Thủ tướng Đức Merz gây sức ép lên EU: Yêu cầu các nước cùng chi tiền viện trợ Ukraine
- Lý Ngọc
- •
Thủ tướng Đức Friedrich Merz dọa chặn ngân sách dài hạn 2028–2034 của Liên minh châu Âu (EU) trừ khi mọi nước thành viên cam kết cùng tài trợ Ukraine, trước hết là bù khoản thiếu hụt khoảng 70 tỷ euro trong ngân sách năm 2027 của Kiev. Động thái này gây thêm sức ép lên nhóm nước muốn đứng ngoài các khoản hỗ trợ mới cho Ukraine, gồm Hungary, Slovakia, Séc và có thể cả Bulgaria.
Tờ Financial Times hôm thứ Hai (9/11) đưa tin ông Merz dọa chặn ngân sách 7 năm tới của EU trừ khi mọi nước thành viên cam kết hỗ trợ tài chính cho Ukraine trong năm 2027 và những năm sau. Ông nêu điều kiện này trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa.
Trong thư mà kênh Euronews cũng đã xem, ông Merz viết rằng cần một cam kết chung là “tất cả chúng ta, không có ngoại lệ, sẽ đóng góp công bằng để lấp khoản thiếu hụt này”. Ông coi cam kết đó là điều kiện tiên quyết để giải quyết khoản thiếu hụt này và để bàn mọi việc khác, nhất là những việc có tác động tài chính.
Ông Merz cũng yêu cầu đàm phán ngân sách 7 năm tới phải đi tới “một giải pháp được mọi nước thành viên ủng hộ”, bảo đảm cho Ukraine nguồn tài trợ ổn định trong nhiều năm từ năm 2028, bao gồm cả khoản tiền lãi đã phát sinh.
Ông lấy làm tiếc rằng hỗ trợ tài chính và quân sự cho Ukraine đang “phân bổ không đồng đều và chủ yếu do một số ít nước thành viên gánh vác”.
“Hỗ trợ Ukraine là vấn đề an ninh chung, không thể tách rời của châu Âu, và việc chia sẻ gánh nặng hỗ trợ cũng phải như thế”, ông viết.
Khoản thiếu hụt 70 tỷ euro
Ukraine đang thiếu khoảng 70 tỷ euro cho ngân sách năm 2027. EU đã cam kết lo khoảng hai phần ba, tức chừng 45 tỷ euro, thông qua một công cụ tài chính chưa được xác định.
Khoản 45 tỷ euro này được cấp thêm, ngoài khoản vay 90 tỷ euro mà EU đã thống nhất hồi tháng 12 năm ngoái để hỗ trợ Ukraine trong hai năm 2026 và 2027. Khoản vay đó do 24 nước thành viên đứng ra vay chung. Hungary, Slovakia và Séc được miễn tham gia. Đổi lại, ba nước này không chặn quyết định, vốn cần sự nhất trí của mọi nước thành viên.
Tiền gốc của khoản vay chỉ phải trả khi Nga đồng ý bồi thường chiến tranh, nhưng tiền lãi bắt đầu đến hạn từ năm sau. Ban đầu Brussels ước tính mỗi năm phải trả khoảng 3 tỷ euro tiền lãi, song chi phí vay tăng mạnh đã khiến ước tính này thay đổi, Euronews cho biết.
Với khoản thiếu hụt lớn như vậy, phương án vay chung thêm một đợt nhanh chóng trở thành lựa chọn hàng đầu. Ủy ban châu Âu sẽ đưa ra các phương án để các nước cân nhắc trước hội nghị thượng đỉnh đặc biệt vào cuối tháng này.
Kyiv Post cho biết đề xuất ngân sách 2028–2034 của Ủy ban châu Âu dự kiến huy động tới 100 tỷ euro cho Ukraine, nhưng con số này vẫn còn phải đàm phán.
Đức dùng vị thế nước đóng góp ròng lớn nhất
Ngân sách dài hạn của EU, tên chính thức là Khung tài chính đa niên, quy định mức trần chi tiêu cho các lĩnh vực như nông nghiệp, phát triển vùng, nghiên cứu và hỗ trợ đối ngoại. Để được thông qua, ngân sách này cần sự nhất trí của chính phủ mọi nước EU và sự chấp thuận của Nghị viện châu Âu. Vì vậy, Đức, nước đóng góp ròng lớn nhất vào ngân sách EU, có thể chặn ngân sách bằng cách không đồng ý.
Euronews đưa tin Séc, Hungary và Slovakia đang phát tín hiệu sẽ một lần nữa đứng ngoài khoản vay chung để hỗ trợ Kiev. Bulgaria, nước lâu nay chỉ trích việc chuyển vũ khí cho Ukraine, được cho là sẽ làm theo. Cả 4 nước này, như báo Berliner Zeitung của Đức lưu ý, đều nhận từ ngân sách chung nhiều hơn số tiền họ đóng vào.
Berlin còn muốn các quyết định tài trợ cho Ukraine sau này được thông qua theo đa số đủ điều kiện, tức không cần mọi nước đồng ý, để một chính phủ đơn lẻ khó chặn các đợt hỗ trợ tiếp theo, Financial Times cho biết.
Ireland ủng hộ, Ba Lan và Slovakia cảnh báo
Những nước ủng hộ Ukraine chủ chốt khác như Đan Mạch, Phần Lan, Hà Lan và Thụy Điển cũng chung bất bình với ông Merz và muốn gộp ngân sách với vấn đề Ukraine thành một gói.
Ireland, nước đang giữ ghế chủ tịch luân phiên EU và điều phối các cuộc đàm phán ngân sách, cũng đứng về phía nhóm này. “Rất khó có một cuộc thảo luận nghiêm túc về ngân sách châu Âu cho nhiều năm tới mà không tính đến Ukraine và việc tài trợ cho Ukraine”, Bộ trưởng Tài chính Ireland Simon Harris nói sáng thứ Hai, trước khi dự cuộc họp cấp bộ trưởng tại Brussels. “Chúng ta cần nhìn nhận vấn đề này cho đúng. Đây thực chất là chuyện an ninh châu Âu”.
Không phải nước nào cũng đồng tình. Tuần trước, Thứ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu của Ba Lan Ignacy Niemczycki cho rằng hai vấn đề này về cơ bản khác nhau. Gộp chúng lại có thể “phản tác dụng” và khiến việc đạt thỏa thuận cuối cùng “còn khó hơn” hiện nay, ông nói.
Thủ tướng Slovakia Robert Fico thì cảnh báo việc gắn hai vấn đề với nhau sẽ “rất nguy hiểm”.
Ông Merz đề nghị ông Costa đẩy nhanh tiến độ thảo luận bằng cách đưa vấn đề tài trợ cho Ukraine lên hàng “ưu tiên” tại cuộc họp không chính thức của lãnh đạo EU ở Dublin tuần này, dù vấn đề này vốn không có trong chương trình nghị sự. Theo lịch được Ireland xác nhận, các thành viên Cộng đồng Chính trị châu Âu sẽ họp tại Dublin vào thứ Năm (12/11), sau đó lãnh đạo EU họp vào thứ Sáu.
Xem thêm:
Xem thêm
Từ khóa liên minh châu Âu Hungary viện trợ Ukraine Antonio Costa Robert Fico EU viện trợ Ukraine Friedrich Merz
