Mỗi năm Việt Nam có khoảng 200.000 ca đột quỵ mới, 167.000 người tử vong

Minh Sơn (t/h)
•
Thứ Sáu, 30/10/2026

Mỗi năm, Việt Nam có khoảng 200.000 ca đột quỵ mới và khoảng 167.000 người tử vong. Khoảng 7,2% ca bệnh đột quỵ dưới 45 tuổi.

Người dân xã Đức Quang (tỉnh Hà Tĩnh) trong buổi tầm soát miễn phí nguy cơ đột quỵ, ngày 25/10, do Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam phối hợp với Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Công ty TNHH Bayer Việt Nam, Hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm Tiêm chủng Long Châu thực hiện. (Ảnh: soyte.hatinh.gov.vn)

Số liệu trên được công bố trong đợt triển khai chương trình “Every M1nute Counts – Mỗi phút đều quý giá” trong năm 2026 của Tổ chức Đột quỵ Thế giới (WSO), nhân Ngày Thế giới phòng, chống đột quỵ 29/10.

Theo báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế), bệnh đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa. Trên thế giới, mỗi năm có gần 12 triệu ca đột quỵ mới và hơn 7 triệu người tử vong; bình quân cứ 4 người trên 25 tuổi thì có 1 người sẽ bị đột quỵ trong đời. Hiện có khoảng 94 triệu người từng bị đột quỵ, trong đó 14 triệu người dưới 49 tuổi.

Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 200.000 ca mắc mới và khoảng 167.000 ca tử vong. Chỉ khoảng 23,2% người bệnh đến cơ sở y tế trong 4,5 giờ đầu. Khoảng 7,2% người bệnh dưới 45 tuổi.

Đột quỵ đang là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật tại Việt Nam. Các yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, hút thuốc lá và ít vận động.

Theo Thông tin toàn cầu về đột quỵ 2022 của Hội Đột quỵ thế giới, toàn thế giới có hơn 12,2 triệu ca đột quỵ não mới mỗi năm, trong đó hơn 16% xảy ra ở người từ 15 – 49 tuổi. Số ca tử vong lên tới 6,5 triệu ca mỗi năm, hơn 6% trong đó là người từ 15 – 49 tuổi.

Tại Việt Nam, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) hợp tác công-tư cùng một số doanh nghiệp dược thực hiện chương trình “Tăng cường dự phòng, phát hiện sớm và quản lý nguy cơ đột quỵ tại Việt Nam” giai đoạn 2026–2030, khởi động từ tháng 10/2025. Sau một năm, tính đến tháng 10/2026, chương trình đã tổ chức 9 đợt khám sàng lọc, tư vấn sức khỏe tại 8 tỉnh, thành phố cho hơn 12.000 người.

Ông Nguyễn Hữu Tú – Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam cho biết từ nay đến năm 2027, các đơn vị dự kiến tiếp tục khám sàng lọc ở nhiều địa phương và tư vấn sức khỏe tại nhà thuốc. Theo kế hoạch, kết quả sàng lọc sẽ được liên thông với hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi lâu dài. Các bên cũng dự kiến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phòng ngừa đột quỵ, báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế) cho biết.

Cách nhận biết sớm, điều trị và dự phòng bệnh đột quỵ

Để nhận biết các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyên người dân ghi nhớ quy tắc FAST:

F – Face (mặt): Một bên mặt xệ xuống, khó cười.
A – Arm (tay): Không giơ lên và giữ được cả hai tay vì một tay yếu hoặc tê.
S – Speech (lời nói): Nói ngọng, nói không rõ hoặc nói năng lẫn lộn.
T – Time (thời gian): Gọi ngay cấp cứu 115 khi nghi ngờ đột quỵ, kể cả khi triệu chứng đã hết.

Đột ngột chóng mặt, mất thăng bằng, khó nhìn hay đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân cũng là dấu hiệu cảnh báo, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) lưu ý. Triệu chứng tự hết sau vài phút vẫn có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (còn gọi là “đột quỵ nhỏ”). Khi đó, người bệnh vẫn cần được bác sĩ kiểm tra ngay.

CDC khuyên gọi cấp cứu ngay khi thấy các dấu hiệu trên, để nhân viên y tế có thể bắt đầu điều trị trên đường đến phòng cấp cứu. Thời điểm triệu chứng xuất hiện đầu tiên cần được ghi lại để bác sĩ chọn cách điều trị. Người bệnh không nên tự lái xe hay để người khác chở đến viện. Trong 24 giờ đầu, tùy loại đột quỵ, người bệnh có thể được dùng thuốc tiêu sợi huyết (thuốc làm tan cục máu đông trong não) hoặc can thiệp lấy huyết khối (lấy cục máu đông ra), theo NHS.

Đối với các cách dự phòng đột quỵ, CDC khuyên đo huyết áp thường xuyên, vì tăng huyết áp thường không có triệu chứng. Mỡ máu nên được bác sĩ kiểm tra ít nhất 5 năm một lần. Người bị đái tháo đường cần theo dõi đường huyết đều đặn. Mỗi tuần nên có khoảng 2 giờ 30 phút vận động thể lực ở mức vừa, và người hút thuốc nên bỏ thuốc lá. Người đang điều trị bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ dẫn, không tự ngưng thuốc khi chưa hỏi bác sĩ hay dược sĩ.