Mẹ hiền dạy con: Điển cố “Liễu mẫu hòa hoàn”

Trong hành trình trưởng thành của mỗi chúng ta, mẹ luôn là người âm thầm đặt những viên gạch đầu tiên cho nhân cách. Có những người mẹ dịu dàng, cũng có những người mẹ nghiêm khắc, nhưng tất cả đều chung một tấm lòng mong con nên người. Lịch sử ghi lại không ít câu chuyện về sự tận tâm ấy, và một trong số đó là câu chuyện liên quan đến điển cố “Liễu mẫu hòa hoàn”.

Sách “Tân Đường Thư” có ghi chép về mẹ của Liễu Trọng Dĩnh là Hàn thị (người mẹ họ Hàn). Bà là vợ của vị quan Liễu Công Xước thời nhà Đường.

Hàn thị luôn khuyến khích các con cần cù chịu khó học tập. Vì thấy con trai hay tập trung học hành đến khuya, bà đã nghiền khổ sâm, hoàng liên và mật gấu thành bột, vo thành viên và cho các con ngậm trong miệng để tỉnh táo, giúp các con học được tốt hơn. Dưới sự nỗ lực không ngừng nghỉ của mẹ, Liễu Trọng Dĩnh hết lòng chăm chỉ học hành và đạt được thành tựu không nhỏ. Câu “Liễu mẫu hòa hoàn” (mẹ Liễu Trọng Dĩnh làm thuốc viên cho con) sau này được dùng để ám chỉ về sự tận tâm của người mẹ đối con cái.

Khi trưởng thành, Liễu Trọng Dĩnh trở thành một nhà văn tài giỏi. Ông là tác giả của cuốn “Thượng Thư nhị thập tứ ti châm”, viết về 24 lời răn dạy của Kinh thư, được văn hào thời Đường là Hàn Dũ hết lời khen ngợi. Sau khi thi đỗ tiến sĩ, Trọng Dĩnh nhận chức giáo thư lang.

Trọng Dĩnh có phong thái giống cha mình là Liễu Công Xước nên từng được một vị quan khác tán thưởng là: “Không có sự am hiểu lâu dài về Nho gia lễ pháp thì sao có thể làm được như vậy?” Về sau này, Trọng Dĩnh vào triều đình làm Giám sát ngự sử, Thị ngự sử.

Khi Trọng Dĩnh giữ chức quan ở triều, đã từng rất thẳng thắn can gián Hoàng đế. Khi Hoàng đế ra lệnh tha tội cho một binh sĩ cấm quân tự tiện giết người, Liễu Trọng Dĩnh làm quan giám sát hình phạt nói: “Người làm việc ác mà được miễn tử thì sẽ làm rối loạn hình pháp”. Cuối cùng Hoàng đế đã chấp nhận việc xét xử viên cấm quân.

Sau khi nhậm chức Kinh triệu doãn, Liễu Trọng Dĩnh nổi tiếng là quản lý nghiêm khắc và minh bạch. Sau này ông lại được bổ nhiệm làm Hà Nam doãn, thì lại nổi tiếng vì tấm lòng khoan dung. Có người hỏi, ông đáp lại rằng: “Kinh thành dưới Hoàng đế thì cần lấy quản lý nghiêm ngặt làm trọng. Các quận huyện thì cần có lòng nhân, cần quan tâm đến người dân. Làm sao có thể giống nhau được?”

Liễu Trọng Dĩnh là một người chính trực, nghiêm túc, luôn đề cao sự liêm chính và ngay thẳng, hết lòng hiếu thảo với cha mẹ. Ngay cả khi ở nhà riêng, ông cũng luôn ăn mặc chỉnh tề, trang nghiêm, quần áo và đồ dùng cá nhân giản dị, không phô trương.

Hai cha con Liễu Công Xước và Liễu Trọng Dĩnh tổng cộng đã chín lần giữ chức Tiết độ sứ, năm lần làm Kinh triệu doãn và hai lần làm quan ở Hà Nam. Họ tận tâm tận sức, loại bỏ quan lại tham nhũng, giúp đỡ người nghèo, trẻ mồ côi. Trong những đợt hạn hán và lũ lụt, họ luôn cho người nghèo vay tiền và miễn giảm thuế cho dân, khiến nơi họ làm quan không hề có người chạy nạn tới nơi khác.

Sau này, chuyện mẹ của Liễu Trọng Dĩnh khổ công làm thuốc cho con trở thành một điển cố. Câu “Liễu mẫu hòa hoàn” xuất hiện trong cuốn “Long văn tiên ảnh”, là cuốn sách giáo khoa lịch sử được biên soạn vào thời nhà Minh và nhà Thanh. “Long văn tiên ảnh” được viết theo lối văn vần, mỗi câu có bốn chữ, hai câu đối được với nhau và tổng cộng có 1030 câu, mỗi câu miêu tả câu chuyện về một hoặc hai nhân vật nổi tiếng trong lịch sử. Trong sách, câu “Liễu mẫu hòa hoàn” đi cùng với câu “Âu mẫu họa địch”, sáng với một điển cố về chuyện mẹ của Âu Dương Tu dạy con viết chữ trên mặt đất.

“Long văn” là tên một loại ngựa quý hiếm ở Tây Vực thời nhà Hán. Những con ngựa này sẽ phi rất nhanh khi nhìn thấy bóng roi. “Long văn tiên ảnh” mang ý nghĩa là dưới sự hướng dẫn của cuốn sách này, không cần phải thúc giục, việc học tập trở nên dễ dàng và hiệu quả, có tiến triển nhanh giống như ngựa phi “một ngày ngàn dặm”.

Theo Epoch Times tiếng Trung
Tác giả: Vương Du Duyệt
An Hòa biên tập

Xem thêm:

• Mẹ Âu Dương Tu: Bậc hiền mẫu sẽ giáo dục nên hiền tài

Mời xem video: