Liệu pháp “tắm” rừng: Bạn đã biết đến chưa?

Năm 1982, người Nhật đặt ra thuật ngữ Shinrin-yoku (nghĩa đen là “tắm rừng”) với ý niệm rất đơn giản: tìm về thiên nhiên để giải tỏa áp lực đời sống. Nhiều năm sau đó, các nhà nghiên cứu quyết định vào cuộc để xem cảm giác thư thái này là hiệu ứng tâm lý nhất thời hay có sự biến đổi sinh học thực sự bên trong cơ thể. Câu trả lời rất rõ ràng: môi trường rừng tạo ra những thay đổi sinh lý sâu sắc và có thể đo lường được.

Khác với các hoạt động thể thao như leo núi hay chạy bộ đường mòn vốn đòi hỏi tim đập nhanh và tiêu hao sức lực, tắm rừng là hành động đi chậm, tĩnh lặng và mở rộng toàn bộ năm giác quan.

Kháng sinh tự nhiên từ cây cối

Cây cối trong tự nhiên không thể bỏ chạy khi bị nấm, vi khuẩn hay côn trùng tấn công. Để tự bảo vệ sự sống, chúng liên tục tiết vào không khí các hợp chất hữu cơ bay hơi tự nhiên mang tên Phytoncides, hiện diện với mật độ rất cao ở các loài cây lá kim như thông, tuyết tùng hoặc bách.

Khi bước đi dưới tán rừng và hít thở sâu, những phân tử tí hon này đi qua niêm mạc đường hô hấp và nhanh chóng hòa vào dòng máu. Nghiên cứu kinh điển của Giáo sư Qing Li tại Trường Y Nippon (Tokyo) ghi nhận Phytoncides kích thích trực tiếp tủy xương sản sinh và gia tăng mạnh mẽ hoạt tính của các tế bào Diệt tự nhiên (tế bào NK). Đây là những tế bào miễn dịch tinh nhuệ của cơ thể, chịu trách nhiệm rà soát, phát hiện và tiêu diệt các tế bào nhiễm virus hoặc những tế bào đột biến có nguy cơ phát triển thành khối u.

Đồng thời, các phân tử từ thực vật còn thúc đẩy tế bào NK tích lũy thêm các phân tử protein đặc hiệu như perforin và granzyme, vốn đóng vai trò như các mũi khoan sinh học phá hủy tế bào bệnh. Hiệu ứng tăng cường miễn dịch tự nhiên này không biến mất ngay khi bạn rời khỏi khu rừng, mà dữ liệu xét nghiệm cho thấy mức hoạt tính cao của tế bào NK có thể duy trì bền bỉ từ 7 đến 30 ngày sau đó.

Tắt chế độ báo động của hệ thần kinh

Đời sống đô thị hiện đại với tiếng còi xe, chuông báo tin nhắn dồn dập và ánh sáng xanh nhân tạo liên tục đẩy não bộ vào trạng thái kích thích giao cảm mạn tính. Tình trạng căng thẳng kéo dài này là nguồn cơn dẫn đến suy nhược chuyển hóa và kiệt quệ hệ thống thần kinh.

Khi đặt chân vào rừng, cơ thể nhận được tín hiệu tức thời để chuyển đổi trạng thái sang nhánh đối giao cảm, phân hệ chịu trách nhiệm nghỉ ngơi và tự chữa lành. Nồng độ hormone căng thẳng cortisol đo trong nước bọt sụt giảm rõ rệt chỉ sau khoảng hai mươi phút ngồi giữa không gian tự nhiên, kéo theo sự hạ nhiệt của huyết áp tâm thu và giúp nhịp tim đập chậm rãi, đều đặn hơn.

Bên cạnh đó, âm thanh tự nhiên của rừng già như tiếng lá xào xạc, tiếng suối chảy hay chim hót mang tần số rất êm dịu, tương tự như dải âm thanh hồng trong vật lý âm học. Cấu trúc âm thanh này giúp xoa dịu phản ứng nhạy cảm của hạch hạnh nhân, trung tâm xử lý cảm xúc lo âu trong não bộ. Mặt khác, màu xanh lục của tán lá tự nhiên phát ra dải bước sóng quang phổ khiến cơ thể mi của mắt ít phải điều tiết nhất, đưa não bộ dần chuyển dịch về trạng thái sóng Alpha thư thái nhưng tỉnh táo.

Vi sinh vật dưới thảm rừng

Dưới lớp lá mục và thảm đất ẩm ướt của rừng già là một hệ sinh thái vi sinh vật phong phú. Một trong số đó là Mycobacterium vaccae, một loài vi khuẩn đất lành tính mà con người vô tình hít phải một lượng vi lượng khi dạo bước trong không gian tự nhiên.

Thực hành một buổi tắm rừng đúng cách

Để đạt được các chuyển biến sinh học trên, bạn không nhất thiết phải tìm đến những cánh rừng nguyên sinh xa xôi, một công viên nhiều cây xanh cổ thụ cũng đã mang lại hiệu quả rõ nét.

Điều cốt lõi trước hết là tắt toàn bộ thiết bị điện tử hoặc đặt ở chế độ máy bay, bởi việc vừa đi vừa lướt màn hình hay nghe nhạc sẽ chặn đứng các thụ cảm thần kinh tự nhiên. Tiếp đến, hãy đi thật chậm và loại bỏ hoàn toàn áp lực về số bước chân hay quãng đường cần hoàn thành.

Bạn có thể dừng lại bất cứ lúc nào, tựa lưng vào vỏ cây, nhắm mắt lắng nghe thanh âm chung quanh và hít thở sâu bằng cơ hoành để tối đa hóa lượng không khí rừng lưu thông trong phổi. Duy trì đều đặn từ hai mươi đến ba mươi phút mỗi ngày hoặc dành trọn vẹn hai tiếng vào cuối tuần sẽ là khoảng thời gian lý tưởng để cơ thể tự cân bằng và phục hồi trọn vẹn.