(Ảnh: Wikimedia Commons)
Vẹo ngón chân cái không chỉ đơn giản là một cục u nhô ra bên cạnh ngón cái. Tình trạng này trong y học gọi là hallux valgus, hình thành khi ngón chân cái dần lệch về phía các ngón nhỏ, khiến khớp ở gốc ngón nhô ra rõ hơn. Vùng khớp có thể đỏ, sưng hoặc đau, nhất là khi cọ vào giày, và lâu dần cơn đau có thể làm thay đổi dáng đi.
Vẹo ngón cái rất phổ biến, cứ ba người trưởng thành thì có một người bị tình trạng này.
Ông Duke Pan, chuyên gia vật lý trị liệu, nói với tờ The Epoch Times rằng can thiệp sớm cùng các bài tập có mục tiêu có thể giúp kiểm soát bàn chân tốt hơn và phân bố áp lực đều hơn. Ông giới thiệu ba bài tập có thể thực hiện tại nhà, đặc biệt phù hợp khi khớp còn linh hoạt.
Tập luyện không thể luôn luôn đảo ngược một biến dạng xương đã hình thành, nhất là ở các trường hợp nặng. Tuy vậy, khi cơ vùng này khỏe hơn, bàn chân sẽ trở nên vững chắc, giảm triệu chứng và khắc phục những kiểu vận động gây áp lực quá mức lên khớp ngón cái.
Người bệnh có thể vô thức dồn trọng lượng khỏi vùng đau khi cơn đau tăng lên. Kiểu bù trừ này có thể làm thay đổi cách bàn chân, cổ chân, gối và hông phối hợp với nhau. Vì vậy, việc lấy lại sức mạnh bàn chân và dáng đi cân bằng là phần quan trọng trong điều trị bảo tồn, đồng thời có thể hỗ trợ phục hồi chức năng sau phẫu thuật.
Vẹo ngón chân cái thường là kết quả giữa cấu trúc bàn chân bẩm sinh kết hợp với áp lực từ bên ngoài, mà không phải do một nguyên nhân duy nhất.
Vẹo ngón chân cái thường có tính gia đình. Thứ được di truyền không hẳn là bản thân tật vẹo, mà là những đặc điểm cấu trúc như hình dạng khớp, độ lỏng dây chằng hay cách bàn chân chịu lực, và những đặc điểm này có thể khiến ngón cái dễ lệch trục hơn.
Vì vậy, người có người thân bị vẹo ngón chân cái sẽ có thể bị vấn đề tương tự sớm hơn, hoặc vẫn bị dù ít chịu tác động từ bên ngoài.
Giày cao gót, nhất là loại mũi hẹp hoặc mũi nhọn, sẽ dồn nhiều trọng lượng cơ thể về phần trước bàn chân và ép các ngón sát vào nhau. Giày cao gót có thể không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng đi thường xuyên có thể làm nặng thêm xu hướng của cấu trúc sẵn có, làm tình trạng đau, đỏ và cọ xát nặng nề hơn.
Vòm bàn chân thấp hoặc kém vững có thể làm thay đổi đường truyền áp lực qua bàn chân. Khi vòm sập quá mức lúc bước đi, bàn chân có thể đổ vào trong và dồn thêm áp lực lên nền ngón cái.
Cơ chế này giúp lý giải vì sao một số thanh thiếu niên bị vẹo ngón chân cái dù chưa từng đi giày cao gót.
Dấu hiệu sớm có thể gồm sưng hoặc to ra ở gốc ngón cái, ngón cái bắt đầu nghiêng về phía các ngón khác, hoặc đỏ và cọ xát tái diễn khi đi giày. Người nhận thấy những thay đổi này, nhất là người có tiền sử gia đình, nên đến gặp chuyên gia vật lý trị liệu, bác sĩ chuyên khoa bàn chân hoặc nhân viên y tế có chuyên môn phù hợp để được đánh giá.
Theo ông Pan, để biết mình có nguy cơ di truyền, trước hết bạn nên quan sát xem liệu người thân trong gia đình có bị tình trạng này. Các dấu hiệu cảnh báo sớm bao gồm vùng gốc ngón cái bị sưng, phồng to, hoặc xuất hiện tấy đỏ, mòn xước do ma sát với giày. Ngay khi nhận thấy những biểu hiện này, bạn nên bắt đầu các bài tập can thiệp càng sớm càng tốt.
Vậy vì sao có người bị vẹo ngón chân cái sau khi đi giày cao gót còn người khác thì không, và vì sao vũ công cũng có nguy cơ cao?
Yếu tố quyết định ngoài di truyền và cấu trúc bàn chân là các ngón chân có chia đều tải trọng hay không, theo ông Pan. Người thường đi giày cao gót, vũ công và người bị bàn chân bẹt hay sập vòm có chung một đặc điểm: áp lực phân bố không đều trên bàn chân.
Dáng đi bình thường bắt đầu bằng lực tiếp đất ở gót, lực chạy dọc bờ ngoài bàn chân rồi chuyển vào trong tới ngón cái cho cú đẩy cuối cùng. Khi cấu trúc bàn chân bị ảnh hưởng, như giày cao gót ép phần trước bàn chân hay các động tác múa không dàn đều áp lực lên phần đệm trước lòng bàn chân, ngón cái vốn rất linh động sẽ phải gánh tải trọng lớn hơn nhiều so với thông thường.
