Trầm cảm ở thanh thiếu niên có thể âm thầm ẩn giấu

Một đại dịch thầm lặng đang cho thấy mức độ lo âu và trầm cảm lan rộng trong một thế hệ thanh thiếu niên Mỹ.

Ở tuổi 15, “Amy Li” là hình ảnh của một cô bé tràn đầy sức sống—một thiếu nữ năng động, thích trò chuyện với bạn bè đến khuya và luôn nhiệt tình tham gia các câu lạc bộ ở trường. Tuy nhiên, gần như chỉ sau một đêm, sự năng động ấy dường như biến mất. Cô bé thu mình trong phòng, thế giới của cô ngày càng thu hẹp lại, chỉ còn ánh sáng từ màn hình điện thoại. Cha mẹ cô cho rằng sự thay đổi trong hành vi của cô chỉ là sự nổi loạn điển hình của tuổi thiếu niên, cho đến khi một mẩu giấy khiến người ta rùng mình với dòng chữ “Sống thật mệt mỏi” đã hé lộ sự thật về sự thu mình của Amy.

Amy đang phải đối mặt với chứng trầm cảm nghiêm trọng—và trường hợp của cô bé không hề hiếm gặp. Câu chuyện này cho thấy lo âu và trầm cảm đang âm thầm lan rộng trong một thế hệ thanh thiếu niên, tạo thành một “đại dịch vô hình” đe dọa sức khỏe và cuộc sống của giới trẻ ngày nay.

Theo Khảo sát hành vi nguy cơ ở thanh thiếu niên năm 2023, 40% học sinh trung học ở Mỹ cho biết họ thường xuyên cảm thấy buồn bã hoặc tuyệt vọng; 20% đã nghiêm túc nghĩ đến việc tự tử; và 9% cho biết đã từng có một lần cố gắng tự tử trong năm trước đó. Mặc dù một số chỉ số đã cải thiện nhẹ so với năm 2021, sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên vẫn là một vấn đề đáng lo ngại, theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh(CDC).

Những dấu hiệu cảnh báo về khó khăn sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên

“Những vấn đề về sức khỏe tâm thần thường ẩn ngay trước mắt chúng ta, không giống như các bệnh thể chất”, Echo Song, đại diện hoạt động cộng đồng thuộc Cục gắn kết cộng đồng của Sở Y tế và Vệ sinh tâm thần thành phố New York, cho biết trong chương trình “Health 1+1” trên NTD, một đơn vị truyền thông cùng hệ thống với The Epoch Times.

Để phát hiện sớm những dấu hiệu khó nhận thấy, Song cho rằng cha mẹ và giáo viên cần chủ động quan tâm đến tình trạng cảm xúc của thanh thiếu niên và chú ý đến những dấu hiệu sau:

• Thay đổi cảm xúc: Dễ cáu gắt, tâm trạng buồn hoặc chán nản, thu mình và không muốn giao tiếp với người khác.
• Thay đổi trong suy nghĩ và nhận thức: Có những suy nghĩ tiêu cực, tự coi thường hoặc hạ thấp bản thân, mất hứng thú với các hoạt động trước đây từng yêu thích.
• Thay đổi về ngoại hình: Không chú ý đến vệ sinh cá nhân hoặc ít quan tâm đến vẻ ngoài của mình.
• Thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày: Khó ngủ, ngủ quá nhiều, chán ăn hoặc ăn quá nhiều.
• Thay đổi trong học tập: Khó tập trung, kết quả học tập giảm sút hoặc không muốn đến trường.
• Thay đổi trong việc sử dụng mạng xã hội: Không thể kiểm soát thời gian sử dụng mạng xã hội; cảm thấy khó chịu hoặc xuất hiện các triệu chứng khó chịu khi không được lên mạng; bỏ bê trách nhiệm hoặc những sở thích trước đây để dành thời gian nhìn vào màn hình; và bị rối loạn giấc ngủ.

Song khuyến nghị theo dõi những thay đổi này bằng cách so sánh hành vi của thanh thiếu niên trong khoảng thời gian từ 6 tháng đến 1 năm. Nếu nhận thấy những dấu hiệu đáng lo ngại, cha mẹ nên chủ động trò chuyện cởi mở và hỗ trợ con càng sớm càng tốt.

Cách xây dựng mối quan hệ gắn kết với con

Hãy dành thời gian mỗi ngày để trò chuyện chân thành với con, đặc biệt là trong giai đoạn tuổi vị thành niên—một giai đoạn quan trọng và cần được cha mẹ quan tâm nhiều hơn.

Song nói: “Hãy trò chuyện và kết nối với con bằng sự chân thành, tạo cơ hội để con cởi mở và chia sẻ những gì đang xảy ra trong cuộc sống, chẳng hạn như những chuyện ở trường hoặc cách con nhìn nhận hành vi và giá trị của bạn bè. Đừng vội hỏi quá nhiều câu hỏi. Hãy kiên nhẫn lắng nghe, yên lặng ngồi bên cạnh con và chú ý lắng nghe cảm xúc của con—điều này rất hiệu quả”.

Cha mẹ cần học cách thừa nhận và đón nhận cảm xúc của con, thay vì chỉ trích con. Song cũng khuyên cha mẹ không nên so sánh trải nghiệm thời thơ ấu của mình với con, chẳng hạn như nói: “Con có cuộc sống tốt như vậy còn gì. Khi mẹ còn nhỏ, mẹ chưa bao giờ có những bộ quần áo đẹp như con hay nhiều đồ chơi đẹp như vậy, đúng không? Nhưng con có tất cả mọi thứ. Con đang sống rất tốt—vậy còn điều gì khiến con không vui?”

Thay vào đó, cha mẹ có thể chia sẻ những trải nghiệm cảm xúc của chính mình và cách mình từng giải quyết vấn đề. Qua đó, cha mẹ có thể làm gương về cách ứng xử tích cực và hướng dẫn con vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Khi giao tiếp với trẻ ở những độ tuổi khác nhau, điều đặc biệt quan trọng là sử dụng ngôn ngữ phù hợp với độ tuổi, để trẻ có thể dễ dàng hiểu được.

Với vai trò là người bạn và người hướng dẫn luôn hỗ trợ con, cha mẹ có thể giúp con từng bước đối mặt với những tình huống gây lo lắng. Ví dụ, nếu trẻ sợ kết bạn hoặc khó hòa nhập với một nhóm bạn, cha mẹ có thể đóng vai và luyện tập các tình huống giao tiếp cùng con tại nhà để giúp con tự tin hơn, sau đó từng bước khuyến khích con tham gia các hoạt động xã hội.

Đối với sự lo lắng xuất phát từ mạng xã hội hoặc áp lực từ bạn bè, cha mẹ có thể trấn an con rằng con không hề đơn độc—nhiều thanh thiếu niên cũng trải qua những cảm xúc tương tự, và một số thay đổi về cảm xúc lên xuống có thể là một phần bình thường của quá trình trưởng thành.

Để giảm bớt những ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội, Song đưa ra một số chiến lược dành cho cha mẹ nhằm giúp con hình thành thói quen sử dụng các thiết bị và môi trường kỹ thuật số lành mạnh như sau:

• Đánh giá thời gian sử dụng màn hình: Quan sát xem mỗi ngày trẻ dành bao nhiêu thời gian trên mạng và việc đó có ảnh hưởng đến các hoạt động lành mạnh ngoài đời thực hay không, chẳng hạn như tập thể dục, gặp gỡ bạn bè, đọc sách hoặc ngủ. Cha mẹ có thể đặt ra giới hạn thời gian sử dụng các thiết bị điện tử cho con một cách hợp lý.
• Quan tâm đến hoạt động trực tuyến của con: Cha mẹ nên biết con đang sử dụng những thiết bị nào, xem hoặc tham gia những nội dung gì trên mạng, đồng thời đánh giá xem những nội dung đó có ý nghĩa hoặc có ích hay không. Hãy khuyến khích con sử dụng Internet theo những cách lành mạnh hơn, chẳng hạn như tìm hiểu công thức nấu ăn, tìm thông tin để lên kế hoạch cho các chuyến đi cùng gia đình hoặc gọi video để trò chuyện với người thân.
• Làm gương tích cực cho con: Cha mẹ cũng nên xem xét lại cách mình sử dụng mạng xã hội và các thiết bị điện tử, để bảo đảm rằng bản thân đang trở thành một tấm gương tích cực cho con.

Cha mẹ không nên để con tiếp tục ở trong trạng thái đau khổ về cảm xúc hoặc im lặng không nói về tình trạng của con, vì điều này có thể khiến sự lo lắng trở nên nghiêm trọng hơn. Khi cần thiết, cha mẹ nên tìm sự hỗ trợ từ các chuyên gia, chẳng hạn như bác sĩ nhi khoa, điều dưỡng, chuyên gia tâm lý, nhân viên nhà trường hoặc chuyên viên tư vấn.

5 dấu hiệu cho thấy thanh thiếu niên cần được giúp đỡ ngay lập tức

Song cảnh báo cha mẹ cần đặc biệt chú ý đến 5 dấu hiệu sau đây của bệnh trầm cảm ở thanh thiếu niên. Nếu một thiếu niên có chỉ một trong những dấu hiệu này, việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn ngay lập tức là rất cần thiết.

• Cảm thấy bị mắc kẹt: Cho rằng bản thân không thể thay đổi hoàn cảnh hiện tại.
• Cảm thấy tuyệt vọng: Tin rằng tình hình của mình sẽ không bao giờ tốt lên.
• Thường xuyên nghĩ đến cái chết: Nói về cái chết hoặc bày tỏ những suy nghĩ liên quan đến cái chết.
• Thể hiện sự tuyệt vọng qua các hoạt động nghệ thuật: Viết, vẽ hoặc nghe những bản nhạc tập trung vào sự tuyệt vọng, súng hoặc cái chết.
• Nói về việc tự tử: Nhắc đến việc tự tử, ngay cả khi nói theo cách có vẻ như chỉ là đùa.

Sự phát triển của mạng xã hội và điện thoại thông minh có thể góp phần làm gia tăng những vấn đề này theo nhiều cách, chẳng hạn như làm giảm tương tác trực tiếp giữa người với người, làm rối loạn giấc ngủ, tạo điều kiện cho bắt nạt trên mạng và khiến thanh thiếu niên tiếp xúc với những nội dung trực tuyến liên quan đến tự làm hại bản thân.

Tại Hoa Kỳ, có thể gọi điện hoặc nhắn tin đến số 988, đường dây hỗ trợ khủng hoảng và phòng chống tự tử 988, để nhận được sự hỗ trợ ngay lập tức. Nếu một người đang thực hiện hành vi tự tử hoặc đang ở trong tình trạng nguy hiểm trước mắt, hãy gọi 911 hoặc đến khoa cấp cứu gần nhất.

Cha mẹ không cần phải tự chẩn đoán vấn đề hoặc tìm ra những lời nói hoàn hảo. Bằng cách nhận ra những thay đổi đáng kể, lắng nghe con mà không phán xét và tìm kiếm sự giúp đỡ sớm, cha mẹ có thể giúp một thiếu niên đang gặp khó khăn cảm thấy mình không đơn độc, đồng thời tăng cơ hội để em vượt qua và hồi phục.

Theo The Epoch Times