Tiêm thuốc tránh thai liên quan đến nguy cơ u não ở phụ nữ

Theo một phân tích trên hơn 10 triệu phụ nữ, depot medroxyprogesterone acetate (DMPA), loại thuốc tránh thai dạng tiêm phổ biến, có liên quan với nguy cơ mắc u màng não cao gấp gần 4 lần, đặc biệt ở những phụ nữ trên 30 tuổi dùng lâu dài.

• Vô sinh: Triệu chứng, nguyên nhân, điều trị và liệu pháp tự nhiên

Kết quả này được công bố trong bối cảnh nhà sản xuất Pfizer đang phải đối mặt với hơn 500 vụ kiện, với cáo buộc rằng công ty đã phớt lờ bằng chứng khoa học về nguy cơ gây khối u trong nhiều thập kỷ.

Nguy cơ ung thư cao gần gấp 4 lần

Nghiên cứu đăng trên JAMA Neurology cho thấy:

• Người dùng DMPA có nguy cơ bị u màng não cao hơn 2,43 lần so với phụ nữ dùng phương pháp tránh thai khác.
• Nguy cơ tăng mạnh ở phụ nữ bắt đầu dùng sau tuổi 30, đặc biệt nhóm 31–40 tuổi có nguy cơ cao hơn 3,77 lần.
• Khoảng 60% các ca u màng não ở người dùng DMPA có thể được quy cho loại thuốc này.
• Phụ nữ lớn tuổi dùng DMPA trên 6 năm có nguy cơ cao gấp 3,9 lần.
• Ước tính có 1 ca u màng não trên 1.150 phụ nữ sử dụng Depo-Provera (tên thương mại của DMPA).

Vào tháng 10/1992, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chính thức phê duyệt Depo-Provera để sử dụng như một phương pháp tránh thai. Tại Việt Nam, Depo-Provera là loại thuốc tiêm tránh thai duy nhất dạng DMPA đang được sử dụng.

Theo bác sĩ thần kinh Luke Barr (không tham gia nghiên cứu), mặc dù hầu hết u màng não là lành tính, chúng vẫn có thể gây ra những biểu hiện nghiêm trọng, phụ thuộc vào vị trí và kích thước khối u, đặc biệt nếu khối u nếu chèn ép mô não lân cận.

U màng não là gì?

Đây là loại u não nguyên phát phổ biến nhất, phát sinh từ màng não – lớp màng bao quanh não và tủy sống.

Triệu chứng thường tiến triển chậm, khó phát hiện sớm, và thay đổi tùy theo vị trí khối u, có thể là đau đầu, co giật, rối loạn thị lực.

Yếu tố nguy cơ khác làm tăng nguy cơ u màng não bao gồm: tiếp xúc phóng xạ, tuổi cao, giới nữ, và dùng hormone tránh thai.

Cơ chế gây khối u của thuốc tránh thai DMPA

Các nhà khoa học tin rằng mối liên hệ này bắt nguồn từ sự nhạy cảm của tế bào u màng não đối với hormone. Depot medroxyprogesterone acetate là một dạng tổng hợp của progesterone, một hormone tự nhiên có vai trò trong việc điều hòa chu kỳ kinh nguyệt.

Trên 70% u màng não có thụ thể progesterone, 10% có thụ thể estrogen. Điều này gợi ý rằng DMPA có thể kích thích sự phát triển khối u.

Dù mức tăng nguy cơ tuyệt đối là thấp, nhưng phát hiện này đáng chú ý do DMPA được dùng rộng rãi.

Một nghiên cứu trước đó (BMJ, 2024) cũng cho thấy phụ nữ dùng DMPA chỉ trong 1 năm đã có nguy cơ u màng não cao gấp 5 lần bình thường.

Hiện nay, FDA đã yêu cầu in cảnh báo “hộp đen” trên Depo-Provera: không nên dùng quá 2 năm trừ khi các phương pháp tránh thai khác không phù hợp, vì nguy cơ loãng xương.

Vụ kiện đang diễn ra tại Florida

Tháng trước, Pfizer kêu gọi tòa án Florida bác bỏ đơn kiện, cho rằng cơ quan quản lý đã ngăn cản họ thêm cảnh báo u màng não vào nhãn thuốc. Pfizer cũng cho biết rằng các cáo buộc không cảnh báo người tiêu dùng và bác sĩ về nguy cơ này là không có cơ sở, bởi FDA trước đó đã từng bác bỏ việc đưa những cảnh báo như vậy trước khi các vụ kiện bắt đầu.

Tuy nhiên, luật sư nguyên đơn cho biết Pfizer đã phớt lờ bằng chứng khoa học từ những năm 1980. Một nghiên cứu từ năm 1983 đã chứng minh progestin (thành phần chính của DMPA) có thể gắn kết với u màng não.

Kết quả vụ kiện này có thể ảnh hưởng đến hơn 500 trường hợp khác trong quá trình kiện tụng.

Người đang sử dụng DMPA cần biết điều gì?

Các chuyên gia nhấn mạnh, mặc dù nguy cơ tăng đáng kể, nhưng u màng não vẫn là bệnh tương đối hiếm.

DMPA là phương pháp tránh thai hiệu quả, tiện lợi cho nhiều phụ nữ. Tuy nhiên, bác sĩ và bệnh nhân cần lưu ý, đặc biệt với người có nguy cơ cao hoặc có tiền sử bản thân hoặc gia đình bị u màng não. 

Các tác giả nghiên cứu khuyến nghị rằng các nhân viên y tế nên cân nhắc thận trọng những nguy cơ này khi kê đơn depot medroxyprogesterone acetate, đặc biệt đối với phụ nữ trên 30 tuổi hoặc những người dự định sử dụng trong thời gian kéo dài.

The Epoch Times đã liên hệ với Pfizer để đề nghị bình luận.