Báo động tình trạng sức khỏe tâm thần tại Việt Nam: 14 triệu người bị ảnh hưởng

Sức khỏe tâm thần đang trở thành vấn đề đáng báo động tại Việt Nam khi có đến 14 triệu người gặp phải các rối loạn tâm lý, tuy nhiên, phần lớn trong số đó chưa được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ chuyên môn.

• Giáo viên và học sinh trường Nepal trải nghiệm sự bình yên sau khi học Pháp Luân Công
• Sóng não bị gián đoạn gây tổn hại đến sức khỏe tâm thần và cách khắc phục
• Liệu pháp chính niệm dành cho thanh thiếu niên để giải quyết vấn đề sức khỏe tâm thần

Ngày 23/3, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM tổ chức Ngày hội chăm sóc sức khỏe tâm thần cho gia đình Việt với chủ đề “Hành trình kết nối yêu thương”. Sự kiện nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về sức khỏe tinh thần, thúc đẩy giáo dục kỹ năng sống và tăng cường sự gắn kết gia đình.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe tâm thần là trạng thái mà một cá nhân có thể nhận thức và phát huy tiềm năng của bản thân, đối phó với căng thẳng trong cuộc sống, làm việc hiệu quả và đóng góp cho cộng đồng. Tuy nhiên, thực trạng sức khỏe tâm thần tại Việt Nam đang đặt ra nhiều thách thức đáng lo ngại.

Thống kê từ Bộ Y tế cho thấy khoảng 14 triệu dân số Việt Nam gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần, nhưng chỉ một phần nhỏ trong số đó có cơ hội tiếp cận dịch vụ hỗ trợ chuyên môn. Nhiều người vẫn e ngại việc tìm kiếm sự giúp đỡ do định kiến xã hội hoặc hạn chế về điều kiện kinh tế.

Tuy nhiên, vấn đề đáng quan ngại không chỉ nằm ở con số người mắc bệnh, mà còn ở việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc và điều trị. Chỉ khoảng 29% số người mắc rối loạn tâm thần và 1/3 số người bị trầm cảm được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần chính thức. Tình trạng này cho thấy, một khoảng cách lớn giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng của hệ thống y tế.

Tình trạng thiếu thốn cơ sở vật chất và nhân lực cũng là một vấn đề nan giải. Khảo sát năm 2022 của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho thấy, chỉ có 9,1% trong số 649 bệnh viện huyện/trung tâm y tế quận huyện có khả năng điều trị nội trú cho người bệnh tâm thần. Hơn nữa, số lượng nhà tâm lý lâm sàng và tâm lý trị liệu trên toàn quốc lại rất hạn chế, chỉ khoảng 143 người và dịch vụ này vẫn chưa được bảo hiểm y tế chi trả. Điều này càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt các dịch vụ hỗ trợ thiết yếu cho những người bệnh mắc các chứng rối loạn tâm thần.

Tuy nhiên, luật pháp Việt Nam hiện nay hoàn toàn chưa có văn bản nào quy định để điều chỉnh các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Đó chính là bất cập và thách thức rất lớn, ảnh hưởng đến mục tiêu tổng quát là nâng cao sức khỏe toàn diện, cả về thể chất và tinh thần cho người Việt Nam, do Bộ Chính trị đề ra tại Hội nghị lần thứ 6 của Ban Chấp hành Trung Ương khóa XII.

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng cho hay Bộ Y tế đề xuất 5 chính sách lớn trong dự án Luật Phòng bệnh. Từng chính sách có mục tiêu riêng là phòng các bệnh theo từng lĩnh vực nhưng đều hướng tới mục tiêu chung, xuyên suốt là phòng bệnh góp phần bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Việc sử dụng mạng xã hội ngày càng phổ biến trong đời sống hiện đại cũng kéo theo nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần. Đặc biệt, thanh thiếu niên và phụ nữ là nhóm đối tượng dễ bị tác động, với tỉ lệ ảnh hưởng lên đến 32,4%. Các yếu tố như bắt nạt trên mạng, giấc ngủ kém và giảm hoạt động thể chất là nguyên nhân chính dẫn đến gia tăng tình trạng lo âu, trầm cảm và suy giảm cảm giác hạnh phúc.

Bên cạnh đó, số liệu từ WHO cũng cho thấy mỗi năm có hơn 800.000 ca tự sát trên toàn thế giới, trong đó 80% xảy ra tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Đáng chú ý, tự sát là nguyên nhân tử vong đứng thứ hai trong nhóm trẻ em, thanh thiếu niên và thanh niên từ 15 – 24 tuổi, điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các biện pháp can thiệp kịp thời.

Khánh vy (t/h)