Mâu thuẫn khiến cơ thể kiệt quệ về tinh thần lẫn thể chất – Cách để thay đổi

Các nghiên cứu ghi nhận rằng mâu thuẫn gay gắt không chỉ làm chậm quá trình lành vết thương mà còn làm gia tăng tình trạng viêm trong cơ thể.

Là một bác sĩ chuyên khoa y học tự nhiên, tôi từng thấy nhiều bệnh nhân mới cau mày khi nhìn vào mẫu phiếu khám ban đầu. Bên cạnh những câu hỏi thông thường về thực đơn ăn, thực phẩm chức năng và thuốc đang dùng, có một câu hỏi mà họ không ngờ tới: “Hãy mô tả bầu không khí cảm xúc trong gia đình bạn”.

Trong y học tự nhiên, chúng tôi thường nói về “các rào cản hồi phục”. Đó là những trở ngại thầm lặng làm chậm quá trình lành bệnh và suy yếu khả năng phòng bệnh, bất kể chỉ số xét nghiệm hay kế hoạch điều trị lối sống của bạn tốt đến đâu. 

Trong đó, mối quan hệ xung đột và căng thẳng kéo dài là một trong những yếu tố có sức ảnh hưởng lớn nhất. Không chỉ vì xung đột khiến con người kiệt sức về mặt cảm xúc (mặc dù điều đó cũng đúng) mà còn vì nó có thể thay đổi cách hệ miễn dịch hoạt động và tốc độ chữa lành của cơ thể.

Tuy nhiên, nhiều cặp đôi không nhận ra mối quan hệ của mình đang độc hại đến mức nào. Tiến sĩ, bác sĩ Mort Orman, chuyên gia về kiểm soát cơn giận, đã nói với The Epoch Times rằng một số cặp đôi thậm chí còn hiểu sai rằng mối quan hệ đầy xung đột là bằng chứng của tình cảm nồng cháy.

Ông nói: “Một trong những quan niệm sai lầm lớn là [cho rằng] bạn không có một mối quan hệ tốt nếu không cãi vã và tranh luận nhiều. Điều đó hoàn toàn không đúng”.

Mối quan hệ thân thiết nhất của bạn nên là nơi an toàn, nơi hệ thần kinh có thể thả lỏng, chứ không phải nơi liên tục đẩy bạn vào trạng thái cảnh giác cao độ.

Khi mâu thuẫn để lại dấu vết trên cơ thể

Khi xung đột trở nên gay gắt, hệ miễn dịch không chỉ ghi nhận cảm xúc bị tổn thương, nó âm thầm thay đổi cách thức hoạt động theo những hướng có thể làm chậm quá trình lành và làm tăng tình trạng viêm.

Một nghiên cứu năm 2005 của Đại học bang Ohio đã đưa 42 cặp vợ chồng khỏe mạnh vào phòng nghiên cứu bệnh viện 2 lần: một lần để có một cuộc trò chuyện ấm áp, hỗ trợ lẫn nhau, và một lần để thảo luận có cấu trúc về một vấn đề nhạy cảm trong mối quan hệ của họ. Trước mỗi lần, các nhà nghiên cứu tạo ra những vết phồng rộp nhỏ trên cánh tay người tham gia, sau đó theo dõi tốc độ những vết thương này lành lại trong vài ngày tiếp theo.

Khác biệt duy nhất giữa hai lần là cách các cặp đôi trò chuyện với nhau. Khi rơi vào trạng thái mỉa mai, đảo mắt, chê bai hoặc im lặng lạnh lùng, vết thương của họ chỉ lành với tốc độ khoảng 60% so với khi họ tử tế hơn, đồng thời mất thêm khoảng hai ngày để liền lại.

Phân tích dịch lấy từ vết phồng rộp, các nhà nghiên cứu nhận thấy có sự thay đổi trong các chất hóa học giúp cơ thể bắt đầu tự sửa chữa. Thông thường, các tín hiệu viêm sẽ tăng lên quanh vết thương để dọn dẹp tổn thương và để da lành lại; nhưng sau cuộc cãi vã gay gắt, những tín hiệu này yếu đi. Nói cách khác, thái độ khinh thường không chỉ gây tổn thương về mặt tinh thần, mà còn làm chậm quá trình lành vết thương trên thực tế.

Đối với não bộ, sự khinh thường không chỉ là một cảm xúc, đó là một dấu hiệu nguy hiểm. Khi hàm của đối phương siết chặt hoặc giọng nói gắt lên, hệ thống đe dọa của bạn kích hoạt như thể có một nguy cơ thể chất trực tiếp. Nhịp tim tăng vọt, cortisol tăng đột biến và máu chuyển hướng từ chức năng sửa chữa sang chức năng phòng thủ.

Một bất đồng ngắn rồi giải quyết được là chuyện bình thường. Nhưng khi xung đột kéo dài hoặc đầy khinh miệt, hệ thần kinh bị mắc kẹt ở trạng thái “bật”. Khi đó, phản ứng căng thẳng lành mạnh không còn hoạt động đúng cách, làm kéo dài tình trạng viêm mạn tính, gia tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim. Nói cách khác, điều gây tổn thương không hẳn là lời lăng mạ mà là cách cơ thể diễn giải nó.

Kỹ năng giao tiếp cũng là kỹ năng chăm sóc sức khỏe

Nếu sự thù địch có thể kéo dài quá trình lành vết thương và đẩy mức độ viêm lên cao, thì cách bạn xử lý xung đột không còn đơn thuần là kỹ năng quan hệ mà còn là một kỹ năng chăm sóc sức khỏe.

Theo thời gian, những người có các mối quan hệ đầm ấm, ít xung đột thường duy trì được mức viêm thấp hơn, hệ miễn dịch vững vàng hơn và giảm nguy cơ gặp phải những vấn đề sức khỏe do căng thẳng gây ra.

“Bạn có thể học các kỹ năng giao tiếp hợp tác, phi bạo lực miễn phí trên mạng”, nhà trị liệu tâm lý David Richo, người đã dành hàng thập kỷ giúp khách hàng giải quyết xung đột, nói với The Epoch Times. “Không có lý do gì để không nâng cấp cách bạn nói chuyện với những người mình yêu thương”.

Quan điểm khác nhau là chuyện đương nhiên, né tránh xung đột hoàn toàn lại có thể phản tác dụng. Chìa khóa là ở cách bày tỏ sự bất đồng bằng thái độ muốn thấu hiểu chứ không phải khinh miệt, và dùng câu câu “tôi cảm thấy…” thay vì chỉ trích tính cách đối phương. Ông Richo giải thích, việc xuất phát từ “tôi” giúp bạn tập trung vào trải nghiệm của mình thay vì phán xét lỗi lầm của người kia.

Nhận diện được các dấu hiệu căng thẳng như tim đập thình thịch, hàm cứng lại, hay tâm trí quay cuồng giúp bạn có thời gian bình tĩnh trước khi cuộc bất đồng chuyển sang thái độ thù địch và hệ thần kinh bắt đầu coi đó là mối đe dọa.

Kỹ năng 1: Khoảng dừng có ý thức

Khi xung đột bắt đầu vượt tầm kiểm soát, điều bạn cần đầu tiên không phải là lời nói hoàn hảo mà là một khoảng dừng.

“Bạn cần có khoảng dừng tỉnh thức giữa lúc đang bị kích thích và lúc phản ứng, nhất là khi bạn đang nóng lên”, ông Richo nói. Nhịp ngừng đó cho não bộ thời gian để nhận ra: “Mình vẫn đủ bình tĩnh để chọn cách phản ứng”, thay vì lao thẳng vào tấn công hoặc co lại.

