Nghề nước mắm Phan Thiết được đề xuất là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Với lịch sử hơn 300 năm, nghề nước mắm Phan Thiết đang được đề xuất ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nhằm bảo tồn giá trị văn hóa và thương hiệu đặc sản.

• Việt Nam làm Phó Chủ tịch Đại hội đồng Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể
• ‘Nghề làm tôm khô’ Cà Mau được đề nghị là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 29/1, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng cho biết đã gửi văn bản đến UBND tỉnh đề nghị xem xét lập hồ sơ khoa học “nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” để đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2026.

Nghề nước mắm Phan Thiết có lịch sử hơn 300 năm gắn bó với cư dân ven biển Nam Trung Bộ. Qua nhiều thế hệ, nghề này tạo sinh kế cho người dân và góp phần hình thành bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất Phan Thiết.

Qua rà soát về lịch sử hình thành, quy trình chế biến cùng giá trị văn hóa đặc trưng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đánh giá nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết cơ bản đáp ứng các tiêu chí và điều kiện để lập hồ sơ.

Sở đề xuất UBND tỉnh cho phép giao đơn vị đầu mối chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan thực hiện các bước cần thiết để hoàn thiện hồ sơ. Sau khi hoàn tất, hồ sơ sẽ được trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét trong năm 2026.

Hiện nay, trên TP. Phan Thiết (tỉnh Bình Thuận cũ, nay thuộc tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập) có hơn 200 cơ sở tham gia sản xuất và kinh doanh nước mắm.

Mỗi năm, các cơ sở này cung ứng ra thị trường hàng chục triệu lít nước mắm các loại.

Các cơ sở duy trì quy trình chế biến truyền thống, nhưng mỗi nơi có bí quyết riêng trong việc chọn nguyên liệu và pha chế, tạo nên hương vị đặc trưng riêng.

Nước mắm Phan Thiết nổi tiếng với hương vị đậm đà, thơm ngon. Đặc trưng là màu vàng rơm (nếu từ cá cơm) hoặc nâu nhạt (nếu từ cá nục), trong, sóng sánh, mùi thơm nồng và vị ngọt đậm nhờ độ đạm cao. Sự khác biệt này đến từ quá trình ủ chượp dưới nắng gió và nhiệt độ trung bình cao của khí hậu vùng Nam Trung Bộ, hỗ trợ cơ chế lên men tốt hơn so với các nơi khác.

Hiệp hội nước mắm Phan Thiết hiện có 48 hội viên, gồm 5 Công ty Cổ phần, 29 công ty trách nhiệm hữu hạn, 1 doanh nghiệp tư nhân và 13 cơ sở sản xuất. Hiệp hội đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ và phát huy giá trị nghề truyền thống, đồng thời hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với bảo tồn di sản văn hóa.

Việc lập hồ sơ đề nghị công nhận nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được kỳ vọng góp phần bảo tồn giá trị văn hóa đặc sắc và thương hiệu nước mắm Phan Thiết trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.