Cách chế biến súp cà chua để hấp thu nhiều hợp chất chống ung thư hơn

Món Gazpacho (món súp lạnh truyền thống của Tây Ban Nha) biến cà chua chín mọng kết hợp với dầu ô liu nguyên chất thành một món ăn không cần nấu nướng, giúp bổ sung nước cho cơ thể và tăng khả năng hấp thụ lycopene, hợp chất có tiềm năng kháng u.

Một quả cà chua mọng nước, rưới một ít dầu ô liu nguyên chất và rắc thêm chút muối là một trong những món ngon đơn giản nhất của mùa hè. Khi ăn kèm với một miếng bánh mì mới nướng để thấm phần nước cà chua hòa cùng dầu ô liu, món ăn này trở thành một lựa chọn được yêu thích trong những ngày nắng nóng—vừa dễ chuẩn bị vừa đậm đà hương vị.

Thanh mát và nhẹ bụng, cà chua là thực phẩm được ưa chuộng vào mùa hè không chỉ nhờ hương vị mà còn vì những lợi ích tiềm năng trong việc phòng ngừa ung thư. Các nhà nghiên cứu cho rằng phần lớn tiềm năng này đến từ lycopene, sắc tố tự nhiên tạo nên màu đỏ đặc trưng của nhiều giống cà chua.

Cà chua có rất nhiều hình dạng, màu sắc, kích thước và giống khác nhau. Tuy nhiên, không phải tất cả đều có khả năng chống ung thư như nhau. Mức độ chín của quả cũng như cách chế biến đều ảnh hưởng đến hàm lượng lycopene mà cà chua cung cấp.

Đặc tính chống ung thư của cà chua

Lycopene là một carotenoid tan trong chất béo, một sắc tố thực vật tạo nên màu đỏ và hồng của một số loại trái cây, nổi bật nhất là cà chua. Cơ thể con người không thể tự tổng hợp lycopene, vì vậy phải bổ sung từ thực phẩm.

Trong nhiều năm, do thiếu bằng chứng khoa học, các nhà nghiên cứu chưa thể đưa ra khuyến nghị cụ thể về việc sử dụng cà chua hoặc lycopene cũng như liều lượng phù hợp liên quan đến ung thư.

Tuy nhiên, vào năm 2022, các nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Ung thư Quốc gia Maria Sklodowska-Curie ở Ba Lan đã tổng hợp và phân tích 72 nghiên cứu về lycopene, tỷ lệ mắc ung thư và kết quả điều trị. Họ nhận thấy 70% các nghiên cứu xác nhận lycopene có tác dụng chống ung thư, đặc biệt rõ rệt đối với ung thư tuyến tiền liệt, tiếp theo là ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư phổi.

Một bài tổng quan năm 2025 được công bố trên Frontiers in Nutrition (tạp chí quốc tế về khoa học dinh dưỡng), phân tích 119 nghiên cứu, cho thấy nồng độ lycopene cao hơn trong chế độ ăn và trong máu có liên quan đến việc giảm từ 5% đến 11% nguy cơ mắc ung thư nói chung. Cụ thể, khi nồng độ lycopene trong máu tăng thêm 10 microgam trên mỗi 100 ml, nguy cơ mắc ung thư có thể giảm khoảng 5%.

Các nghiên cứu cũng cho thấy lycopene có thể giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm viêm và làm giảm thể tích khối u.

Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể thay thế hoàn toàn các phương pháp điều trị ung thư hoặc bảo đảm ngăn ngừa ung thư, cà chua có thể đóng vai trò hỗ trợ trong những mục tiêu này. Để tận dụng tối đa lợi ích của cà chua và hàm lượng lycopene mà chúng cung cấp, cách chế biến cũng rất quan trọng.

Cách hấp thu nhiều lycopene hơn

Viện Nghiên cứu ung thư Hoa Kỳ cho biết cà chua là một trong những nguồn cung cấp lycopene chính và khuyến nghị nên ăn cà chua thường xuyên. Cà chua cũng là một thực phẩm rất phổ biến. Trung bình, mỗi người dân Mỹ tiêu thụ khoảng 8,6 kg cà chua tươi mỗi năm, cùng với hơn 32 kg các sản phẩm cà chua đã qua chế biến.

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý những điểm sau:

• Chọn các sản phẩm từ cà chua giàu lycopene: Lycopene có hàm lượng cao trong các sản phẩm từ cà chua như cà chua cô đặc, nước sốt cà chua và súp cà chua.
• Ăn nguyên quả cà chua khi có thể: Giữ nguyên vỏ và hạt giúp bảo tồn nhiều dưỡng chất tự nhiên của cà chua hơn. Hàm lượng lycopene có thể thay đổi tùy theo giống cà chua, nhiệt độ, thời gian chế biến và thời điểm thu hoạch.
• Ăn cà chua cùng dầu ô liu: Lycopene là chất tan trong dầu, vì vậy cơ thể hấp thu tốt hơn khi dùng cùng chất béo. Dầu ô liu có thể tăng khả năng hấp thu lycopene lên tới 82%.
• Ăn cả cà chua sống và cà chua nấu chín: Cà chua sống chứa lycopene và mang lại cảm giác thanh mát trong mùa hè, trong khi các sản phẩm cà chua đã nấu chín có thể chứa lycopene ở nồng độ cao hơn và giúp cơ thể hấp thu dễ dàng hơn.
• Lưu ý khi bổ sung canxi: Các thực phẩm bổ sung canxi có thể làm giảm khả năng hấp thu lycopene.
• Ưu tiên cà chua ít hoặc không xử lý bằng thuốc trừ sâu: Việc sử dụng thuốc trừ sâu có thể làm giảm hàm lượng lycopene trong cà chua.
• Kiểm tra chất lượng thực phẩm bổ sung: Khi sử dụng thực phẩm bổ sung lycopene, hãy kiểm tra chất lượng sản phẩm, vì cà chua được trồng theo phương thức thương mại có thể chứa lượng thuốc trừ sâu cao, tùy thuộc vào nguồn gốc.
• Lựa chọn giống cà chua phù hợp: Cà chua Roma đỏ rất thích hợp để làm nước sốt, còn cà chua bi là lựa chọn lý tưởng để ăn trực tiếp. Cả hai đều có hàm lượng lycopene cao.

Hiện nay có rất nhiều giống cà chua với màu xanh, cam, vàng và đỏ được trồng phổ biến ở nhiều nơi. Mặc dù cà chua Roma đỏ có hàm lượng lycopene cao, cà chua leo giàn lại chứa lượng carotenoid này thấp hơn. Thêm vào đó, tác dụng hiệp đồng của tất cả các thành phần trong cà chua cho thấy việc sử dụng toàn bộ quả là tốt nhất.

Đối với món gazpacho, bạn có thể sử dụng bất kỳ loại cà chua nào đã chín hoàn toàn, vì cà chua chín kỹ thì sẽ nhiều nước, đậm đà hương vị và ít chua hơn.

Cách làm súp cà chua lạnh Gazpacho

Gazpacho là một món ăn nổi tiếng trong chế độ ăn Địa Trung Hải, đồng thời là món súp lạnh truyền thống của Tây Ban Nha không cần nấu, có nguồn gốc từ vùng Andalusia. Món súp này được dùng khi đã làm lạnh, rất thích hợp để giải nhiệt và bổ sung nước cho cơ thể trong những ngày hè nóng bức.

Dụng cụ

• Bát
• Thớt
• Máy xay sinh tố
• Dao

Nguyên liệu

• 3½–5 cốc cà chua chín, cắt nhỏ
• 1½–2 cốc dưa leo, cắt hạt lựu
• 1 quả ớt chuông đỏ, cắt nhỏ (tùy chọn)
• 5–10 lá húng quế tươi, thêm 3 lá để trang trí (tùy chọn)
• 2 tép tỏi
• 2 muỗng canh giấm rượu vang đỏ
• 4 muỗng canh dầu ô liu nguyên chất
• 1/4 muỗng cà phê muối, có thể thêm tùy khẩu vị
• Tiêu đen, lượng  theo khẩu vị

Chuẩn bị: 20 phút

Làm lạnh: 2–4 giờ

Khẩu phần: 2–3 người

Cách thực hiện

• Rửa sạch cà chua, dưa leo, ớt chuông và lá húng quế. Cắt các nguyên liệu thành miếng khoảng 2,5 cm.
• Bóc vỏ và băm nhỏ tỏi.
• Cho tất cả nguyên liệu vào máy xay sinh tố, rồi thêm giấm rượu vang đỏ, dầu ô liu nguyên chất, muối và tiêu.
• Xay đến khi hỗn hợp mịn và sánh, bảo đảm không còn các miếng lớn. Không cần thêm nước, vì cà chua và dưa leo đã cung cấp đủ lượng nước cần thiết.
• Cho vào tủ lạnh 2–4 giờ hoặc đến khi súp được làm lạnh hoàn toàn.
• Đổ súp ra bát, trang trí với lá húng quế, rồi rắc thêm tiêu đen tùy khẩu vị.

Lưu ý: Màu sắc của món gazpacho sẽ thay đổi tùy theo loại cà chua bạn sử dụng. 

Mẹo: Thưởng thức món gazpacho cùng một lát bánh mì nướng để tăng độ giòn. Nếu thích vị cay, bạn có thể thêm một ít ớt bột nghiền.

Để nâng cao trải nghiệm nấu ăn, hãy thử trồng một cây cà chua trong vườn nhà hoặc trong chậu trên ban công. Bạn có thể trồng nhiều giống cà chua khác nhau để khám phá xem loại nào phù hợp nhất với các món ăn của mình. Đây là một trải nghiệm thú vị và mang lại nhiều niềm vui cho bất kỳ ai yêu thích nấu nướng tại nhà.

Theo Alexandra Roach, The Epoch Times

Biên dịch: Liên Hoa