Bộ Quốc phòng Úc: Không loại trừ việc tàu Mỹ mang vũ khí hạt nhân ghé thăm

Bộ Quốc phòng Úc cho biết nghĩa vụ hiệp ước không cho phép Úc đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ, nhưng không cấm tàu chiến, tàu ngầm Mỹ có khả năng mang vũ khí này ghé thăm.

Một quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Úc nói trước một ủy ban Thượng viện rằng nước này sẽ không cho phép đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ, nhưng vẫn tiếp tục cho các tàu chiến Mỹ có thể đang mang loại vũ khí này ghé thăm.

Ông Hugh Jeffrey, Phó Thứ trưởng phụ trách chiến lược, chính sách và quốc tế của Bộ Quốc phòng Úc, phát biểu tại phiên điều trần về dự toán ngân sách của Thượng viện hôm thứ Năm (29/10). Ông cho biết các hiệp ước mà Úc tham gia cấm nước này bố trí vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ, nhưng không ngăn tàu chiến và tàu ngầm Mỹ có khả năng mang loại vũ khí đó ghé thăm.

“Tất nhiên, chúng tôi tôn trọng chính sách của Mỹ là không xác nhận cũng không phủ nhận việc có vũ khí hạt nhân trên một phương tiện cụ thể nào”, ông nói.

Những câu hỏi này xoay quanh HMAS Stirling, căn cứ hải quân trên đảo Garden, phía nam thành phố Perth. Đây là nơi đặt Lực lượng Tàu ngầm Luân phiên phía Tây theo thỏa thuận AUKUS.

Sớm nhất từ năm 2027, tối đa 4 tàu ngầm lớp Virginia chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ và một tàu ngầm của Anh sẽ thay phiên nhau hoạt động từ căn cứ này.

Ông Jeffrey cho biết đã hơn 35 năm nay, Mỹ không bố trí vũ khí hạt nhân tại bất kỳ nước đồng minh nào ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Theo ông, các chuyến thăm của lực lượng Mỹ góp phần răn đe xung đột trong khu vực.

Những chuyến thăm như vậy phù hợp với Hiệp ước Khu vực phi hạt nhân Nam Thái Bình Dương, và Mỹ tôn trọng các nghĩa vụ pháp lý của Úc, ông nói thêm.

Thượng nghị sĩ James Paterson, người phát ngôn về quốc phòng của phe đối lập, cho biết ông đặt câu hỏi để Chính phủ “nêu rõ chính sách và ghi nhận chính thức”, vì công chúng có những thắc mắc chính đáng về vấn đề này.

Thượng nghị sĩ Đảng Xanh lo ngại tàu ngầm Mỹ mang vũ khí hạt nhân

Thượng nghị sĩ David Shoebridge của Đảng Xanh nhắc đến ông Michael McCaul, cựu Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, người đến thăm Úc vài tháng trước.

Ông Shoebridge nói ông McCaul từng cho rằng “có thể giả định một cách hợp lý” là một số tàu ngầm Mỹ luân phiên đến Stirling từ năm 2032 sẽ mang vũ khí hạt nhân. Ông hỏi liệu ông McCaul có nói điều này với Bộ trưởng Quốc phòng hay không.

Ông Murray Watt, người thay mặt Bộ trưởng Quốc phòng tại phiên điều trần, ghi nhận câu hỏi để trả lời sau.

“Chúng tôi đã nói rất rõ là sẽ không cho phép bố trí vũ khí hạt nhân tại Úc”, ông Watt nói.

Ông Shoebridge nói Chính phủ từng cam đoan với công chúng rằng các tàu ngầm AUKUS ghé thăm sẽ chỉ mang vũ khí thông thường, nhưng sau đó Mỹ đã cam kết trang bị tên lửa hành trình gắn đầu đạn hạt nhân cho một số tàu ngầm của mình.

Chương trình này của Mỹ chưa đi vào hoạt động và đang được phát triển để đưa vào sử dụng trong thập niên 2030, ông Jeffrey đáp.

Thứ trưởng thường trực Bộ Quốc phòng Meghan Quinn nói ông Shoebridge đang yêu cầu các quan chức xác minh ý kiến của một quan chức nước ngoài, và bà không có gì để nói thêm ngoài các tuyên bố của Chính phủ.

Úc tham gia AUKUS làm nảy sinh hai nhóm câu hỏi riêng biệt: một về động cơ hạt nhân, một về vũ khí hạt nhân. Tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân sử dụng lò phản ứng để tạo năng lượng, nhưng không nhất thiết mang đầu đạn hạt nhân.

Năm 2022, khi chuẩn bị tiếp nhận công nghệ vận hành tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, Chính phủ Úc tái khẳng định cam kết với các hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Câu hỏi về việc tàu ngầm Mỹ hiện diện tại Úc sau năm 2032

Trước đó, ông Paterson hỏi liệu sự hiện diện của Mỹ tại Stirling có chấm dứt vào năm 2032 hay không.

Ông Jeffrey trả lời rằng Úc đặt mục tiêu sẵn sàng vận hành tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của riêng mình vào năm 2032, nhưng lưu ý Lực lượng Tàu ngầm Luân phiên phía Tây được dự định là “một phần lâu dài trong hợp tác của chúng tôi với Mỹ” và các đối tác khác.

Các tàu ngầm sẽ luân phiên đến Stirling và “sẽ không đóng quân thường trực tại Úc”, Cơ quan Tàu ngầm Úc cho hay.

Ông Paterson hỏi vì sao trong một cuộc phỏng vấn truyền hình ngày 29/7, Bộ trưởng Công nghiệp Quốc phòng Pat Conroy đã 4 lần nói rằng đến năm 2032 tàu ngầm Mỹ sẽ không còn ở Úc. Ông Paterson lưu ý vị bộ trưởng đã dùng mốc này để giải thích vì sao người xem không cần lo tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân.

Ông Watt cho biết ông Conroy sau đó đã làm rõ phát biểu của mình, nhưng ông Watt không nói những phát biểu đó có sai hay không.

“Ông muốn mô tả chúng thế nào thì tùy ông”, ông nói.

Chiếc tàu ngầm Mỹ đầu tiên được phân công đến Stirling là USS Colorado, dự kiến bắt đầu đợt luân phiên vào cuối năm 2027.