Chuyện Thái hậu kết bè phái, dung túng gian thần khiến nhà Lý suy sụp

Nhà Lý trải qua các thời vua Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông thịnh trị thì bắt đầu suy. Sau khi vua Lý Thần Tông mất, các vị Vua sau này ngày càng kém. Trong khi đó, Thái hậu nắm quyền, dung túng gian thần khiến Triều đình chao đảo. Đây là một nguyên nhân chính khiến nhà Lý suy yếu và sụp đổ.

Can thiệp di chiếu

Năm 1134, vua Lý Thần Tông lấy Lê Thị, phong làm Cảm Thánh phu nhân. Sau này Cảm Thánh sinh được người con trai Lý Thiên Tộ, là con trai thứ của Vua.

Cảm Thánh phu nhân có người em út là Lê Lan Xuân thường vào cung thăm chị. Vua Lý Thần Tông gặp Lan Xuân thấy đoan trang hiền thục thì rất ưng ý, phong là Phụng Thánh phu nhân.

Năm 1138, vua Lý Thần Tông bệnh nặng khó qua khỏi. Nếu Vua mất thì Thái tử cũng là con trưởng Lý Thiên Lộc sẽ lên nối ngôi. Cảm Thánh phu nhân muốn con trai của mình nối ngôi nên cùng em gái và một phi tần thân cận khác là Nhật Phụng phu nhân cùng tính kế. Cả 3 đút lót cho quan Tham tri Chính sự Từ Văn Thông với ý muốn nhờ vả đưa Thiên Tộ lên ngôi, và nói rằng nếu Vua nói thảo di chiếu thì nhớ báo với 3 vị Phu nhân.

Khi vua Lý Thần Tông biết mình sắp mất liền sai Từ Văn Thông thảo di chiếu đưa Thái tử Lý Thiên Lộc lên ngôi. Văn Thông nhanh chóng cho người báo với 3 vị Phu nhân, rồi ngồi cầm bút chần chừ không viết ngay.

Lát sau 3 vị Phu nhân đến khóc lóc nói: “Thiên Lộc là con của người thiếp được vua yêu, nếu cho nối ngôi thì người mẹ tất sẽ tiếm lấn, sinh lòng ghen ghét làm hại, như thế thì mẹ con bọn thiếp tránh sao khỏi nạn?” (Đại Việt Sử ký Toàn thư).

Vua thấy 3 vị Phu nhân khóc lóc thì mềm lòng cho Thiên Tộ nối ngôi, rồi nói Văn Thông thảo di chiếu: “Hoàng tử Thiên Tộ tuy tuổi còn thơ ấu, nhưng là con đích, thiên hạ đều biết, nên cho nối nghiệp của trẫm, còn thái tử Thiên Lộc thì phong làm Minh Đạo Vương” (Đại Việt Sử ký Toàn thư).

Năm đó vua Lý Thần Tông mất, Hoàng tử Lý Thiên Tộ lên ngôi, hiệu là Lý Anh Tông, phong cho mẹ là Linh Chiếu Thái hậu. Cũng từ đó Triều đình nhà Lý bị gian thần thao túng mà dần dần sụp đổ hoàn toàn.

Nuôi dưỡng gian thần kết bè phái

Vua Anh Tông lên ngôi mới chỉ 2 tuổi, Linh Chiếu Thái hậu nắm quyền nhưng lại tư thông với Đỗ Anh Vũ và để người tình của mình làm Phụ quốc Thái úy. Đỗ Anh Vũ trở thành quyền thần bậc nhất trong triều đình, vì quyền lực mà hãm hại trung lương.

Trước tình thế đó, các quan Triều Lý đã tổ chức binh biến bắt Đỗ Anh Vũ giam vào ngục chờ xét xử. Tưởng chừng đã được yên, nhưng Linh Chiếu Thái hậu lại đem vàng đút lót cho Điện tiền đô Chỉ huy sứ Vũ Đái để Đỗ Anh Vũ được thả ra.

Linh Chiếu Hoàng thái hậu lại tìm cách phục chức cũ cho Đỗ Anh Vũ, khiến ông ta có cơ hội ra tay trấn áp giết hại hết các quan trung lương trong triều đình.

Từ đó trong Triều đình nhà Lý, trung thần không còn, chỉ còn lại gian thần lũng đoạn Triều đình. Cũng vì việc này mà không có người quản lý đất nước, dân chúng chịu khổ nổi dậy khắp nơi.

Hối lộ, dụ dỗ Thái úy

Tô Hiến Thành đỗ tiến sĩ khoa thi năm 1138, chính là năm Lý Anh Tông lên ngôi. Ông từng bước trở thành vị quan đầu triều quan trọng.

Trong cuộc khởi nghĩa Thân Lợi, Tô Hiến Thành xin Vua tha tội 400 người bị bắt. Để thuyết phục Triều đình, ông nêu cao những việc nhân đức mà các đời vua Lý khai quốc từng làm với dân chúng. Vua Anh Tông đồng ý, nhờ đó mà 400 người này được tha. Việc này rất được lòng dân chúng.

Lý Anh Tông phong con trai Long Xưởng làm Thái tử, nhưng Long Xưởng hư hỏng nên bị truất ngôi, con thứ là Long Trát được phong làm Thái tử.

Khi vua Anh Tông mất, Long Trát mới 3 tuổi lên ngôi Vua, hiệu là Cao Tông.

Chiêu Linh Hoàng thái hậu là mẹ của Long Xưởng cho mở tiệc mời các quan dự rồi nói rằng vua Cao Tông còn nhỏ tuổi, nên để Long Xưởng lên ngôi. Các quan không ai đồng ý, mà tỏ ý noi gương Thái úy Tô Hiến Thành hết lòng phò tá vua Cao Tông.

Chiêu Linh Hoàng thái hậu dùng vàng bạc dụ dỗ hai vợ chồng Tô Hiến Thành, nhưng ông vẫn trung thành.

Chiêu Linh gọi Long Xưởng vào cung tìm cách làm binh biến nhưng Tô Hiến Thành biết và ngăn lại.

Trao quyền cho người kém đức

Khi Tô Hiến Thành sắp mất, Đỗ thái hậu đến thăm và hỏi ai có thể thay ông. Tô Hiến Thành cho rằng chỉ có Trần Trung Tá là có thể thay mình. Thế nhưng khi Tô Hiến Thành mất, Đỗ thái hậu không nghe theo mà cho em trai là Đỗ Di An giữ quyền phụ chính.

Đỗ Di An vốn là người đã bất tài lại kém đức. Vua Cao Tông nghe theo Di An thì càng lớn cũng càng tỏ ra bất tài, chỉ lo hưởng lạc. Vua chuyên dùng người kém đức, khiến lòng người oán thán, đất nước loạn lạc khắp nơi.

Thời kỳ của Cao Tông đánh dấu sự suy tàn không thể vực dậy của nhà Lý. Sau đó nhà Lý truyền đến Lý Huệ Tông, rồi Lý Chiêu Hoàng thì mất vào tay nhà Trần.

Trần Hưng

Xem thêm:

• Vua đánh mất cả vương miện lẫn kiếm báu, báo hiệu nhà Lý sắp mất
• Chuyện nhà Lý suy yếu, loạn quân nổi dậy xưng Vương

Mời xem video: