Bulgaria: Không cấp thêm vũ khí từ kho quân đội cho Ukraine, không góp tiền cho gói mới

Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev hôm thứ Sáu (13/11) cho biết nước này không cấp thêm vũ khí từ kho quân đội cho Ukraine và hiện không thể góp tiền cho gói tài trợ mới vì thâm hụt ngân sách. Ông nhấn mạnh Sofia không cản trở các nước EU khác hỗ trợ tài chính cho Kiev.

“Chúng tôi không còn cung cấp vũ khí và đạn dược từ kho của quân đội Bulgaria nữa,” ông Radev nói với phóng viên tại hội nghị thượng đỉnh lần thứ 9 của Cộng đồng Chính trị châu Âu ở Dublin (Ireland), trang tin Debati.bg của Bulgaria đưa tin.

Đài truyền hình quốc gia BNT hôm 10/6 đưa tin chính phủ ông Radev đã công bố ngừng cấp vũ khí từ quân đội Bulgaria cho Ukraine.

Khi được hỏi về một khoản vay mới cho Ukraine và khả năng Bulgaria đứng ra bảo lãnh, ông Radev trả lời rằng nước này đang bị Liên minh châu Âu (EU) áp dụng thủ tục thâm hụt quá mức và gặp khó khăn về dự trữ. Vì vậy, trong tình hình hiện nay, Bulgaria không thể góp tiền.

Ông Radev đã nêu lý do này hôm thứ Ba (10/11), trong cuộc họp báo chung với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại thành phố Varna của Bulgaria. Trang Dir.bg dẫn lời ông khi đó: “Về hỗ trợ tài chính, bản thân chúng tôi đang trong thủ tục thâm hụt quá mức. Bà von der Leyen liên tục kêu gọi chúng tôi đưa thâm hụt về trong giới hạn 3%”.

Bulgaria sẽ chọn hình thức “bỏ phiếu trắng mang tính xây dựng” thay vì phủ quyết, tức là không góp tiền nhưng cũng không chặn các nước khác, theo Türkiye Today.

Ông Radev cho biết Bulgaria sẵn sàng thảo luận các cơ chế nhằm bảo đảm tiền hỗ trợ được dùng cho hoạt động nhân đạo, cấp điện và chăm sóc y tế, chứ không phải để mua vũ khí. Nếu Bulgaria tham gia bảo lãnh khoản vay, ông yêu cầu phải có cơ chế đưa tiền thẳng tới cộng đồng người Bulgaria sống tập trung ở một số vùng của Ukraine.

Tại Dublin, các nhà lãnh đạo đã bàn việc tài trợ cho Ukraine năm 2027. Thủ tướng Đức Friedrich Merz và bà von der Leyen thúc giục các nước còn do dự, trong đó có Bulgaria, Hungary và Slovakia, cùng đóng góp.

Financial Times hôm thứ Hai (9/11) đưa tin ông Merz đã dọa chặn ngân sách dài hạn 2028–2034 của EU trừ khi mọi nước thành viên cam kết cùng tài trợ cho Ukraine, trước hết là bù khoản thiếu hụt khoảng 70 tỷ euro trong ngân sách năm 2027 của Kiev.

Ông Radev: Không chấp nhận “hòa bình từ thế mạnh”

Ông Radev nói Bulgaria ủng hộ mọi nỗ lực vì hòa bình, nhưng cá nhân ông không chấp nhận cách tiếp cận “hòa bình từ thế mạnh”. Ông cho rằng cách tiếp cận này dẫn đến nhiều thương vong và tàn phá hơn, làm xung đột leo thang và tạo ra rủi ro cho cả thế giới.

Ông lưu ý rằng trong các nước thành viên EU, Bulgaria là nước có cộng đồng sinh sống lâu đời tại Ukraine đông nhất, và bày tỏ lo ngại vì vẫn có người Bulgaria thiệt mạng trong cuộc chiến. Nhiệm vụ của chính phủ, theo ông, là giúp đồng bào sớm được sống trong hòa bình, và trước mắt là giúp họ được tiếp cận giáo dục, y tế, điện và sưởi ấm.

“Điều này không thể giải quyết bằng cách đầu tư vào phương tiện quân sự,” ông Radev nói.

Doanh nghiệp quốc phòng vẫn được bán hàng

Ông Radev cho biết các doanh nghiệp quân sự Bulgaria xuất khẩu với khối lượng rất lớn trong hai năm 2022 và 2023, nhưng sau đó lượng xuất khẩu giảm dần. Ông giải thích rằng tính chất cuộc chiến đã thay đổi: lúc đầu, nhu cầu về đạn dược sản xuất tại Bulgaria rất lớn, còn hiện nay nhu cầu đã chuyển sang máy bay không người lái.

Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Dimitar Stoyanov đã làm rõ rằng lệnh ngừng cấp chỉ áp dụng đối với vũ khí tặng miễn phí từ kho dự trữ của quân đội. Ngành công nghiệp quốc phòng Bulgaria vẫn được bán đạn dược và thiết bị theo hợp đồng thương mại, Türkiye Today cho biết.

Bulgaria vẫn xuất khẩu điện sang Ukraine và giúp nước này khôi phục hạ tầng năng lượng, đường sắt. Sofia cũng đề nghị sửa chữa khí tài quân sự bị hư hại của Ukraine.

Bulgaria bảo lưu phần mở đầu tuyên bố an ninh châu Âu

Cũng tại Dublin, Bulgaria đã ủng hộ tuyên bố về các nguyên tắc then chốt của an ninh châu Âu do Pháp khởi xướng, nhưng nêu bảo lưu bằng văn bản đối với phần mở đầu. Bulgaria muốn câu chữ phản ánh tiến trình đàm phán hòa bình đã bắt đầu ở Ukraine và không thu hẹp cơ hội đối thoại, tìm giải pháp, ông Radev giải thích.

Ông cho biết các bản dự thảo trước có đoạn nói về tầm quan trọng của các cuộc đàm phán ở Abu Dhabi và sự cần thiết phải ủng hộ các cuộc đàm phán đó, nhưng về sau đoạn này bị bỏ. Bulgaria yêu cầu đưa đoạn này trở lại.

“Chúng tôi ủng hộ tuyên bố này, chỉ bảo lưu ở phần mở đầu,” ông Radev nói. Bulgaria chấp nhận và hoan nghênh phần còn lại của văn kiện.

Theo tin hãng AFP mà Debati.bg dẫn lại, khoảng 40 nước thuộc khu vực châu Âu mở rộng, vượt ra ngoài biên giới EU, đã thông qua tại Dublin một bản “hiến chương” nêu các nguyên tắc an ninh cơ bản. Văn kiện này đề cập cả các mối đe dọa lai, các cuộc tấn công thông tin và hành vi xâm phạm nền dân chủ.

Xem thêm: