Trào lưu tiêm peptide bùng nổ, chuyên gia cảnh báo: Đừng tự làm “chuột bạch”

Những năm gần đây, peptide được săn đón trong các lĩnh vực giảm cân, thể hình, chống lão hóa và làm đẹp, nhưng một số “peptide cấp nghiên cứu” được bán trên mạng vẫn chưa hoàn tất đầy đủ các thử nghiệm lâm sàng trên người. Chuyên gia Trường Y Đại học Stanford cảnh báo, người tiêu dùng không nên biến mình thành “vật thí nghiệm”.

Người tiêu dùng tự mua và tiêm peptide chưa được phê duyệt có thể đối mặt với các rủi ro như thành phần bị nhiễm tạp chất, độc tính và mức độ an toàn lâu dài chưa rõ ràng.

Tiến sĩ Katrin Svensson, phó giáo sư khoa bệnh học Trường Y Đại học Stanford, chưa bao giờ nghĩ rằng những phân tử mà bà phát hiện và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm lại xuất hiện trên các trang bán hàng của những công ty trên mạng.

Điều khiến bà khó tin hơn là hiện nay những phân tử này thậm chí mới chỉ được thử nghiệm trên chuột, chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng trên người, vậy mà đã có người có thể trực tiếp mua trên mạng, thậm chí tự tiêm cho mình.

Trên các nền tảng mạng xã hội, ngày càng có nhiều người chia sẻ “liệu trình peptide”: Loại peptide nào có thể giảm cân? Loại nào có thể giúp cơ bắp phục hồi? Loại nào có thể chống lão hóa?

Vấn đề là, có người sử dụng không có nghĩa là những sản phẩm này đã được chứng minh là an toàn đối với con người.

Thí nghiệm trên chuột không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng cho người

Nhiều thứ gọi là “peptide thần kỳ” được sử dụng như các sản phẩm “tốt cho sức khỏe” hoặc “chống lão hóa” trên mạng, trên thực tế vẫn chưa được tiến hành đầy đủ nghiên cứu trên người.

Tiến sĩ Svensson nói bản thân bà đang nghiên cứu những peptide thử nghiệm này. Bà biết tác dụng của một số loại trong đó có thể mạnh đến mức nào. Nhưng bà sẽ không yên tâm sử dụng peptide cấp nghiên cứu.

Bà nhắc nhở rằng các chất peptide do bà phát hiện, bao gồm một loại peptide giảm cân mới BRP, hiện đều chưa được tiến hành thử nghiệm trên người. Thử nghiệm trên người là một bước quan trọng then chốt trong quá trình từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đến được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt và đưa vào ứng dụng lâm sàng.

Nói cách khác thí nghiệm trên chuột chỉ là bước khởi đầu của nghiên cứu, tuyệt đối không phải là “giấy thông hành” để đem tiêm cho người. Chưa kể, những phân tử này còn phải trải qua quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt để xác nhận sản phẩm phù hợp cho người sử dụng.

Vấn đề lớn nhất: Có thể bạn không biết mình đã tiêm thứ gì

Tiến sĩ Jonathan Long, phó giáo sư khoa bệnh học Trường Y Đại học Stanford, cảnh báo rằng việc mua từ các kênh không chính thức và tự tiêm peptide chưa được phê duyệt tồn tại nhiều rủi ro.

“Trước hết, dung dịch mà bạn tiêm vào cơ thể có thể chứa đủ loại chất gây nhiễm bẩn. Thứ hai, hiện vẫn chưa có dữ liệu cho thấy những peptide này có thực sự hiệu quả hay không, hoặc chúng có độc tính hay không.” Ông nói: “Bạn hoàn toàn không biết mình đang tiêm thứ gì vào cơ thể.”

Một số sản phẩm trên mạng được ghi là peptide cấp nghiên cứu, thậm chí còn ghi “Chỉ dùng cho nghiên cứu”. Những tên gọi này không có nghĩa là chúng “chưa được đưa ra thị trường nhưng có thể tự sử dụng”.

