Blog: Màn kịch đã hạ, kết quả thật sự của thượng đỉnh Trump-Tập là gì?

Thảm đỏ, quốc yến, những cái bắt tay và đủ loại nghi thức ngoại giao giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình đều đã khép lại. Giờ đây, điều thật sự đáng xem là rốt cuộc trên bàn đàm phán còn lại gì.

Kết quả trực tiếp nhất của thượng đỉnh Trump-Tập lần này là cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đã phần nào được tạm thời phanh lại. Hàng giá rẻ của Trung Quốc lại có được khoảng thở để vào thị trường Mỹ. Với Trung Quốc, nước đang chịu áp lực kinh tế rất lớn, điều đó chẳng khác nào giành thêm được thời gian để duy trì xuất khẩu, giữ cho ngành sản xuất tiếp tục vận hành.

Quả thật, đưa hàng giá rẻ của Trung Quốc vào Mỹ với mức thuế thấp hơn chính là lý do lớn nhất khiến ông Tập Cận Bình, dù bước chân nặng nề, vẫn phải đến Washington.

Tin mới nhất sau cuộc gặp cho biết hai bên đồng ý điều chỉnh thuế đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa. Mỹ giảm thuế cho một số mặt hàng của Trung Quốc như đồ chơi, đồ điện gia dụng nhỏ, đồ dùng trẻ em, đồ dùng nhà bếp và phòng tắm, hàng hóa dịp lễ. Trung Quốc thì giảm thuế cho một số nông sản, hải sản, gỗ, mỹ phẩm, thiết bị y tế của Mỹ.

Đúng vậy, với Trung Quốc, điều này có nghĩa là trong mùa Giáng sinh và Halloween sắp tới, rất nhiều mặt hàng vốn cạnh tranh nhờ giá rẻ vẫn có thể tiếp tục vào thị trường tiêu dùng khổng lồ của Mỹ.

Cái giá Trung Quốc phải trả lần này thực ra cũng khá cụ thể.

Trước hết là năng lượng. Trung Quốc cam kết mua ít nhất 10 triệu tấn than của Mỹ trong năm 2027 và ít nhất 10 triệu tấn nữa trong năm 2028, tổng cộng ít nhất 20 triệu tấn trong hai năm.

Thứ hai là fentanyl. Kể từ tháng 10/2025, việc Đảng Cộng sản Trung Quốc hợp tác trong vấn đề tiền chất ma túy là điều khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump chịu ngồi vào bàn đàm phán với ông Tập Cận Bình. Lần này, Trung Quốc một lần nữa bảo đảm mở rộng kiểm soát xuất khẩu đối với hai loại hóa chất tiền chất của fentanyl.

Phía Mỹ cũng cho biết, dựa trên thông tin tình báo do Mỹ chuyển giao, Trung Quốc đã bắt giữ 21 công dân Trung Quốc bị tình nghi cung cấp hóa chất tiền chất cho các nhà sản xuất ma túy bất hợp pháp tại Bắc Mỹ. Cơ quan thực thi pháp luật hai nước đang tiếp tục phối hợp trong các vụ án.

Tiếp đến là đất hiếm và khoáng sản then chốt. Trung Quốc đồng ý tiếp tục giải quyết vấn đề nguồn cung đất hiếm và các khoáng sản then chốt khác, thúc đẩy xuất khẩu trở lại mức phù hợp. Trung Quốc cũng giảm thuế cho một số nông sản và hàng hóa của Mỹ, lập cơ chế đàm phán đầu tư và thương mại mới, để doanh nghiệp Mỹ có kênh cố định xử lý các vấn đề gặp phải khi vào thị trường Trung Quốc.

Nhiều người không để ý đến hai điểm này. Suốt một năm qua, đây là hai nguồn chất liệu lớn để Trung Quốc dốc sức tiến hành chiến tranh nhận thức, và nay Trung Quốc đã nhượng bộ lớn ở cả hai.

Vì vậy, gạt đi mọi lời lẽ ngoại giao thì cuộc giao dịch lần này thực ra rất rõ ràng. Mỹ có được cam kết mua than, hợp tác thực thi pháp luật về fentanyl, nguồn cung đất hiếm và việc mở cửa một phần thị trường. Trung Quốc thì giành lại được dư địa để xuất khẩu đồ chơi giá rẻ vào thị trường Mỹ dịp Giáng sinh và Halloween, cùng với việc đình chiến thương mại được kéo dài đến ngày 10/1/2027.

Chúng ta có thể bị cuốn hút bởi những màn đấu trí ở cấp cao trong cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Tập, nhưng có lẽ không nhận ra rằng ông Tập Cận Bình thực chất đến để “bán” cây thông Noel bằng nhựa và dụng cụ nướng thịt. Và đây mới là kết quả có ý nghĩa quan trọng nhất đối với nền kinh tế Trung Quốc sau cả cuộc thượng đỉnh.

Vì điều Trung Quốc cần nhất lúc này là thời gian.

Thị trường bất động sản trì trệ kéo dài, nhu cầu trong nước yếu, áp lực việc làm của giới trẻ tiếp tục gia tăng. Trong tình cảnh đó, nếu thị trường Mỹ co lại mạnh vì thuế cao, ngành sản xuất Trung Quốc sẽ càng chịu thêm sức ép về xuất khẩu và việc làm.

Giờ đây, đình chiến thương mại được gia hạn, thuế áp lên một số hàng hóa Trung Quốc được hạ xuống, mở thêm dư địa để hàng Trung Quốc tiếp tục xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Với một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu như Trung Quốc, điều này chẳng khác nào được tiếp thêm oxy, giúp kéo dài mạng sống.

Thế nên, khi màn kịch đã hạ, kết quả thật sự hoàn toàn không phải là một cuộc chiến trong đó bên này đánh gục hẳn bên kia, mà là một cuộc giao dịch.

Ông Trump có được sự khuất phục và nhượng bộ của Trung Quốc. Còn ông Tập Cận Bình giành được cho Trung Quốc mức thuế thấp hơn một chút.