Lò phản ứng hạt nhân Trung Quốc gặp sự cố, phải dừng hoạt động bất thường 130 lần

Các vấn đề về an toàn hạt nhân của Trung Quốc một lần nữa thu hút sự chú ý của dư luận. Sau khi phân tích các tài liệu do Cục An toàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc công bố, hãng tin Kyodo (Nhật Bản) phát hiện rằng từ năm 2011 đến năm 2024, các lò phản ứng hạt nhân của Trung Quốc đã ghi nhận khoảng 130 lần dừng lò bất thường do sự cố ở các thiết bị quan trọng và lỗi của con người.

Trong cùng giai đoạn, các báo cáo của cơ quan quản lý năng lượng hạt nhân Trung Quốc cho thấy các nhà máy điện hạt nhân và các cơ sở liên quan đã xảy ra hơn 500 sự cố bất thường.

Kyodo dẫn ví dụ, vào tháng 6/2015, cơ cấu truyền động thanh điều khiển của lò phản ứng số 3 tại Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Đức (tỉnh Phúc Kiến) bị mất điện hoàn toàn. Đến tháng 11/2019, lò phản ứng số 3 của Nhà máy Điện hạt nhân Hồng Diên Hà (tỉnh Liêu Ninh) cũng phải dừng hoạt động vì sự cố tương tự. Trong số các vụ dừng lò bất thường này có sáu sự cố được đánh giá là nghiêm trọng.

Những năm gần đây, Trung Quốc liên tục mở rộng năng lực phát điện hạt nhân. Số lò phản ứng đang vận hành đã tăng từ 15 lò vào cuối năm 2011 lên 59 lò vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, giới chức nước này vẫn kiểm soát chặt chẽ việc công bố thông tin liên quan đến các sự cố hạt nhân.

Trường hợp điển hình là sự cố tại Nhà máy Điện hạt nhân Đài Sơn (Quảng Đông) vào tháng 6/2021. Khi đó, truyền thông quốc tế là bên đầu tiên đưa tin về việc thanh nhiên liệu của nhà máy bị hư hỏng, khiến mức độ phóng xạ trong chất làm mát của lò phản ứng tăng lên. Ban đầu, Cục An toàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc giữ im lặng về vụ việc, sau đó mới thừa nhận có hiện tượng hư hỏng thanh nhiên liệu dưới áp lực của dư luận, nhưng phủ nhận việc xảy ra rò rỉ phóng xạ.

Nhà máy Điện hạt nhân Đài Sơn do Tập đoàn Điện lực Pháp (EDF) nắm giữ 30% cổ phần, trong khi phần lớn cổ phần thuộc về Tập đoàn Điện hạt nhân Quảng Đông Trung Quốc (CGN). Theo CNN khi đó, công ty con của EDF là Framatome đã gửi yêu cầu hỗ trợ tới Bộ Năng lượng Mỹ, cảnh báo rằng nhà máy Đài Sơn tồn tại “mối đe dọa phóng xạ cận kề đối với nhà máy và cộng đồng”. Trong khi đó, CGN khẳng định các chỉ số tại nhà máy và khu vực xung quanh vẫn ở mức bình thường.

Năm 2024, Trung Quốc ngừng công bố dữ liệu về lượng chất phóng xạ thải ra từ các nhà máy điện hạt nhân trong nước. Trước quyết định này, một số hãng truyền thông nước ngoài từng đưa tin rằng lượng đồng vị phóng xạ triti trong nước thải từ các nhà máy điện hạt nhân của Trung Quốc năm 2022 cao gấp 9 lần giới hạn xả thải hằng năm theo kế hoạch đối với “nước đã qua xử lý” của Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima (Nhật Bản).

Khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Uông Văn Bân, bác bỏ thông tin trên, cho rằng các bài báo “hoàn toàn bóp méo sự thật và gây hiểu lầm cho công chúng”, đồng thời yêu cầu các cơ quan truyền thông “chấm dứt những bài đưa tin thiếu chuyên môn và thiếu trách nhiệm”.

Kyodo dẫn lời một chuyên gia hạt nhân Nhật Bản kêu gọi cần có “sự giám sát độc lập và liên tục từ bên ngoài” đối với chính sách phát triển điện hạt nhân thiếu minh bạch của Trung Quốc.