Sản phẩm dùng cho nghiên cứu và thuốc đã trải qua thử nghiệm lâm sàng trên người, kiểm soát chất lượng và quy trình quản lý dược phẩm là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Bản thân peptide không có vấn đề, mấu chốt là “loại nào”

Trên thực tế, peptide đã tồn tại từ lâu trong y học hiện đại. Loại quen thuộc nhất với công chúng chính là insulin.

Trong những năm gần đây, các thuốc giảm cân nhóm GLP-1 được quan tâm đặc biệt cũng thuộc nhóm thuốc liên quan đến peptide. Sở dĩ những loại thuốc này có thể được sử dụng để điều trị bệnh là vì chúng đã trải qua các nghiên cứu tương ứng, thử nghiệm lâm sàng và đánh giá quản lý.

Vì vậy, thuốc peptide đã được nghiên cứu đầy đủ và được cơ quan quản lý phê duyệt, cũng như peptide vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu nhưng lại bị đem ra tự sử dụng, là hai thứ không thể đánh đồng.

Thay đổi trong quản lý của FDA có thể khiến người tiêu dùng càng thêm nghi hoặc

Gần đây, một ủy ban tư vấn của FDA đã bỏ phiếu, đề nghị nới lỏng các hạn chế áp dụng đối với 6 loại peptide mà các nhà thuốc pha chế đang sử dụng, trong khi những loại này vẫn còn cách một khoảng nhất định mới được FDA chính thức phê duyệt. Nếu cuối cùng FDA tiếp thu các khuyến nghị liên quan, một số peptide có thể dễ dàng được mua hơn tại các nhà thuốc pha chế.

Ông Long và bà Svensson lo ngại rằng sự thay đổi về mặt quản lý này có thể khiến người bình thường hiểu lầm: Nếu đã có thể mua được từ nhà thuốc, có phải điều đó có nghĩa là đã an toàn hay không?

Thực ra không phải vậy. “Có thể mua được” và “đã hoàn tất đầy đủ việc xác minh tính an toàn và hiệu quả” là hai chuyện khác nhau. Đối với người tiêu dùng thông thường, sự khác biệt này đặc biệt quan trọng.

Tại sao peptide đột nhiên trở nên phổ biến như vậy?

Sự thành công của các thuốc giảm cân nhóm GLP-1 là một động lực quan trọng thúc đẩy làn sóng peptide này. Peptide quả thực có thể tác động đến cảm giác thèm ăn, lượng đường trong máu và cân nặng của con người.

Vì vậy, thị trường bắt đầu chú ý đến nhiều loại peptide khác vẫn đang trong quá trình nghiên cứu. Một số được thảo luận về khả năng dùng để giảm cân, một số khác được liên hệ với việc phục hồi cơ bắp, chống lão hóa hoặc các mục tiêu sức khỏe khác.

Thậm chí các nhà khoa học đang nghiên cứu tác dụng tiềm năng của thuốc nhóm GLP-1 đối với các bệnh mạn tính như bệnh tim, nghiện và bệnh Alzheimer. Nhưng những tác dụng này cần được các nghiên cứu khoa học lần lượt kiểm chứng.

Peptide có thể là đột phá y học tiếp theo, nhưng vẫn cần thời gian.

Điều thực sự đáng mong đợi là cuối cùng những nghiên cứu này có thể vượt qua các thử nghiệm lâm sàng trên người và chứng minh rằng chúng vừa hiệu quả vừa an toàn hay không. Trước thời điểm đó, người tiêu dùng thông thường cần duy trì một nhận định cơ bản rằng mức độ phổ biến trên mạng không đồng nghĩa với bằng chứng y học.

Khi nhìn thấy một loại “peptide thần kỳ”, trước tiên có thể hỏi: Nó đã được thử nghiệm lâm sàng trên người chưa? Nó đã được cơ quan quản lý dược phẩm liên quan phê duyệt chưa?

Quý Vi/Epoch Times