Congo: Ít nhất 80 người tử vong trong đợt bùng phát Ebola mới

Tại tỉnh Ituri, miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo (Congo-Kinshasa), đợt bùng phát Ebola đã khiến ít nhất 80 người thiệt mạng, trong khi nước láng giềng Uganda đã ghi nhận ca bệnh “nhập khẩu” đầu tiên. Đợt dịch mới làm dấy lên tâm lý hoang mang trong khu vực, nhiều người thậm chí liên tưởng đến đại dịch COVID-19 từng càn quét toàn cầu cách đây vài năm.

Hôm thứ Bảy (16/5), các nhân viên y tế tại Congo đang chạy đua với thời gian để tăng cường công tác sàng lọc và truy vết người tiếp xúc, nhằm khống chế đà lây lan của dịch bệnh. Bộ trưởng Y tế Samuel Roger Kamba Mulamba cho biết nhà chức trách đến nay đã ghi nhận khoảng 246 trường hợp nghi nhiễm Ebola và 80 ca tử vong; các xét nghiệm xác nhận ổ dịch lần này do chủng virus Ebola Bundibugyo gây ra.

Đợt bùng phát này được chính thức công bố trong tuần qua, khiến các cơ quan y tế trong khu vực đặc biệt lo ngại, bởi hiện chưa có loại vắc-xin nào được phê duyệt nhắm riêng vào chủng Bundibugyo. Các ca bệnh đã được phát hiện tại Bunia, Rwampara và Mongbwalu, những khu vực nằm sát biên giới Uganda và có mật độ đi lại, giao thương cao, làm gia tăng rủi ro lây lan xuyên biên giới.

Quan chức y tế và nhân viên y tế đã tổ chức các cuộc họp khẩn cấp, triển khai tăng cường giám sát dịch tễ, đồng thời chuẩn bị các trung tâm cách ly và điều trị tại chỗ.

Người dân địa phương chia sẻ với hãng AP về nỗi bất an đang bao trùm cộng đồng. “Ngày nào cũng có người chết… và tình trạng này đã kéo dài chừng một tuần rồi. Có ngày chúng tôi phải chôn cất hai, ba người, thậm chí nhiều hơn,” Jean Marc Asimwe, cư dân thành phố Bunia, nói.

Dịch bệnh đã vượt biên giới sang Uganda. Hôm thứ Sáu (15/5), Bộ Y tế Uganda xác nhận một ca Ebola và cho biết đây là ca “nhập khẩu” từ Congo. Bệnh nhân là một người đàn ông Congo, tử vong ngày 14/5 tại Bệnh viện Hồi giáo Kibuli Muslim ở thủ đô Kampala.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) trước đó cảnh báo, do vùng bùng phát dịch nằm sát biên giới Uganda và Nam Sudan, nguy cơ bệnh tiếp tục lan sang các nước lân cận là đáng lo ngại.

Bộ Y tế Uganda cho biết thi thể bệnh nhân tử vong tại Kampala đã được đưa về Congo, và đến thời điểm hiện tại nước này chưa ghi nhận thêm ca lây nhiễm trong cộng đồng.

Trong ngày thứ Bảy, người dân đến Bệnh viện Kibuli Muslim được kiểm tra thân nhiệt và sàng lọc triệu chứng ngay từ cổng vào. Ismail Kigongo, một cư dân Kampala, chia sẻ với AP rằng đợt dịch mới gợi lại ký ức đau buồn về việc cha anh qua đời trong đại dịch COVID-19. “Tôi thực sự rất sợ, bởi tôi nhớ lại chuyện ngày ấy còn chưa kịp nhìn mặt cha lần cuối, chúng tôi đã phải đưa ông đi chôn cất,” anh nói.

Chính phủ Kenya, quốc gia láng giềng của Uganda, cho biết đã thành lập ban chỉ đạo ứng phó Ebola, đồng thời siết chặt kiểm tra, giám sát tại toàn bộ các cửa khẩu đường bộ, đường không và đường biển.

Trong một tuyên bố, Africa CDC cho hay cơ quan này đang phối hợp với chính phủ Congo, Uganda, Nam Sudan cùng các đối tác quốc tế để tổ chức cuộc họp khẩn cấp, tăng cường giám sát xuyên biên giới, củng cố biện pháp phòng ngừa và huy động nguồn lực ứng phó với dịch bệnh.

Trước đó, sáng 15/5, Africa CDC thông báo dịch Ebola đã bùng phát tại tỉnh Ituri, miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 được ghi nhận tại Congo kể từ năm 1976, thời điểm loại virus này lần đầu tiên được phát hiện ở nước này.

Tháng 12/2025, Chính phủ Congo từng tuyên bố kết thúc đợt dịch Ebola bắt đầu từ tháng 9 cùng năm. Theo WHO, ổ dịch khi đó được ghi nhận chủ yếu tại tỉnh Kasai, với 64 ca (53 ca xác nhận, 11 ca nghi ngờ), trong đó 45 người tử vong; đợt dịch được tuyên bố chấm dứt sau khi trải qua hai chu kỳ ủ bệnh (42 ngày) mà không xuất hiện ca mắc mới.

irus Ebola gây ra bệnh Ebola (Ebola virus disease), thường biểu hiện dưới dạng sốt xuất huyết, lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc với máu, dịch cơ thể, các chất tiết hay chất thải của người bệnh hoặc động vật nhiễm virus. Trên lâm sàng, bệnh nhân thường sốt cao, xuất huyết và tổn thương đa cơ quan; tỷ lệ tử vong có thể dao động từ 50% đến 90% tùy chủng virus và điều kiện điều trị.