Vì vậy, chúng ta nên bắt đầu các bài tập kiểm soát bàn chân có mục tiêu khi khớp còn linh hoạt và mô mềm chưa chai cứng, có thể giúp cân bằng cơ và phân bố trọng lượng hợp lý trở lại.
Tập luyện sớm để lấy lại khả năng kiểm soát bàn chân đúng cách có thể hạn chế đáng kể nguy cơ ngón chân vẹo nặng thêm.
Khi bị vẹo, ngón cái có xu hướng lệch về phía ngón thứ hai, thậm chí ép sát vào ngón hai. Bài tập này luyện cho ngón cái hoạt động độc lập, tách khỏi các ngón khác và ấn chắc, đều xuống sàn.
Bước 1: Dồn trọng lượng cơ thể lên gót, hơi nhấc các ngón chân lên và xòe cả năm ngón rộng hết mức.
Bước 2: Giữ nguyên các ngón xòe, từ từ ấn cả năm ngón trở lại sàn.
Bước 3: Bạn sẽ cảm nhận các cơ ở mặt trong ngón cái và vòm trong bàn chân co nhẹ. Giữ khoảng 10 giây, thả lỏng rồi lặp lại.
Các cơ dọc vòm trong bàn chân chủ yếu làm nhiệm vụ kéo ngón cái trở về đúng trục. Theo ông Pan, tập đều nhóm cơ này giúp cải thiện khả năng kiểm soát ngón cái.
Vẹo ngón chân cái thường khiến áp lực dồn vào khớp gốc ngón cái ở mặt trong bàn chân. Tăng sức mạnh vòm bàn chân sẽ giúp áp lực phân bố đều hơn.
Bước 1: Xòe cả năm ngón và ấn chắc xuống sàn. Sau đó nhấc cả năm ngón lên cùng lúc, các ngón nâng lên cùng độ cao, tránh để riêng ngón cái nâng cao hơn hẳn các ngón khác.
Bước 2: Khi nhấc ngón, bạn sẽ thấy các cơ ở vòm trong bàn chân hoạt động, hãy chú ý cảm nhận đó.
Bước 3: Hạ các ngón trở lại sàn nhưng vẫn giữ cơ vòm trong hoạt động, không thả lỏng hoàn toàn.
Ông Pan lưu ý rằng các cơ ở bàn chân rất nhỏ nên cần kiên nhẫn mới thật sự cảm nhận được chúng hoạt động. Lợi ích sẽ tích lũy dần khi tập đều đặn và tập trung.
Nhón chân có thể góp phần gây vẹo ngón chân cái ở nhiều người, nhưng động tác này cũng có thể trở thành bài tập chỉnh sửa hiệu quả nếu thực hiện đúng kỹ thuật. Mấu chốt nằm ở chỗ đặt trọng lượng cơ thể.
Bước 1: Đứng hai chân vững trên sàn, từ từ nâng gót để đứng lên phần đệm trước lòng bàn chân.
Bước 2: Dồn trọng lượng vào khoảng giữa ngón hai và ngón ba, tránh để toàn bộ áp lực đè lên ngón cái.
Bước 3: Khi nâng người lên, cố định cổ chân không nghiêng vào trong hay ra ngoài. Liên tục kiểm tra xem áp lực dưới bàn chân có đều không và điều chỉnh trọng tâm khi cần.
Việc luyện tập bàn chân đòi hỏi sự tinh tế. Mục tiêu của chúng ta không phải ép ngón cái về vị trí cũ, mà là giúp ngón chân, vòm bàn chân và cổ chân phối hợp với nhau tốt hơn.
Các bài tập này có thể hữu ích nhất khi khi kết hợp với giày mũi rộng, nâng đỡ tốt ở giai đoạn vẹo ngón chân cái còn nhẹ hoặc ở giai đoạn sớm. Một nghiên cứu gần đây cho thấy tập luyện có thể cải thiện đôi chút trục ngón cái và mức độ đau ở người bị vẹo ngón chân cái nhẹ đến trung bình. Mức cải thiện được ghi nhận là lớn hơn khi kết hợp tập luyện với dán băng hoặc dụng cụ chỉnh hình. Tuy nhiên, vẫn cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn, chất lượng cao.
Người bị đau kéo dài, biến dạng tiến triển nhanh, tê bì, đi lại khó khăn hoặc bị đái tháo đường nên đi khám chuyên khoa. Vẹo ngón chân cái ở mức nặng hơn có thể cần đi giày dép phù hợp riêng từng người, dụng cụ chỉnh hình, vật lý trị liệu, hoặc phẫu thuật chỉnh hình trong trường hợp nặng.
China Eastern cho biết đã hỗ trợ tâm lý cho nữ tiếp viên ngay sau…
C-40C thuộc dòng máy bay C-40 “Clipper”, cải biến từ Boeing 737-700
Trung Quốc đã mở một trung tâm hỗ trợ và huấn luyện quân sự chung…
Trước thời điểm tuyên án, luật sư của cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị…
Phương pháp thí nghiệm là các nhà nghiên cứu đặt cà phê vừa pha xong…
Công ty công nghệ thanh toán toàn cầu của Mỹ Visa cảnh báo AI agent…
