Bản sao thỏa thuận Mỹ – Iran lan truyền trên truyền thông, Nhà Trắng: Không khớp với bản thật

Hôm thứ Tư (17/6), Giám đốc Truyền thông Nhà Trắng kiêm trợ lý Tổng thống, ông Steven Cheung, cho biết văn bản được CNN công bố với tên gọi “Biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran” (MOU) có nội dung và cách diễn đạt không trùng khớp với bản ghi nhớ thực tế.

Trước đó, CNN, Bloomberg và một số kênh truyền hình tại khu vực Ả Rập đã đồng loạt đăng tải những tài liệu được cho là bản MOU bị rò rỉ. Nội dung giữa các phiên bản nhìn chung giống nhau, chỉ khác ở một số chi tiết nhỏ, chẳng hạn như thay cụm từ “hai bên” (both sides) bằng “các bên tham gia” (both parties), hoặc đổi từ “tài trợ” (funding) thành “cấp vốn” (financing).

Theo các bản tài liệu được truyền thông đăng tải, thỏa thuận gồm 14 điều khoản và được triển khai theo từng giai đoạn. Nội dung bao gồm lệnh ngừng bắn trong ngắn hạn, khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, cấp miễn trừ cho xuất khẩu dầu mỏ của Iran; đồng thời đề cập đến việc giải phóng tài sản bị phong tỏa, kế hoạch tái thiết kinh tế trong trung hạn, cũng như các cuộc đàm phán cuối cùng về dỡ bỏ hoàn toàn lệnh trừng phạt và giải quyết vấn đề hạt nhân.

Các cam kết chính trị và an ninh cốt lõi

1. Ngừng bắn toàn diện và chấm dứt thù địch

Mỹ, Iran và các bên liên quan cam kết ngay lập tức và vĩnh viễn chấm dứt mọi hành động quân sự, bao gồm cả mặt trận Lebanon, đồng thời cam kết không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực.

2. Công nhận chủ quyền của nhau và không can thiệp công việc nội bộ

Hai bên cam kết tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và nền độc lập chính trị của nhau.

3. Đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày

Hai bên đặt ra thời hạn đàm phán 60 ngày (có thể gia hạn) nhằm xây dựng khuôn khổ cho một thỏa thuận chính thức cuối cùng.

Các sắp xếp về quân sự và hàng hải

4. Mỹ dỡ bỏ phong tỏa trên biển và công bố lộ trình rút quân

• Ngay lập tức chấm dứt các biện pháp hạn chế hàng hải đối với Iran.
• Khôi phục lưu lượng vận tải biển về mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày.
• Mỹ sẽ rút quân trong vòng 30 ngày sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết.

5. Iran khôi phục hoạt động hàng hải và rà phá thủy lôi

Iran chịu trách nhiệm khôi phục hoạt động lưu thông hai chiều trên tuyến hàng hải từ Vịnh Ba Tư đến Vịnh Oman, đưa lưu lượng vận tải trở lại mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày, đồng thời loại bỏ các trở ngại kỹ thuật và rà phá thủy lôi.

Các thỏa thuận về kinh tế và trừng phạt

6. Kế hoạch tái thiết và phát triển trị giá 300 tỷ USD

Mỹ cùng các đối tác trong khu vực sẽ thúc đẩy công cuộc phục hồi kinh tế của Iran thông qua một chương trình tái thiết có quy mô ít nhất 300 tỷ USD. Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được xây dựng trong vòng 60 ngày như một phần của thỏa thuận cuối cùng.

7. Dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt

Bao gồm các biện pháp trừng phạt của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, các nghị quyết liên quan của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cũng như các lệnh trừng phạt sơ cấp và thứ cấp do Mỹ áp đặt.

8. Miễn trừ tạm thời đối với xuất khẩu dầu mỏ và hoạt động tài chính

Trước khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ hoàn toàn:

• Cho phép Iran xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm hóa dầu.
• Mở lại các dịch vụ hỗ trợ liên quan như ngân hàng, bảo hiểm và vận tải.

9. Giải phóng tài sản của Iran ở nước ngoài

Các khoản tài sản bị phong tỏa sẽ được giải ngân dần theo tiến trình đàm phán, đồng thời cho phép Ngân hàng Trung ương Iran toàn quyền sử dụng số tiền này.

Vấn đề hạt nhân và các biện pháp chuyển tiếp

10. Iran tái khẳng định không phát triển vũ khí hạt nhân

Các chi tiết liên quan đến vật liệu làm giàu uranium và chương trình hạt nhân sẽ được giải quyết trong thỏa thuận cuối cùng.

11. Cơ chế “đóng băng đổi lấy đóng băng” trong giai đoạn chuyển tiếp

• Iran duy trì chương trình hạt nhân ở mức hiện tại.
• Mỹ không áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới và không tăng cường hiện diện quân sự.

Cơ chế thực thi và đàm phán

12. Thành lập cơ chế giám sát thực hiện

Một cơ chế giám sát sẽ được thiết lập nhằm bảo đảm việc thực thi và tuân thủ lâu dài các điều khoản của thỏa thuận cuối cùng.

13. Điều kiện khởi động đàm phán giai đoạn tiếp theo

Chỉ khi một số điều khoản then chốt như khôi phục hàng hải, miễn trừ trừng phạt và giải phóng tài sản bắt đầu được thực hiện thì các cuộc đàm phán về thỏa thuận cuối cùng mới được thúc đẩy.

14. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được đưa vào nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thể chế hóa thông qua một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm bảo đảm tính ràng buộc và hiệu lực quốc tế.

Lưu ý: Bài báo chỉ phản ánh nội dung của tài liệu được cho là bị rò rỉ trên truyền thông; phía Nhà Trắng khẳng định văn bản này không khớp với bản ghi nhớ thực tế.