Ông Trump hoãn chuyến thăm Trung Quốc trong bối cảnh chiến tranh Iran

Trong bối cảnh cuộc chiến tại Iran vẫn tiếp diễn, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ hoãn chuyến thăm Trung Quốc được lên kế hoạch từ lâu, vốn dự kiến diễn ra vào cuối tháng này.

“Tôi cảm thấy mình cần phải ở đây. Vì vậy chúng tôi đã đề nghị lùi lại khoảng một tháng,” ông Trump nói với các phóng viên hôm 16/3.

Chuyến thăm của ông Trump tới Trung Quốc để tổ chức hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình ban đầu được lên lịch từ ngày 31/3 đến 2/4.

Trước đó, ông Trump từng cho biết có thể hoãn chuyến đi nếu Trung Quốc không hỗ trợ mở lại Eo biển Hormuz — tuyến hàng hải quan trọng đối với vận chuyển dầu mỏ toàn cầu hiện đang bị Iran phong tỏa. Ông đã kêu gọi Bắc Kinh ủng hộ nỗ lực của Mỹ nhằm khôi phục hoạt động tại tuyến đường thủy này, song đến nay phía Trung Quốc vẫn chưa đưa ra phản hồi.

Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, chính quyền tại Tehran đã đóng eo biển đối với phần lớn hoạt động hàng hải, làm dấy lên lo ngại về cú sốc giá dầu toàn cầu. Ngày 16/3, giá dầu Brent chốt ở khoảng 100 USD/thùng, tăng gần 40% so với ngày 27/2 — thời điểm trước khi chiến tranh bùng nổ.

Cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã làm rõ phát biểu của Tổng thống, cho biết việc trì hoãn chuyến thăm — nếu xảy ra — sẽ “do yếu tố hậu cần”, chứ không phải vì yêu cầu mở lại eo biển.

“Đó sẽ là quyết định của Tổng thống với tư cách Tổng tư lệnh, nhằm ở lại Nhà Trắng hoặc ở lại Hoa Kỳ trong khi cuộc chiến này đang diễn ra,” ông Bessent nói với CNBC.

Những phát biểu này được đưa ra sau khi ông Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tiến hành vòng đàm phán thương mại mới với các đối tác Trung Quốc tại Paris.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận khả năng điều chỉnh lịch trình chuyến thăm.

“Các mốc thời gian có thể được điều chỉnh,” bà Leavitt nói với các phóng viên ngày 16/3. “Với tư cách Tổng tư lệnh, ưu tiên hàng đầu của ông hiện nay là bảo đảm Chiến dịch Cơn Thịnh nộ Sử thi tiếp tục đạt được thành công.”

Nhà bình luận chính trị và chuyên gia về Trung Quốc Gordon Chang cho rằng Tổng thống Trump có lý do chính đáng để hoãn chuyến đi.

“Trung Quốc là một bên tham chiến đối địch, và việc Tổng thống Trump tới thủ đô của họ vào thời điểm chiến tranh là không phù hợp. Vì vậy tôi không bất ngờ,” ông nói với The Epoch Times.

Trong một bữa trưa với các thành viên hội đồng quản trị Trung tâm Kennedy tại Nhà Trắng, ông Trump cho biết Trung Quốc nhận tới 90% nguồn cung dầu từ khu vực Trung Đông. Ông đồng thời nhắc lại lời kêu gọi các nước hỗ trợ mở lại eo biển.

“Nhiều quốc gia đã nói với tôi rằng họ đang trên đường tham gia. Một số nước rất nhiệt tình,” ông Trump nói với các phóng viên, đề cập đến những quốc gia đã đồng ý điều tàu chiến tới hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển.

“Tôi nghĩ chúng ta sẽ nhận được sự hỗ trợ tốt từ một số nước. Nhưng cũng có những quốc gia sẽ khiến chúng ta thất vọng,” ông nói thêm. “Tôi sẽ cho các bạn biết đó là những quốc gia nào.”

