Người đàn ông 39 tuổi đột quỵ não sau khi được xoay, lắc cổ tại cơ sở xoa bóp

Hai ngày sau khi được xoay, lắc và kéo giãn cột sống cổ tại một cơ sở xoa bóp tư nhân, một người đàn ông 39 tuổi (tỉnh Phú Thọ) phải nhập viện cấp cứu vì đột quỵ não do lóc tách động mạch cảnh.

Ngày 3/11, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ công bố thông tin về một ca bệnh nam (sinh năm 1987) được chẩn đoán nhồi máu não (một vùng não bị tổn thương do mạch máu nuôi vùng đó bị tắc) sau khi xoa bóp vùng cổ. Nguyên nhân là lóc tách động mạch cảnh: máu len vào thành động mạch cảnh trong bên trái, một mạch máu lớn ở cổ đưa máu lên não, tạo khối máu tụ làm tắc mạch. Các bác sĩ xác định tổn thương này do chấn thương vùng cổ.

Theo bệnh sử, người bệnh thường xuyên bị mỏi vùng vai gáy. Hai ngày trước khi nhập viện, anh đến một cơ sở xoa bóp vai gáy tư nhân và được xoay, lắc cột sống cổ sang hai bên, kết hợp kéo giãn cột sống cổ. Bệnh viện cho rằng các động tác này không đúng kỹ thuật.

Sau buổi xoa bóp, anh đau nhiều ở vùng cổ trái, cơn đau lan dọc lên đỉnh đầu, kèm theo ù tai trái và nghe tiếng mạch đập trong tai trái. Sáng hôm sau, khi ngủ dậy, anh đau đầu và chóng mặt nhiều hơn, tê bì, yếu nhẹ nửa người bên phải và khó nói thành lời. Anh cũng giảm trí nhớ, quên tên một số đồ vật quen thuộc. Gia đình đưa anh đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cấp cứu.

Khi khám, các bác sĩ ghi nhận người bệnh tỉnh táo, điểm Glasgow 15, nói khó, liệt nhẹ một bên mặt, tê bì nửa người phải, tay chân bên phải yếu với sức cơ chỉ đạt 4/5. Người bệnh tiếp tục có biểu hiện đau vùng cổ trái, ù tai trái và nghe tiếng mạch đập theo nhịp tim ở tai trái.

Nhồi máu não thái dương trái

Ảnh chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não 3.0 Tesla kết hợp dựng hình mạch máu não ghi nhận hình ảnh nhồi máu não vùng thái dương trái, tắc động mạch cảnh trong trái do lóc tách, kèm hình ảnh giả phình tại đoạn sau lóc tách. Khẩu kính động mạch cảnh trong trái tăng trước đoạn tắc do máu tụ trong thành mạch.

Người bệnh được chẩn đoán: nhồi máu não vùng thái dương trái ngày thứ hai do lóc tách động mạch cảnh trong trái, theo dõi căn nguyên do chấn thương vùng cổ.

“Đây là tổn thương mạch máu có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu tiến triển, bởi lóc tách làm thay đổi cấu trúc thành động mạch, gây hẹp hoặc tắc lòng mạch, hình thành huyết khối và dẫn đến thiếu máu não” – ThS.BS Tạ Văn Hải – Phó Trưởng khoa Điều trị Thần kinh – Đột quỵ bán cấp, Trung tâm Đột quỵ nhận định.

Các bác sĩ chọn điều trị nội khoa bảo tồn, không can thiệp, vì người bệnh còn trẻ, nguyên nhân tắc mạch là do chấn thương, triệu chứng thần kinh ở mức nhẹ và không có dấu hiệu tiến triển nặng.

Phác đồ điều trị bao gồm sử dụng thuốc ức chế tiểu cầu kép, thuốc hạ mỡ máu, kiểm soát huyết áp phù hợp và các thuốc hỗ trợ tuần hoàn não, bảo vệ tế bào thần kinh.

