Nhiều tàu chở dầu Iran rời vùng phong tỏa, nhưng giới vận tải biển vẫn thận trọng

Trong bối cảnh Mỹ và Iran chuẩn bị ký kết thỏa thuận ngừng bắn, Washington đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran, đồng thời kêu gọi Tehran mở lại eo biển Hormuz và miễn phí lưu thông cho tàu thuyền qua lại. Hôm thứ Tư (17/6), một số tàu chở dầu của Iran đã rời eo biển Hormuz, đánh dấu lần đầu tiên trong vòng 2 tháng nước này nối lại hoạt động xuất khẩu dầu thô ra thị trường quốc tế.

Nhiều tàu dầu Iran rời eo biển Hormuz

Theo dữ liệu từ các công ty theo dõi tàu biển Kpler và Vortexa, 2 siêu tàu chở dầu loại VLCC thuộc Công ty Tàu chở dầu Quốc gia Iran (NITC), gồm Diona và Hero II, đã vận chuyển tổng cộng khoảng 3,8 triệu thùng dầu thô ra khỏi eo biển Hormuz.

Ngoài ra, tàu Sonia I, có liên hệ với Iran và đang chở khoảng 1 triệu thùng dầu thô, cũng đã rời eo biển. Một tàu chở dầu khác hiện đang trên đường tới cảng Iran để nhận hàng.

Những diễn biến này cho thấy hoạt động xuất khẩu dầu của Iran đang dần được khôi phục và có thể góp phần gia tăng nguồn cung dầu trên thị trường toàn cầu.

Theo số liệu của Kpler, kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa các cảng Iran vào ngày 13/4, lượng xuất khẩu dầu thô của Iran trong tháng 5 đã giảm xuống mức thấp nhất trong 6 năm, chỉ còn khoảng 260.000 thùng/ngày.

Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ

Một số chuyên gia cho rằng việc các tàu chở dầu Iran có thể rời cảng và đi qua eo biển Hormuz lần này là kết quả của 2 diễn biến quan trọng.

Thứ nhất, Mỹ và Iran gần đây đã ký một bản ghi nhớ (MoU) về ngừng bắn.

Thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng ông đã cho phép Hải quân Mỹ chấm dứt việc phong tỏa các cảng của Iran, đồng thời yêu cầu Tehran mở cửa eo biển Hormuz và không thu phí quá cảnh.

Hiện Mỹ và Iran dự kiến sẽ chính thức ký thỏa thuận ngừng bắn vào thứ Sáu tuần này (19/6) tại Geneva, Thụy Sĩ. Tuy nhiên, các điều khoản cụ thể của thỏa thuận vẫn chưa được công bố.

Một quan chức cấp cao của Mỹ tiết lộ hôm thứ Ba (16/6) rằng theo nội dung bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột, Washington sẽ cho phép Iran ngay lập tức nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và nhiên liệu.

Giới quan sát cho rằng động thái này có thể dẫn tới việc eo biển Hormuz được mở cửa hoàn toàn trở lại, đồng thời các biện pháp hạn chế đối với hoạt động bán dầu của Iran cũng sẽ được dỡ bỏ.

Các quan chức Mỹ cũng cho biết các cuộc đàm phán tiếp theo về thỏa thuận cuối cùng sẽ bắt đầu sau lễ ký kết tại Thụy Sĩ. Hai bên sẽ tiếp tục thương lượng trong thời hạn 60 ngày trước khi đưa ra quyết định cuối cùng về chương trình hạt nhân của Iran cũng như việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế quốc tế đối với nước này.

Giới vận tải biển vẫn giữ thái độ thận trọng

Viễn cảnh eo biển Hormuz được mở lại đã thúc đẩy một số chủ tàu vốn bị mắc kẹt trong thời gian dài bắt đầu điều động tàu trở lại các cảng ở Vùng Vịnh để đón đầu nhu cầu bổ sung dự trữ dầu thô dự kiến tăng mạnh.

Một số chủ sở hữu siêu tàu chở dầu cũng đang tìm cách giành lợi thế đi trước thị trường.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vận tải biển vẫn lựa chọn đứng ngoài quan sát do lo ngại thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có thể gặp trục trặc.

Công ty phân tích tình báo hàng hải Lloyd’s List Intelligence nhận định: “Phản ứng của ngành vận tải biển trước thông tin này không hẳn là sự ăn mừng, mà đúng hơn là thái độ thận trọng và hoài nghi”.

Trong báo cáo gửi khách hàng ngày 16/6, các nhà phân tích của công ty cho biết các hãng bảo hiểm vẫn duy trì mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cao, đồng thời yêu cầu phải có “bằng chứng rõ ràng” cho thấy tuyến hàng hải đã an toàn trước khi xem xét giảm phí.

Báo cáo nhấn mạnh: “Việc tạm ngừng các hoạt động thù địch sẽ giúp giải cứu các thủy thủ đoàn đang bị mắc kẹt và hỗ trợ thị trường tàu chở dầu cũng như tàu hàng rời. Tuy nhiên, phần lớn ngành vận tải biển vẫn xem đây là một khoảng thời gian tạm lắng mong manh hơn là dấu hiệu cho thấy tình hình đã thực sự trở lại bình thường”.

Chưa thể khẳng định xu hướng phục hồi lâu dài

Kpler ước tính rằng trong vòng 15 ngày sau khi thỏa thuận Mỹ–Iran được ký kết, có thể sẽ có khoảng 118 tàu chở dầu đầy tải rời khu vực này.

Tuy nhiên, công ty cũng cảnh báo rằng sự gia tăng đột biến về số lượng tàu rời cảng nhiều khả năng chỉ là hiện tượng nhất thời, chứ chưa phải tín hiệu cho thấy hoạt động vận tải biển đã bước vào giai đoạn phục hồi bền vững.

Ông Niels Rasmussen, chuyên gia phân tích vận tải biển trưởng của Baltic and International Maritime Council (BIMCO), chia sẻ với CNBC: “Có vẻ như phần lớn các chủ tàu vẫn đang thận trọng chờ thêm thông tin chi tiết trước khi xây dựng kế hoạch mới cho các chuyến đi qua eo biển Hormuz. Họ cần những bảo đảm chắc chắn rằng tuyến hàng hải đã an toàn trước khi cho tàu đi qua khu vực này”.