Tối cao Pháp viện Mỹ bác kháng cáo, duy trì thuế quan đối với Trung Quốc

Ngày 15/6 (thứ Hai), Tòa án Tối cao Mỹ đã từ chối thụ lý đơn kháng cáo của các nhà nhập khẩu, qua đó giữ nguyên phán quyết của tòa phúc thẩm liên bang năm 2025 ủng hộ các mức thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc. Quyết định này đồng nghĩa với việc các mức thuế nhập khẩu được áp đặt trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump đối với hàng trăm tỷ USD hàng hóa Trung Quốc sẽ tiếp tục có hiệu lực. Đồng thời, Tòa án Tối cao cũng không đặt ra bất kỳ giới hạn mới nào đối với quyền điều chỉnh thuế quan của tổng thống.

Tranh cãi pháp lý xoay quanh “quyền sửa đổi” của tổng thống

Trọng tâm của vụ kiện là cách diễn giải Điều 307 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Trước đó, chính phủ Mỹ đã dựa trên Điều 301 của đạo luật này để áp thuế nhằm đối phó với các hành vi thương mại bị cho là không công bằng. Trong khi đó, Điều 307 cho phép tổng thống, thông qua Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, “sửa đổi hoặc chấm dứt” các mức thuế đó trong tương lai.

Nguyên đơn, gồm các công ty sản xuất sàn nhà và thiết bị điện tử như HMTX Industries, cho rằng chính quyền Trump đã lợi dụng Điều 307 để né tránh các thủ tục nghiêm ngặt hơn theo Điều 301, qua đó mở rộng mức thuế ban đầu áp lên 50 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc thành 370 tỷ USD hàng hóa, vượt quá thẩm quyền được luật pháp cho phép.

Trong đơn kháng cáo, luật sư của các nhà nhập khẩu lập luận:

“Quốc hội chưa bao giờ trao cho Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ quyền lực rộng lớn đến mức có thể phát động một cuộc chiến thương mại vô thời hạn chỉ dựa trên điều khoản sửa đổi có phạm vi hạn chế đó.”

Các nhà nhập khẩu cho rằng quyền sửa đổi theo Điều 307 chỉ cho phép những thay đổi “nhỏ hoặc ở mức độ vừa phải, chứ không phải những biến đổi mang tính căn bản.” Họ đề nghị tòa án xác định liệu có giới hạn nào đối với quyền mở rộng thuế quan của chính phủ theo Đạo luật Thương mại hay không.

Tuy nhiên, Tòa Phúc thẩm Liên bang Mỹ đã bác bỏ lập luận này trong phán quyết đưa ra vào tháng 9/2025. Tòa cho rằng từ “sửa đổi” “không liên quan đến mức độ thay đổi và bản thân nó không hàm chứa bất kỳ giới hạn nội tại nào.”

Lập trường của chính phủ và tác động tiếp theo

Trước đó, chính quyền Trump đã kêu gọi Tòa án Tối cao giữ nguyên phán quyết của tòa phúc thẩm, lập luận rằng việc tổng thống điều chỉnh các mức thuế sau khi Trung Quốc áp dụng các biện pháp đáp trả hoàn toàn phù hợp với ý định lập pháp mà Quốc hội đã trao quyền.

Phó Tổng Chưởng lý Mỹ D. John Sauer cho rằng:

“Thật khó hình dung còn có hành động nào được pháp luật cho phép rõ ràng hơn thế này”.

Theo phân tích của truyền thông quốc tế, việc Tòa án Tối cao từ chối xem xét lại phán quyết có thể tạo thêm động lực cho chính quyền Trump. Hiện chính phủ đang tìm cách sử dụng các cơ sở pháp lý khác để áp thuế quan, thay thế cho các mức thuế đối ứng mà ông Trump từng áp dụng năm ngoái dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế ( International Emergency Economic Powers Act).

Hiện Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đã đề xuất áp mức thuế lên tới 12,5% đối với hàng nhập khẩu từ 60 quốc gia, với lý do các nước này chưa có đủ biện pháp ngăn chặn lao động cưỡng bức.

Theo ước tính của Ủy ban Ngân sách Liên bang Có Trách nhiệm, nếu các mức thuế mới này được triển khai cùng với các điều chỉnh gần đây đối với thuế thép và nhôm, số tiền thu được có thể bù đắp khoảng một nửa khoản thất thu ngân sách phát sinh sau khi Tòa án Tối cao hủy bỏ các mức thuế đối ứng trước đó.