Iran: Thỏa thuận về eo biển Hormuz bước vào giai đoạn cuối

Iran hôm Chủ nhật (9/8) cho biết thỏa thuận với Oman về phương án khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz đã bước vào giai đoạn cuối, nhưng nhấn mạnh việc eo biển có được mở lại hay không vẫn phụ thuộc vào việc Mỹ có đáp ứng các điều kiện do Tehran đưa ra hay không.

Theo Reuters, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết thỏa thuận chủ yếu liên quan đến quy hoạch các tuyến hàng hải sau khi eo biển được khôi phục lưu thông; điều này không có rằng nghĩa eo biển Hormuz sẽ lập tức mở cửa trở lại.

Ông cũng nói Iran và Mỹ hiện không tiến hành đàm phán chính thức, nhưng hai bên vẫn chuyển thông điệp cho nhau thông qua các bên trung gian.

Iran đưa ra sáu yêu cầu

Ông Araqchi cho biết việc mở lại eo biển Hormuz sẽ tùy thuộc vào việc Mỹ có đáp ứng các điều kiện của Iran hay không. Ông nói Tehran sẽ không khởi động lại đàm phán chính thức cho đến khi Washington chấm dứt việc vi phạm thỏa thuận tạm thời mà hai bên từng đạt được và thực hiện các biện pháp khắc phục.

Ngày 8/8, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohammad-Bagher Zolghadr công bố sáu yêu cầu của Iran đối với Mỹ, gồm:

• Chấm dứt các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran và các đồng minh khu vực của nước này;
• Chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran, đồng thời rút lực lượng hải quân và không quân Mỹ khỏi khu vực xung quanh Iran;
• Dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran;
• Dỡ bỏ phong tỏa và giải phóng vô điều kiện các tài sản của Iran đang bị đóng băng;
• Chấm dứt các đe dọa quân sự nhằm vào Iran;
• Bồi thường cho Iran về những thiệt hại do các hoạt động quân sự trước đó gây ra.

Mỹ chưa phản hồi công khai

Đến nay, chính phủ Mỹ chưa công khai trả lời các điều kiện mà Iran đưa ra. Tờ Epoch Times cho biết đã gửi yêu cầu bình luận tới Nhà Trắng nhưng chưa nhận được phản hồi vào thời điểm xuất bản bài viết.

Một quan chức Mỹ trước đó nói với Reuters rằng Washington cho rằng thỏa thuận giữa Iran và Oman gần hoàn tất và hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz có thể sớm được khôi phục. Tuy nhiên, phía Mỹ nói việc dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng Iran sẽ diễn ra song song với việc Iran thực hiện những cam kết liên quan; các chi tiết vẫn cần được xác nhận cuối cùng.

Tổng thống Donald Trump trước đó cho biết Mỹ và Iran hiện chỉ duy trì mức tiếp xúc hạn chế, mô tả tình hình là “bán đàm phán” (semi-negotiating), đồng thời Mỹ vẫn theo dõi sát diễn biến tại Iran.

Eo biển vẫn ảnh hưởng thị trường năng lượng

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trước khi xung đột nổ ra, khoảng một phần năm lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu đi qua eo biển này.

Kể từ khi xung đột leo thang vào cuối tháng 2, hoạt động hàng hải qua eo biển bị cản trở liên tục, khiến rủi ro an toàn đối với tàu thương mại tăng cao và thị trường năng lượng quốc tế chịu tác động.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trước đó cho biết kể từ khi phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran được khôi phục, quân đội Mỹ đã hỗ trợ 53 tàu thuyền di chuyển an toàn nhằm duy trì hoạt động hàng hải.

Ngoài ra, ngày 9/8, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cho biết một tàu của Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đã bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz. Phía Iran chưa đưa ra phản hồi về vụ việc tại thời điểm bài viết được đăng.

Theo số liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), tính đến ngày 9/8, giá xăng loại thường trung bình toàn quốc tại Mỹ là 4,01 USD/gallon, tăng đáng kể so với mức 2,98 USD/gallon trước khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) dự báo giá xăng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong các năm 2026 và 2027.