Ngẫm chuyện đoán trước quốc nạn từ việc “chẳng liên quan đến mình”

Xưa kia có người dù chỉ là bậc nhi nữ, nhưng từ chuyện tưởng như “chẳng liên quan gì đến mình” mà tiên đoán trước được sự việc rồi sẽ liên quan đến mình và nhiều người xung quanh. Câu chuyện đáng suy ngẫm này được ghi chép lại trong “Liệt nữ truyện”.

Vào thời nhà Chu, ở ấp Tất Thất thuộc nước Lỗ có một cô gái mất cả cha lẫn mẹ, người anh sau đó cũng mất nên trong nhà chẳng còn ai, đến tuổi lập gia thất nhưng không có ai đứng ra tìm người mai mối nên vẫn chưa có chồng.

Một lần cô gái chưa chồng đứng dựa cột ngoài nhà buồn bã thở dài. Một phu nhân hàng xóm đi qua thương cảm nói: “Cô vì sao mà bi ai như vậy? Có phải là muốn lấy chồng rồi không? Để tôi tìm cho cô một đức lang quân nhé!”.

Cô gái nói: “Tôi đâu phải vì bản thân không lấy được chồng mà khổ não, tôi ưu sầu vì Lỗ Công già rồi mà thái tử thì lại còn quá nhỏ!”.

Phu nhân hàng xóm nghe thế thì không thể không bật cười nói: “Đây là việc đáng buồn, nhưng có liên quan gì đến cô đâu!”.

Cô gái nói: “Bà nói sai rồi. Trước kia, một vị khách người nước Tấn đến ở tại nhà của tôi, ông ta buộc ngựa ở trong vườn rau nhà tôi. Không ngờ con ngựa giằng dây cương chạy loạn, dẫm đạp vườn rau của nhà tôi, khiến cho tôi cả năm không có rau quỳ để ăn. Con gái nhà hàng xóm bỏ trốn cùng người khác, họ lại kéo anh trai của tôi đuổi theo, không ngờ mấy ngày liền mưa dầm, nước sông tăng nhanh, anh trai trượt chân chết đuối, từ đó tôi đã mất đi anh trai”.

Khách buộc ngựa trong vườn nhà, vốn chẳng liên quan đến mình, vậy mà mình lại không còn rau để ăn. Việc hàng xóm, vốn chẳng liên quan đến mình, vậy mà cuối cùng vì thế mà mình lại vẫn chưa có chồng. Ban đầu những chuyện xảy ra tưởng như bình thường chẳng liên quan gì đến cô gái nọ nhưng cuối cùng lại ảnh hưởng trực tiếp đến cô.

Từ đó cô gái nói: “Hôm nay Lỗ Công đã già, nhưng thái tử lại còn rất nhỏ, trong nước ngu muội, quan viên dối trá sẽ dần dần nhiều lên. Lỗ quốc sẽ có nạn, quân thần phụ tử đều sẽ phải chịu nhục nhã, mối họa rồi cũng sẽ đổ vào người dân vô tội, phu nhân liệu có tránh khỏi? Cho nên tôi mới buồn bã không thôi. Phu nhân sao có thể nói điều này không có quan hệ gì với mình được?”.

Quả nhiên như cô gái nói, vua Lỗ phải giao bớt quyền lực cho các quan, nhưng do tuổi già nên không kiểm soát được họ, quan viên dối trá khiến nước Lỗ không còn mạnh. Lợi dụng tình hình đó, 3 năm sau nước Tề thừa cơ tiến đánh nước Lỗ, khiến đàn ông nước Lỗ phải ra trận, đàn bà phải lo cung ứng vận chuyển lương thực, quân trang. Đồng ruộng tiêu điều do thiếu người làm, nghề nữ công, thủ công cũng không còn ai. Toàn bộ nước Lỗ rơi và cảnh tiêu điều.

“Kinh thi” có câu: “Người hiểu ta, nói ta biết lo nghĩ, người không hiểu ta, nói ta cầu điều chi”. Lâu nay nhiều người đã hình thành thói quen không quan tâm đến chuyện của người khác, chuyện “không liên quan gì đến mình”, dù ai có bị hàm oan, bị đàn áp, bị vu khống đến đâu nhưng nếu chẳng có liên quan đến mình, lại cũng chẳng quen biết thì cũng chỉ nghe cho biết rồi thôi. Kỳ thực khi đối diện với cái ác, im lặng cũng chính là đồng lõa rồi.

Trần Hưng

Xem thêm:

• Ba người phụ nữ góp phần tạo nên triều đại kéo dài suốt 800 năm
• Bí quyết hưng thịnh suốt 800 năm của một gia tộc

Mời xem video: