Quân tử như ngọc

Từ xưa đã có câu: “Người quân tử ôn nhu như ngọc”. Nhìn lại các kinh điển cổ xưa, từ “quân tử” luôn gắn liền với ôn hòa, văn nhã, ung dung, khiêm hòa và lễ độ. Đó là đạo mà người quân tử đối đãi và xử sự với người và sự việc, vừa có lễ tiết, lại vừa cao quý, nho nhã.

Mỹ đức của các bậc quân tử từ xưa tới nay vẫn luôn được so sánh với ngọc, vì ngọc ấm áp, trơn bóng sâu lắng, được so sánh với chữ Nhân.

Sự toàn vẹn, rắn chắc của ngọc, có thể so với Trí huệ.

Ngọc có góc cạnh nhưng không làm tổn thương con người, được so sánh như lòng chính Nghĩa.

Ngọc sau khi gia công thành món đồ trang sức nghiêng mình, được so sánh với sự Lễ phép.

Gõ nhẹ vào ngọc ta sẽ nghe thấy thanh âm trong trẻo du dương, vang vọng đến cuối cùng lại cao vút và dừng lại, âm thanh này được so sánh với sự êm ái dịu dàng của Âm nhạc.

Ngọc vừa không muốn phô trương những ưu điểm, cũng không che dấu khuyết điểm, không vì chỉ nhìn vào khuyết điểm mà che mất đi ưu điểm, điều này được sánh với lòng Trung thành.

Vẻ rực rỡ lấp lánh trước sau như một của ngọc được ví với sự đáng tin cậy, chữ Tín cao quý của người quân tử.

Ẩn sâu bên trong ngọc bội có khí sắc như trắng như hồng, được ví như sự tương thông với tinh hoa của Trời.

Vị trí cây cỏ xanh tốt của rừng núi nơi sản sinh ra ngọc quý dường như đang chắt lọc, tương thông với tinh hoa của Đất.

Đó chính là những phẩm chất tao nhã, đẹp đẽ của ngọc, nên người quân tử mới coi trọng ngọc như vậy.

Quân tử như ngọc, giàu sang không thể làm sa ngã, nghèo khổ không thể làm đổi chí, uy quyền không thể làm khuất phục. Ngọc là thứ vừa quý giá vừa thuần khiết, tuy có giá trị cao nhưng không hề dung tục, tầm thường.

Quân tử như ngọc, tự nhiên cao quý, có phong phạm. Người như vậy sẽ không tranh giành hơn thua, sống thanh đạm, không ham danh lợi, chỉ cầu chí hướng cao xa. Vì thế, những ai tranh đấu vì chút lợi nhỏ, ắt không phải là người quân tử.

Quân tử như ngọc, khiêm nhường hòa ái. Người khiêm hòa thì sẽ không cậy tài mà kiêu ngạo, không ỷ thế mà hiếp đáp người khác, ngược lại, nhờ biết tự xét mình mà trở nên khoan dung độ lượng. Bởi vậy, những ai đạt được chút thành tựu đã vội kiêu căng ngạo mạn, tự cho mình là đúng, thì không phải là quân tử.

Quân tử như ngọc, thuần khiết. Người thuần khiết thì phẩm hạnh hợp nhất với đạo Trời, giống như ngọc được hình thành một cách tinh khiết tự nhiên, thiên nhân hợp nhất, trắng trong không tì vết. Vì vậy, những ai vì lợi lộc mà đánh mất lương tri, vì dục vọng mà đánh mất đạo đức, cho dù bề ngoài có hào nhoáng đến đâu, cũng không phải là quân tử.

Quân tử như ngọc, tự có khí tiết. Người có khí tiết, dù đối mặt với cường quyền cũng thà làm ngọc nát chứ không làm ngói lành. Vì thế, những ai tiếp tay cho kẻ ác, vì sợ hãi mà cúi đầu khuất phục, vì cầu bảo vệ bản thân mà tự dối mình lừa người, thì chí khí đã tiêu tan, khí tiết đã mất hết, đi ngược lại con đường của bậc quân tử.

Dựa theo “Quân tử như ngọc“
Đăng trên ChanhKien.org
Tác giả: Như Sơ

Xem thêm:

• Người quân tử giữ mình nghiêm cẩn ngay cả khi tối vắng

Mời xem video: