“Đại dịch” thiếu Magiê: 7 nhóm người nguy cơ cao

Nếu bạn thường xuyên khó ngủ, dễ lo âu, hay bị chuột rút hoặc cảm thấy mệt mỏi kéo dài, một trong những nguyên nhân có thể là thiếu magiê. Đây không phải tình trạng hiếm gặp. Các báo cáo ở các khu vực khác nhau cho thấy một tỷ lệ đáng kể dân số không đạt đủ lượng magiê khuyến nghị hằng ngày.

Magiê là khoáng chất thiết yếu, tham gia vào hàng trăm đến hơn một nghìn phản ứng sinh học trong cơ thể.

Từ sản xuất năng lượng, hoạt động cơ, dẫn truyền thần kinh đến duy trì cấu trúc xương, magiê đóng vai trò nền tảng trong nhiều hệ thống. Khi thiếu hụt, các chức năng này đều bị ảnh hưởng ở nhiều mức độ khác nhau.

Magiê tham gia vào nhiều quá trình sinh lý quan trọng. Nó giúp điều hòa hoạt động của cơ và hệ thần kinh, giữ cho cơ không bị co thắt quá mức và đảm bảo tín hiệu thần kinh được truyền đi ổn định. magiê cũng cần thiết cho quá trình tạo ATP, tức nguồn năng lượng chính của tế bào.

Trong hệ tim mạch, magiê góp phần duy trì huyết áp thông qua cơ chế làm giãn mạch. Ở hệ xương, nó phối hợp với canxi và vitamin D để duy trì mật độ xương. Ngoài ra, magiê còn liên quan đến chuyển hóa đường, cải thiện độ nhạy insulin, đồng thời có vai trò trong điều hòa trạng thái căng thẳng và chất lượng giấc ngủ.

Ai dễ bị thiếu magiê

1. Bệnh lý tiêu hóa mạn tính (Crohn, celiac, tiêu chảy kéo dài)

Những người mắc bệnh lý tiêu hóa mạn tính như Crohn, celiac hoặc tiêu chảy kéo dài thường dễ bị thiếu magiê. Nguyên nhân nằm ở việc niêm mạc ruột bị tổn thương, làm giảm khả năng hấp thu magiê. Đồng thời, tình trạng tiêu chảy kéo dài khiến cơ thể mất magiê trực tiếp qua phân, lâu dần dẫn đến thiếu hụt.

2. Người dùng thuốc (lợi tiểu, ức chế bơm proton, một số kháng sinh)

Những người sử dụng một số loại thuốc cũng có nguy cơ cao. Thuốc lợi tiểu làm tăng bài tiết magiê qua thận, khiến lượng magiê bị mất nhiều hơn bình thường. Thuốc ức chế bơm proton làm thay đổi môi trường pH trong đường tiêu hóa và ảnh hưởng đến các kênh vận chuyển magiê, từ đó làm giảm hấp thu. Một số kháng sinh, đặc biệt nhóm aminoglycoside, có thể gây độc cho ống thận và làm giảm khả năng tái hấp thu magiê.

3. Đái tháo đường type 2

Ở người mắc đái tháo đường type 2, cơ chế thiếu magiê thường liên quan đến tình trạng tăng đường huyết kéo dài. Khi đường huyết cao, cơ thể tăng bài tiết nước tiểu để đào thải glucose, kéo theo mất magiê. Đồng thời, kháng insulin cũng ảnh hưởng đến khả năng giữ lại magiê tại thận. Điều này tạo thành một vòng xoắn khi thiếu magiê lại tiếp tục làm nặng thêm tình trạng kháng insulin.

4. Người lớn tuổi

Người lớn tuổi cũng là nhóm dễ thiếu magiê. Quá trình lão hóa làm giảm khả năng hấp thu tại ruột, trong khi dự trữ magiê trong cơ thể giảm dần theo thời gian. Ngoài ra, nhiều người cao tuổi sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau, trong đó có những thuốc ảnh hưởng đến cân bằng magiê.

5. Stress kéo dài

Stress kéo dài cũng là một yếu tố quan trọng. Khi cơ thể ở trạng thái căng thẳng, các hormone như cortisol và catecholamine tăng lên, làm tăng thải magiê qua thận. Đồng thời, hoạt động chuyển hóa tăng cao trong trạng thái stress cũng khiến nhu cầu magiê tăng lên, dẫn đến tình trạng thiếu hụt tương đối.

6. Chế độ ăn nghèo thực phẩm tự nhiên

Những người có chế độ ăn nghèo thực phẩm tự nhiên, đặc biệt là ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, thường không cung cấp đủ magiê cho cơ thể. Các thực phẩm này có mật độ vi chất thấp, trong khi chế độ ăn nhiều đường và chất béo tinh chế lại làm tăng đào thải magiê.

7. Bệnh nhân hóa trị (đặc biệt với cisplatin)

Ở bệnh nhân ung thư đang hóa trị, đặc biệt với các thuốc như cisplatin, magiê có thể bị mất nhiều qua thận do tổn thương ống thận. Ngoài ra, tổn thương niêm mạc tiêu hóa trong quá trình điều trị cũng góp phần làm giảm hấp thu magiê.

Nguồn thực phẩm giàu magiê

Magiê có nhiều trong các thực phẩm tự nhiên, đặc biệt là rau xanh lá đậm như rau bina, cải xoăn, cải bẹ và bông cải xanh. Các loại hạt như hạt bí, hạnh nhân, hạt điều cũng là nguồn cung cấp tốt. Ngoài ra, đậu và các loại cây họ đậu, cá béo như cá hồi và cá thu, cũng như trái cây như bơ và chuối đều chứa lượng magiê đáng kể. Sữa và các chế phẩm từ sữa, cùng với ca cao và sô cô la đen, cũng góp phần bổ sung magiê trong khẩu phần ăn.

Trong một số trường hợp, chế độ ăn dù hợp lý vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu. Điều này thường xảy ra khi cơ thể có nhu cầu tăng cao, khả năng hấp thu giảm, hoặc khi có các yếu tố làm tăng mất magiê như bệnh lý và thuốc. Khi đó, việc bổ sung có thể được cân nhắc tùy theo từng tình huống cụ thể.

Các dạng magiê thường gặp:

• Magiê glycinate thường được đánh giá là dễ hấp thu và ít gây tác dụng phụ trên tiêu hóa, phù hợp với người nhạy cảm.
• Magiê citrate có khả năng hấp thu khá tốt nhưng có thể gây tác dụng nhuận tràng nhẹ.
• Một số dạng khác như oxide hoặc carbonate có hàm lượng magiê cao nhưng khả năng hấp thu thấp hơn và dễ gây khó chịu đường tiêu hóa.

Lưu ý ở người suy thận, magiê có thể tích lũy và gây nguy cơ nếu không được kiểm soát. Ngoài ra, magiê có thể tương tác với một số loại thuốc, vì vậy cần cân nhắc trong từng trường hợp cụ thể.

Kết luận

Thiếu magiê là tình trạng phổ biến với nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm giảm hấp thu, tăng thải qua thận và thiếu hụt từ chế độ ăn. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và cơ chế liên quan giúp định hướng tiếp cận phù hợp, thay vì chỉ bổ sung một cách không chọn lọc.

Thanh Long t/h