Ông Orman giải thích: “Bạn có thể học cách điều khiển cảm xúc giống như golf thủ chuyên nghiệp điều khiển gậy. Họ đang giữa cú swing, có tiếng động làm phiền, họ vẫn dừng lại được. Bạn cũng có thể làm vậy khi sắp nổi nóng”.

Hãy thử bằng cách gọi tên cảm giác đang diễn ra, chẳng hạn “Tôi đang quá tải lúc này, mình tạm dừng rồi nói lại sau 20 phút nhé?” để thoát khỏi chế độ tấn công trước khi cơ thể hoàn toàn chuyển sang trạng thái căng thẳng. Theo thời gian, những khoảng dừng nhỏ này có thể ngăn tình trạng viêm mạn tính len lỏi thành nền tảng thầm lặng trong mối quan hệ.

Kỹ năng 2: Chọn thời điểm để nói chuyện

Vì những cuộc cãi vã căng thẳng có thể cản trở các tín hiệu phục hồi và kéo dài quá trình lành, nên thời điểm không chỉ là chuyện lịch sự mà còn là một cách bảo vệ cơ thể.

Nên thống nhất trước những khung giờ “tránh tranh cãi gay gắt”.

Ông Richo nói: “Nếu đối phương đang hối hả đi làm mà bạn lại muốn ‘nói cho nhẹ lòng’, đó là lúc tồi tệ nhất. Tốt hơn hãy nên nói: ‘Mình hẹn lúc khác để nói chuyện về việc này nhé, có thể vào lúc ăn tối, trước khi ngủ, hoặc bất cứ khi nào cả hai đều thực sự tập trung vào vấn đề”.

Dành cuộc nói chuyện cho thời điểm phù hợp hơn giúp bảo vệ hệ thần kinh và tăng khả năng cơ thể hồi phục.

Kỹ năng 3: Mở rộng tấm lòng để yêu thương và kết nối

Trong đời sống hàng ngày, giao tiếp tốt không nằm ở chỗ ai nói được câu sau cùng mà ở việc giữ được mối quan hệ không đổ vỡ.

Thay vì: “Anh/em lần nào cũng thế, ích kỷ thật!”, hãy thử nói: “Khi chuyện này xảy ra, em thấy mình như bị phớt lờ, hai đứa mình cần nghĩ cách khác đi”. Cách nói này giúp bạn chuyển từ thế tự vệ sang cùng nhau tìm giải pháp, và hệ thần kinh sẽ hiểu rằng mình đang rời khỏi trạng thái nguy hiểm.

Với một số người, chỉ hiểu thôi vẫn chưa đủ, theo ông Richo.

“Cần có sự thay đổi ở tầng sâu hơn, học cách khiêm tốn và chấp nhận buông bỏ cái tôi để mối quan hệ được tốt”, ông nói. Đó là việc chuyển từ muốn thắng sang muốn chăm sóc. Dần dần, điều này cho hệ thần kinh biết rằng cơ thể có thể an tâm phục hồi.

Cách giải quyết xung đột không phức tạp như chúng ta tưởng

Ông Orman cho biết: “Chỉ cần 1-2 giờ để hiểu bộ não đang khiến bạn giận dữ ra sao. Bạn có thể hiểu được ngay trong hôm nay”.

Sau đó là phần thực hành: “Thường thì bạn chỉ cần phát hiện ra một điều mà não đang kể cho bạn nghe nhưng không đúng sự thực, và cả cơn cảm xúc đó sẽ sụp đổ”.

Những điều chỉnh nhỏ này biến các cuộc nói chuyện thường ngày thành bảo bối bảo vệ sức khỏe. Một giọng điệu dịu dàng hơn, một suy nghĩ tích cực hơn về động cơ của người kia, hoặc một khoảng dừng thay vì công kích – tất cả đều lặng lẽ truyền tín hiệu cho cơ thể cả hai rằng :“Ở đây đủ an tâm để bạn chữa lành”.

Theo The Epoch Times