MI5 cảnh báo: Một vụ 11/9 khác có thể đang âm thầm hình thành

Nhân dịp 25 năm xảy ra vụ khủng bố 11/9, Giám đốc Cơ quan Tình báo Anh MI5 Ken McCallum cảnh báo các cơ quan tình báo và an ninh trên thế giới không nên quá tập trung vào những mô hình đe dọa trong quá khứ, mà cần chuẩn bị ứng phó với những “cú sốc chiến lược” mới, khác với vụ 11/9. Ông cảnh báo cú sốc lớn tiếp theo có thể đã và đang âm thầm hình thành ở một nơi mà các cơ quan an ninh chưa chú ý tới.

Trong bài bình luận đăng trên tờ The Independent hôm thứ Sáu (11/9), ông McCallum cho rằng các cơ quan tình báo đương nhiên phải rút kinh nghiệm từ những sự kiện trong quá khứ như vụ 11/9, nhưng không thể dùng “phương pháp của ngày hôm qua” để đối phó với “kẻ thù của ngày hôm qua” hay nhắm tới “mục tiêu của ngày hôm qua”.

Ông McCallum viết rằng theo định nghĩa, “cú sốc chiến lược” tiếp theo sẽ không giống với lần trước. Điều đáng lo ngại nhất là cú sốc lớn tiếp theo “có thể đã và đang dần hình thành ở một nơi nào đó mà chúng ta chưa chú ý đến”.

Vụ 11/9 xảy ra ngày 11/9/2001. Khi đó, tổ chức al-Qaeda đã cướp 4 máy bay dân dụng. 2 chiếc lao vào tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York, một chiếc đâm vào Lầu Năm Góc gần Washington, D.C., còn chiếc thứ tư rơi xuống bang Pennsylvania. Vụ khủng bố khiến gần 3.000 người thiệt mạng và làm thay đổi sâu sắc chính sách chống khủng bố và an ninh trên toàn cầu.

Âm mưu xả súng nhằm vào cộng đồng Do Thái ở Anh cho thấy nguy cơ khủng bố quy mô lớn vẫn còn

Ông McCallum cho biết al-Qaeda đã bị suy yếu, nhưng tổ chức này cùng các phần tử vũ trang khác vẫn có ý đồ thực hiện các cuộc tấn công gây thương vong lớn.

Ông dẫn một âm mưu khủng bố Hồi giáo cực đoan bị phá vỡ tại khu vực Manchester, miền Bắc nước Anh, làm ví dụ. Âm mưu này nhằm thực hiện một vụ xả súng quy mô lớn nhằm vào cộng đồng Do Thái địa phương. Theo ông McCallum, vụ việc cho thấy mối đe dọa khủng bố quy mô lớn vẫn chưa biến mất.

Hai người liên quan đến âm mưu này bị bắt vào năm 2024, bị kết tội chuẩn bị thực hiện hành vi khủng bố vào tháng 12/2025 và đến tháng 2/2026 lần lượt bị tuyên án tù chung thân, với thời gian tối thiểu phải chấp hành lần lượt là 37 năm và 26 năm. Cảnh sát và công tố viên cho biết hai kẻ chủ mưu đã có được súng cùng một lượng lớn đạn dược, đồng thời tiến hành trinh sát với ý định tấn công quy mô lớn nhằm vào cộng đồng Do Thái. Kế hoạch cuối cùng bị phá vỡ nhờ sự can thiệp của một đặc vụ hoạt động bí mật.

Hoạt động thù địch có sự hậu thuẫn của nhà nước trở thành một mối đe dọa khác

Bên cạnh chủ nghĩa khủng bố, ông McCallum cũng cảnh báo MI5 đang phải đối mặt với các hoạt động thù địch có sự hậu thuẫn của nhà nước ngày càng gia tăng.

Ông cho biết phạm vi đe dọa bao gồm các hoạt động phá hoại do những đối tượng phạm tội làm đại diện thực hiện, cũng như các cuộc tấn công mạng nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu như nhà máy điện. Điều này cho thấy môi trường an ninh mà Anh đang đối mặt không còn chỉ là mối đe dọa từ các tổ chức khủng bố theo nghĩa truyền thống.

Trong những năm gần đây, MI5 cũng công khai cảnh báo Anh đang đối mặt với hoạt động gián điệp, tấn công mạng, phá hoại và các hoạt động thù địch khác từ các chủ thể nhà nước cùng những lực lượng đại diện cho họ. Tháng 7/2026, MI5 cho biết Anh đang bị các chủ thể nhà nước đe dọa, khi những lực lượng này tìm cách gây tổn hại cho Anh và sử dụng các hành động phóng hỏa, phá hoại và bạo lực để tấn công người dân và doanh nghiệp.

Khu vực công và tư phải cùng nâng cao năng lực ứng phó khủng hoảng

Ông McCallum cho biết, so với năm 2001, hiện nay nhiều hệ thống và dịch vụ quan trọng nằm trong tay khu vực tư nhân. Vì vậy, chính phủ, doanh nghiệp và giới học thuật phải cùng hợp tác để xác định và khắc phục các lỗ hổng an ninh, đồng thời bảo đảm có thể nhanh chóng hành động khi khủng hoảng xảy ra.

Ông cảnh báo không thể chờ đến khi cú sốc lớn tiếp theo xảy ra rồi mới bắt đầu đặt câu hỏi ai chịu trách nhiệm về lỗ hổng, ai có quyền hành động và “ai lẽ ra phải nhấc điện thoại”.

Ông McCallum cho rằng đối với các nạn nhân của vụ 11/9, cũng như những người có thể trở thành nạn nhân của các vụ khủng bố trong tương lai, xã hội không nên chỉ tưởng niệm và thương tiếc. Điều quan trọng hơn là phải chuẩn bị trước khi cú sốc lớn tiếp theo xảy ra, nâng cao khả năng chống chịu của xã hội và có đủ dũng khí để điều chỉnh cách ứng phó theo sự thay đổi của các mối đe dọa.

“Rồng đã trở lại, rắn độc vẫn còn đó”

Cuối bài viết, ông McCallum dẫn lại phép ẩn dụ về “rồng và rắn độc” trong môi trường an ninh thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, nhấn mạnh thế giới hiện phải đồng thời đối mặt với nhiều mối đe dọa từ cả các chủ thể nhà nước và phi nhà nước.

Phép ẩn dụ này bắt nguồn từ cựu Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) James Woolsey. Năm 1993, ông Woolsey từng nói rằng phương Tây tuy đã “giết chết một con rồng”, tức đánh bại Liên Xô, nhưng lại bước vào một khu rừng đầy những “con rắn độc”. Sau đó, chuyên gia chiến lược và chống nổi dậy người Australia David Kilcullen tiếp tục sử dụng hình ảnh “rồng và rắn độc” để phân tích các mối đe dọa an ninh từ các chủ thể nhà nước và phi nhà nước.

Ông McCallum nói: “Nỗi kinh hoàng của vụ 11/9 sẽ không bao giờ phai khỏi tâm trí tôi. Nó đã ám ảnh tôi suốt 25 năm qua. Ngày nay, MI5 vẫn mang trách nhiệm không ngừng thích ứng với những thay đổi, và phải làm điều đó nhanh hơn. Bởi hiện nay chúng ta phải đối phó cả với rồng lẫn rắn độc.”

Theo ông, các cơ quan an ninh hiện nay không thể chỉ tập trung vào những mối đe dọa quen thuộc, mà phải đồng thời ứng phó với các hoạt động thù địch có nguồn gốc, quy mô và hình thức khác nhau. Đối với MI5, điều này có nghĩa là công tác chống khủng bố vẫn không thể lơ là, đồng thời phải đẩy nhanh ứng phó với các mối đe dọa có sự hậu thuẫn của nhà nước và những thách thức an ninh do công nghệ mới nổi đặt ra.