Trong một bài đăng trên Truth Social ngày 15/3, ông Trump nêu tên Trung Quốc, Pháp, Nhật, Hàn Quốc và Anh quốc là những quốc gia ông hy vọng sẽ triển khai tàu hỗ trợ lực lượng Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, theo ông Chang, khả năng Trung Quốc hỗ trợ Washington là không cao.

“Chừng nào ông Trump chưa áp đặt cái giá thực sự lên Trung Quốc, họ sẽ không giúp Hoa Kỳ trong vấn đề Iran,” ông nhận định.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm không trực tiếp phản hồi lời kêu gọi hỗ trợ của Tổng thống Trump.

Ông Lâm thừa nhận tình hình căng thẳng tại Eo biển Hormuz và kêu gọi “tất cả các bên lập tức chấm dứt các hoạt động quân sự”, song không đề cập đến việc gửi tàu chiến tới khu vực này.

Khi được hỏi liệu Trung Quốc có nhận được yêu cầu nào từ Washington về việc điều tàu tới vùng biển quanh eo biển hay không, ông tiếp tục tránh trả lời trực tiếp, chỉ nhấn mạnh rằng Bắc Kinh đang duy trì liên lạc với “tất cả các bên” liên quan đến tình hình tại Iran.

Ông Yeh Yao-Yuan, giáo sư khoa học chính trị và nghiên cứu quốc tế tại Đại học St. Thomas, cho rằng Bắc Kinh vẫn chưa chắc chắn về những thay đổi của Iran sau khi chiến tranh kết thúc.

“Trung Quốc chưa rõ Iran sẽ thay đổi đến mức nào sau khi cuộc chiến kết thúc,” ông nói với The Epoch Times.

Theo ông Yeh, vì vậy Trung Quốc vẫn kỳ vọng Iran sẽ tiếp tục duy trì lập trường thân Bắc Kinh thay vì chuyển hướng sang Mỹ.

Trả lời câu hỏi về khả năng trì hoãn cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, ông Lâm cho biết Bắc Kinh vẫn đang “duy trì liên lạc” với Washington về chuyến thăm của tổng thống Mỹ.

“Nếu họ cho rằng ông Trump đang giành lợi thế trong cuộc chiến, có lẽ họ không muốn ông xuất hiện rầm rộ tại thủ đô của mình,” ông Chang nói. “Vì vậy tôi cho rằng Bắc Kinh vẫn còn do dự.”

Trong tháng này, nhiều đồn đoán xuất hiện rằng hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Trung có thể bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công quân sự chung của Mỹ và Israel vào Iran, khiến Lãnh tụ Tối cao của nước này là Ali Khamenei thiệt mạng.

Đây là lần thứ hai trong vòng chưa đầy 2 tháng một chính quyền được xem là thân Bắc Kinh trở thành mục tiêu của Washington, sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào tháng Một.

Tại cuộc họp báo thường niên ngày 1/3, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho rằng cuộc chiến tại Iran sẽ không ảnh hưởng đến hội nghị thượng đỉnh sắp tới, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các kênh tiếp xúc cấp cao giữa Bắc Kinh và Washington.

Trong khi mô tả cuộc chiến ở Iran là điều “không nên xảy ra”, ông Vương tránh nhắc trực tiếp tới Washington — động thái thận trọng mà các nhà phân tích cho rằng nhằm tránh làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ Mỹ – Trung.

Theo các nguồn tin nội bộ Trung Quốc từng trao đổi với The Epoch Times, chính quyền Bắc Kinh đã đánh giá thấp khả năng Mỹ tiến hành một chiến dịch quân sự tại Iran.

“Trung Quốc đang bị ông Trump đẩy ra khỏi Trung Đông, và điều đó không có lợi cho họ,” ông Chang nhận định. “Iran là lực lượng ủy nhiệm quan trọng nhất của họ, và ông Trump đang đánh sập lực lượng ủy nhiệm đó.”