Sau hai tuần điều trị, bệnh nhân hết các triệu chứng, đi lại và sinh hoạt bình thường. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não 3.0 Tesla kết hợp dựng hình mạch máu cho thấy dòng chảy động mạch cảnh trong trái đã hồi phục khoảng 70%. Tuy nhiên, máu tụ trong thành mạch vẫn còn, khiến khẩu kính động mạch tại vị trí tổn thương còn tăng.

Bệnh nhân được xuất viện và tiếp tục uống thuốc theo đơn. Khi tái khám sau 30 ngày, hình ảnh chụp mạch máu não cho thấy động mạch cảnh trong trái của anh đã hồi phục hoàn toàn, khối máu tụ không còn. Anh đã trở lại công việc thường ngày.

Bác sĩ Tạ Văn Hải lưu ý đột quỵ não không chỉ gặp ở người cao tuổi mà cả ở người trẻ, với nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong các nguyên nhân là tổn thương cơ học trực tiếp lên các mạch máu nuôi não. Ông khuyên người có nhu cầu massage, xoa bóp vùng cổ vai gáy chọn cơ sở được cấp phép, có kỹ thuật viên được đào tạo bài bản, và tránh các động tác bẻ, vặn, xoay cổ mạnh hoặc đột ngột khi chưa được thăm khám.

Bác sĩ khuyến cáo người trẻ tuổi cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách duy trì chế độ ăn uống hợp lý, thường xuyên vận động, hạn chế rượu bia, thuốc lá, tránh thức khuya và căng thẳng kéo dài; đồng thời kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và thăm khám sức khỏe định kỳ.

Khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe bằng các phương pháp như massage, xoa bóp hoặc tập luyện vùng cổ vai gáy… người dân nên lựa chọn cơ sở uy tín, được cấp phép theo đúng quy định, có kỹ thuật viên được đào tạo chuyên môn bài bản, đồng thời tránh các động tác bẻ, vặn, xoay cổ mạnh hoặc đột ngột khi chưa được thăm khám và tư vấn y tế.

Lóc tách động mạch cảnh là gì? Cách nhận biết sớm

Theo bác sĩ Tạ Văn Hải, lóc tách động mạch cảnh (carotid artery dissection) là tình trạng máu đi vào trong thành động mạch, hình thành máu tụ trong thành mạch, gây hẹp hoặc tắc lòng mạch và đôi khi tạo giả phình. Bệnh thường gặp ở động mạch cảnh trong đoạn ngoài sọ và là một nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ ở người trẻ và trung niên.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, lóc tách động mạch cảnh có thể dẫn đến hình thành huyết khối, gây tắc mạch hoặc thuyên tắc lên các động mạch não, làm xuất hiện nhồi máu não. Trường hợp nặng, người bệnh có thể bị liệt, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm chức năng thần kinh kéo dài, thậm chí tử vong. Một số trường hợp còn có thể xuất hiện giả phình hoặc các biến chứng mạch máu khác.

Ngoài tai nạn, chấn thương thể thao, va đập hay động tác xoay cổ mạnh, tình trạng này còn có thể khởi phát sau những tác động cơ học nhẹ như nắn chỉnh, bẻ cổ, cử động cổ đột ngột, ho hoặc nôn mạnh ở người có thành mạch dễ tổn thương.

Để nhận biết sớm, dấu hiệu gợi ý là đau đầu hoặc đau cổ một bên mới xuất hiện. Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng:

• Sụp mi, co đồng tử cùng bên (hội chứng Horner, do tổn thương dây thần kinh chạy dọc động mạch cảnh).
• Ù tai theo nhịp mạch đập.
• Đau vùng mặt, mất thị lực thoáng qua ở một mắt.
• Yếu hoặc liệt nửa người, rối loạn cảm giác, nói khó.

Các dấu hiệu không phải lúc nào cũng xuất hiện đủ. Đau đầu, đau cổ có thể xuất hiện trước cơn đột quỵ từ vài giờ tới nhiều ngày. Khi thấy đau đầu, đau cổ bất thường, ù tai theo nhịp mạch, chóng mặt, nói khó hay tê yếu tay chân, nhất là sau khi có tác động vào vùng cổ, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay và không tự bẻ, nắn hay tiếp tục xoa bóp cổ.

Xem thêm: