Làng Sấu – Ngôi làng tre xanh thuần Việt

Làng Sấu thuộc xã Liên Chung (xưa là Chung Sơn, bởi núi Dành có hình cái chuông), huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Gọi là Sấu bởi phía sau làng có một cái núi đất xưa kia mang hình dáng một con sấu – linh vật thường được thờ ở các đình, đền xưa.

Đây là một ngôi làng cổ có tuổi đời vài trăm năm, nằm ven bờ sông Thương, cách chân núi Dành chừng hơn cây số. Một vùng đất hữu tình có núi, có sông. Vẫn còn đó những bến sông yên ả lúc chiều về. Làng có hơn ba trăm nóc nhà, dấu tích đình, nghè, miếu cổ xưa còn đó. Làng có nhiều ngôi nhà cổ kính, lợp ngói đất màu nâu (ngói ta), tường xây từ cay làm bằng đất, mưa nắng xói mòn lộ ra lớp sỏi cơm đỏ hồng.

Nhịp sống vùng trung du chậm rãi trôi đi ở đây. Người làng có nghề trồng hành tỏi từ xa xưa. Họ cấy lúa, trồng các loại rau màu quanh năm trên các cánh đồng xen giữa các dải đồi, ven sông, ven ngòi của mình. Trâu bò được thả ngoài những bãi cỏ vắng. Rơm rạ được phơi bằng tay cẩn thận và gánh về cất trữ làm thức ăn cho gia súc vào mùa rét. Những con đường yên ả quanh làng bốn mùa rợp mát bóng tre. Lũ trẻ thường đi học và chơi đùa trên con đường này. Không gian làng thanh bình và tươi đẹp. Vẫn còn đó những nhịp cầu tre nhỏ bắc qua con ngòi nhỏ phục vụ người dân đi lại giữa hai quả đồi trong làng. Đôi khi, có cả đám cưới đón cô dâu mặc váy trắng đi bộ qua cây cầu tre này. Những nhịp cầu tre đã tô điểm, làm dáng cho ngôi làng thêm trữ tình. Bao thế hệ người làng đã lớn lên, trưởng thành, sống cuộc đời bình dị dưới bóng tre xanh. Có lẽ, bây giờ ít có nơi nào giữ được nhiều tre như làng Sấu.

Nhịp sống nông nghiệp thay đổi theo mùa. Người làng thức khuya dậy sớm mỗi khi vào vụ. Họ chăm bón hoa màu ngoài đồng, lúc cuối thu gối vụ đông xuân là dọn dẹp cỏ rác, đốt cỏ, ủ đống nhấm cho những ngày gieo hạt mới. Mỗi hoàng hôn vào cuối thu, khói đốt đồng cùng sương chiều bảng lảng luôn gợi người ta những nỗi niềm xa vắng, nhớ thương. Những cánh đồng trải dài là nguồn sống của người dân trong làng. Người làng rất khéo tay, vun luống trồng hành hay cấy lúa luôn thẳng hàng ngay ngắn, mỗi thửa ruộng như một tác phẩm sắp đặt.

Cuộc sống trong làng chưa bị tác động của đô thị hóa, các con đường được trải bê tông nhưng còn nhiều cây xanh. Người già trong làng vẫn ăn vận và sinh hoạt như cách đây cả trăm năm. Họ ở trong những ngôi nhà cổ, cổng gỗ và làm những việc nhẹ nhàng như quét dọn sân vườn giúp con cháu. Các cụ bà trong làng vẫn còn thói quen ăn trầu và có hàm “răng đen nhưng nhức hạt na”, luôn cười tỏa nắng mỗi khi khách đến.