Cacao: Giảm huyết áp, cải thiện tâm trạng và có thể ngăn ngừa ung thư

Nhắc đến sô cô la, nhiều người chúng ta thường nghĩ đến ngay các thanh kẹo ngọt. Tuy nhiên, cacao nguyên chất – nguyên liệu chính tạo nên sô cô la – lại là một thực phẩm hoàn toàn khác. Được thu hoạch từ hạt cây cùng tên, loại thực phẩm này đã được con người sử dụng hàng nghìn năm với nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Tại quần đảo San Blas ngoài khơi Panama, người Kuna từ lâu có một thói quen đặc biệt: uống nhiều cốc cacao tự chế mỗi ngày. Trong nhiều thập kỷ, các nhà điều tra nhận thấy cộng đồng này có tỷ lệ mắc cũng như tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch và một số bệnh ung thư thấp hơn đáng kể so với nhiều quần thể khác. Điều này đã thu hút sự chú ý của các nhà nghiên cứu từ Trường Y Harvard, liệu đây có phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên hay không.

Nhiều nghiên cứu tiếp theo cho thấy quả thật cacao chứa nhiều flavonoid, polyphenol và khoáng chất quan trọng, có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch, chức năng nhận thức và quá trình chống oxy hóa của cơ thể.

Cacao là nguồn cung cấp chất chống oxy hóa dồi dào

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của cacao là hàm lượng chất chống oxy hóa rất cao. Các hợp chất flavonoid, đặc biệt là epicatechin và procyanidin, có khả năng trung hòa các gốc tự do là những phân tử không ổn định có thể gây tổn thương tế bào và DNA.

Stress oxy hóa được cho là có liên quan đến quá trình lão hóa cũng như sự phát triển của nhiều bệnh mạn tính. Việc bổ sung các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như cacao có thể giúp giảm bớt tác động của quá trình này.

Một số nghiên cứu so sánh cho thấy cacao nguyên chất có hoạt tính chống oxy hóa cao hơn nhiều loại trái cây thường được biết đến với đặc tính này như việt quất hay lựu.

Hỗ trợ sức khỏe tim mạch

Lợi ích được nghiên cứu nhiều nhất của cacao liên quan đến hệ tim mạch. Các flavonoid trong cacao có khả năng kích thích sản xuất nitric oxide trong thành mạch máu, giúp mạch máu giãn nở tốt hơn và cải thiện lưu thông máu.

Nhiều nghiên cứu quan sát cho thấy những người tiêu thụ lượng vừa phải sô cô la đen hoặc cacao có xu hướng giảm nguy cơ mắc bệnh động mạch vành, đột quỵ và một số yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Ngoài ra, các hoạt chất trong cacao còn được ghi nhận có thể giúp:

• Hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
• Cải thiện chức năng nội mô mạch máu.
• Giảm quá trình oxy hóa cholesterol LDL.
• Tăng độ đàn hồi của thành mạch.

Tuy nhiên, các lợi ích này chủ yếu được ghi nhận ở cacao nguyên chất hoặc sô cô la đen có hàm lượng cacao cao, không phải các sản phẩm sô cô la chứa nhiều đường và chất béo bổ sung.

Tác động tích cực đến hệ miễn dịch và hệ vi sinh đường ruột

Cacao còn chứa theobromine, một hợp chất tự nhiên thuộc nhóm methylxanthine. Một số nghiên cứu cho thấy hoạt chất này có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các tế bào miễn dịch và phản ứng viêm trong cơ thể.

Bên cạnh đó, các polyphenol trong cacao cũng được xem như nguồn dinh dưỡng cho nhiều loại vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh đóng vai trò quan trọng đối với chức năng miễn dịch, quá trình trao đổi chất và sức khỏe tổng thể.

Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa sức khỏe đường ruột với các bệnh lý mạn tính, bao gồm bệnh tim mạch, béo phì và một số rối loạn miễn dịch.

Có thể hỗ trợ chức năng não bộ và tâm trạng

Nhiều người cảm thấy dễ chịu hơn sau khi ăn sô cô la, và điều này không hoàn toàn chỉ đến từ hương vị.

Cacao chứa nhiều hợp chất có khả năng tác động lên hệ thần kinh như theobromine, phenylethylamine và một lượng nhỏ anandamide, chất dẫn truyền thần kinh đôi khi được gọi là “phân tử hạnh phúc”.

Ngoài ra, việc cải thiện lưu lượng máu đến não nhờ flavonoid cũng được cho là một trong những cơ chế giúp hỗ trợ chức năng nhận thức.

Một số nghiên cứu trên người lớn tuổi cho thấy việc tiêu thụ cacao giàu flavonoid trong thời gian dài có thể cải thiện một số chỉ số liên quan đến trí nhớ, sự tập trung và khả năng xử lý thông tin. Dù vậy, cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ mức độ ảnh hưởng cũng như liều lượng tối ưu.

Tiềm năng trong phòng ngừa ung thư

Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đã ghi nhận rằng nhiều hợp chất trong cacao có khả năng chống oxy hóa, chống viêm và ảnh hưởng đến sự phát triển của tế bào bất thường.

Một số nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy flavonoid từ cacao có thể góp phần:

• Giảm tổn thương DNA do gốc tự do.
• Ức chế sự phát triển của một số dòng tế bào ung thư.
• Hỗ trợ quá trình chết tế bào theo chương trình.

Cách sử dụng cacao

Trong một số sản phẩm sô cô la và cacao đã được phát hiện chứa lượng chì hoặc cadmium cao hơn mức mong muốn. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến điều kiện đất trồng và môi trường canh tác.

Để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm, người tiêu dùng nên:

• Lựa chọn các thương hiệu uy tín có kiểm định chất lượng.
• Ưu tiên cacao nguyên chất hoặc sô cô la đen chất lượng cao.

Có nhiều cách để sử dụng cacao trong thực đơn hằng ngày:

• Bột cacao nguyên chất: pha đồ uống, sinh tố hoặc làm bánh.
• Sô cô la đen chứa từ 70–85% cacao trở lên.

Nên hạn chế các sản phẩm sô cô la chứa nhiều đường, sữa và dầu thực vật vì những thành phần này có thể làm giảm giá trị dinh dưỡng tổng thể.

Đặc biệt, cacao được xử lý kiềm hóa thường có hàm lượng flavonoid thấp hơn đáng kể so với cacao tự nhiên.

Thanh Long t/h