Mỹ – Nhật lần đầu phối hợp can thiệp tỷ giá sau gần 30 năm để hỗ trợ đồng yên

Mỹ và Nhật Bản đang triển khai một hành động phối hợp hiếm thấy trong gần 30 năm nhằm ngăn đồng yên tiếp tục mất giá, khiến thị trường ngoại hối lập tức phản ứng.

Ngày 2/8, Reuters dẫn lời hai quan chức Chính phủ Nhật Bản cho biết Bộ trưởng Tài chính Katayama Satsuki dự kiến sẽ công bố vào ngày 3/8 rằng Mỹ và Nhật Bản đã phối hợp can thiệp thị trường ngoại hối nhằm ngăn đồng yên tiếp tục suy yếu xuống mức thấp nhất trong 40 năm. Bà Katayama cũng có thể nhấn mạnh quyết tâm của hai nước trong việc đối phó với tình trạng đồng yên mất giá quá mức.

Cùng ngày, Bloomberg dẫn lời một nguồn tin am hiểu sự việc cho biết nội dung thông báo đang được hoàn tất và có thể được công bố sớm nhất vào ngày 3/8.

Trước đó, Bloomberg đưa tin giới chức Nhật Bản đã mua đồng yên và bán đồng USD trong phiên giao dịch tại New York ngày 31/7. Khi thị trường New York đóng cửa, tỷ giá đồng yên tăng lên 157,40 yên đổi 1 USD, mức cao nhất kể từ đầu tháng 5. Trong khi đó, ngày 28/7, tỷ giá từng xuống gần mức thấp nhất kể từ năm 1986, ở 163,87 yên đổi 1 USD.

Khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với đồng yên. Trong cuộc phỏng vấn với Fox Business, ông cho rằng đồng yên đang “bị định giá quá thấp” và biến động quá mức là điều không lành mạnh.

Ngày 31/7, trong cuộc họp nội các tại Trại David, phóng viên Reuters đã chụp được từ phía sau vai ông Bessent một cuốn sổ ghi chú đang mở, trong đó mục “Việc cần làm” có dòng chữ “mua lượng đồng yên trị giá 5–10 tỷ USD”. Bức ảnh này được nhiều người xem là dấu hiệu cho thấy Chính phủ Mỹ đang hỗ trợ đồng yên.

Động thái của Mỹ thu hút sự chú ý quốc tế. Financial Times nhận định việc Washington và Tokyo lần đầu phối hợp hỗ trợ đồng yên sau gần 30 năm là điều rất hiếm gặp. Đồng yên chịu áp lực từ lãi suất cao của Mỹ, giá dầu tăng và dòng vốn liên tục chảy ra khỏi Nhật Bản.

Lần gần nhất Mỹ và Nhật Bản cùng trực tiếp mua đồng yên để hỗ trợ tỷ giá là trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1998. Một lần phối hợp khác diễn ra sau trận động đất và sóng thần ở Nhật Bản tháng 3/2011, nhưng khi đó các nước G7 cùng can thiệp theo hướng ngược lại để kiềm chế đà tăng mạnh của đồng yên do dòng vốn hồi hương, nhằm ổn định nền kinh tế Nhật Bản và ngăn thị trường tài chính rơi vào hỗn loạn.

Financial Times dẫn lời các nguồn tin cho biết, ngày 31/7, Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York đã thay mặt Bộ Tài chính Mỹ thực hiện một động thái bất thường khi bán đồng euro để mua đồng yên. Các giao dịch này được thực hiện thông qua Goldman Sachs và Morgan Stanley.

Theo ước tính của các nhà phân tích được tờ báo dẫn lời, Nhật Bản có thể đã sử dụng khoảng 8.450 tỷ yên để can thiệp thị trường.

Trong khi đó, báo Nikkei của Nhật Bản ước tính quy mô can thiệp vào khoảng 6.000–7.000 tỷ yên.

Bài báo nhận định, mặc dù giá dầu tăng mạnh và những lo ngại về nợ công là các nguyên nhân chính khiến đồng yên suy yếu, yếu tố quan trọng hơn là khoảng cách lãi suất rất lớn giữa Nhật Bản với Mỹ và các nền kinh tế lớn khác. Khi thị trường ngày càng đặt cược rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể tiếp tục tăng lãi suất trước cuối năm, sự chênh lệch này càng trở nên rõ rệt.

Chênh lệch lãi suất đã thúc đẩy nhà đầu tư vay đồng yên với chi phí thấp để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài, còn gọi là giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade). Điều này làm gia tăng dòng vốn chảy ra và gây áp lực giảm giá lên đồng yên.

Công ty chứng khoán Nomura nhận định rằng chừng nào khoảng cách lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn còn lớn thì động lực của hoạt động carry trade sẽ không thay đổi. Vì vậy, chỉ riêng biện pháp can thiệp của chính phủ sẽ khó có thể đảo ngược xu hướng suy yếu của đồng yên trong dài hạn và chủ yếu chỉ có tác dụng gây áp lực lên các nhà đầu cơ bán khống.

Ngoài ra, theo quy định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), trong vòng 6 tháng, một quốc gia không nên tiến hành quá 3 đợt can thiệp chủ động vào tỷ giá hối đoái, và mỗi đợt không kéo dài quá 3 phiên giao dịch liên tiếp. Nếu vượt ngưỡng này, IMF có thể hạ mức đánh giá chế độ tỷ giá của quốc gia đó xuống “thả nổi có quản lý” (Managed Float) hoặc “thả nổi” (Floating).