Tìm hiểu thành ngữ “Không rét mà run”

Thành ngữ cổ có câu: “Bất hàn nhi lật”, nghĩa là không rét mà run. Câu nói này thường được sử dụng trong đời sống thường ngày, nhằm miêu tả một người nào đó rơi vào cảnh sợ hãi đến mức cực điểm. Về xuất xứ, câu thành ngữ “Không rét mà run” được ghi chép trong “Sử ký. Khốc lại liệt truyện” của sử gia Tư Mã Thiên đời nhà Hán, nói về quan lại không có lòng nhân, khiến dân chúng sợ hãi chán ghét.

Vào thời Tây Hán, đời Hán Vũ Đế, có một người tên là Nghĩa Tung, từng là đạo tặc chuyên chặn đường cướp của. Chị của Nghĩa Tung rất được Hoàng thái hậu sủng ái. Vì thế Nghĩa Tung được cất nhắc làm quan trong triều.

Nghĩa Tung làm quan nghiêm khắc, không phân biệt dân thường hay quan lại, càng không tránh né hay sợ hãi hoàng thân quốc thích. Ông ta còn diệt trừ được không ít các thế lực ở địa phương từng gây hại cho triều đình. Nhờ vậy, tình hình trị an địa phương được cải thiện rất nhiều. Do đó, ông ta được Hán Vũ Đế tán dương.

Về sau, Nghĩa Tung được phong làm Thái thú quận Nam Dương. Lúc ấy, quan đô úy là Ninh Thành rất hung ác tàn nhẫn, không ai dám đắc tội với ông ta. Sau khi đến quận phủ, Nghĩa Tung bắt đầu thẩm tra và xử lý Ninh Thành và gia tộc ông ta, phàm những người có tội đều bị xử tử hết.

Quá sợ hãi trước thái độ nghiêm khắc của Nghĩa Tung, hai gia tộc giàu có ở địa phương là gia tộc họ Khổng và gia tộc họ Bạo, vì từng làm việc xấu nên đã tự bỏ đi nơi khác sinh sống. Quan lại và dân chúng Nam Dương ai cũng sợ hãi, thận trọng từ lời nói đến việc làm, không dám phạm một sai trái nào.

Lúc ấy, quân đội nhà Hán liên tục xuất binh từ Định Tương tấn công Hung Nô. Quan lại và dân chúng Định Tương sợ hãi tán loạn, tình hình trị an rối ren, phong tục bị suy đồi, vì thế triều đình liền cử Nghĩa Tung đến nhậm chức Thái thú Định Tương. Sau khi Nghĩa Tung nhậm chức đã lùng bắt hơn 200 người phạm trọng tội và nhốt vào trong nhà tù Định Tương. Ông ta còn cho bắt cả những người thân, bạn bè, hàng xóm của những người này khi họ đến thăm tội nhân, con số lên đến hơn 200 người.

Sau đó Nghĩa Tung đem toàn bộ những người này ra thẩm vấn, khép tội, ra lệnh xử trảm hết, tổng cộng có tất cả hơn 400 người đã bị xử tử. Sự kiện này làm chấn động cả vùng Định Tương, cả quận ai ai cũng kinh tâm sợ hãi, “không rét mà run”, lo sợ hoạ hoạn rơi xuống đầu mình không biết khi nào.

Bởi vì Nghĩa Tung chấp pháp nghiêm khắc, tùy tiện tàn sát, không có lòng nhân, nên Tư Mã Thiên xếp ông vào hạng ác quan.

Theo Epoch Times tiếng Trung
An Hòa biên tập

Xem thêm:

• Chút suy cảm về câu thành ngữ “Ngọc bất trác bất thành khí”

Mời xem video: