.

Người Hồng Kông không giành được quyền phổ thông đầu phiếu thực sự mà họ đòi hỏi.