Máu là nguồn lực thiết yếu để duy trì sự sống – Cách bổ máu theo Trung y

Máu là một nguồn lực thiết yếu để duy trì sự sống, giúp nuôi dưỡng cơ thể và an định tâm thần. Nếu kết quả xét nghiệm máu vẫn bình thường nhưng cơ thể vẫn cảm thấy không khỏe, vấn đề có thể là máu chưa thực hiện được đầy đủ chức năng của mình. 

• Củ dền lên men: 1 loại thực phẩm bổ huyết truyền thống

Dịch thể thiết yếu

Trung y và y sinh học hiện đại đưa ra hai góc nhìn bổ sung cho nhau về sinh lý máu.

Tây y cho rằng máu được sản xuất từ tủy xương, trong khi Trung y quan niệm máu được hình thành từ tinh chất của sự sống và thức ăn được đưa vào cơ thể.

Khí, nguồn năng lượng thiết yếu, sau đó vận chuyển máu đi khắp cơ thể, nuôi dưỡng các mô và cơ quan, đồng thời giúp tâm thần được an định.

Có thể hình dung máu như một dòng sông giàu dưỡng chất chảy xuyên suốt cơ thể, còn khí là nguồn năng lượng thúc đẩy dòng sông ấy lưu thông qua các mô và cơ quan. Khi huyết bị thiếu hụt, các cơ quan không được nuôi dưỡng đầy đủ, tâm thần mất đi nơi nương tựa.

Đó là lý do mà một loạt triệu chứng như da nhợt nhạt, mệt mỏi, chóng mặt, tay chân lạnh, khả năng tập trung kém, mất ngủ hoặc cảm xúc bất ổn có thể được xem là những dấu hiệu của tình trạng huyết hư.

Những yếu tố làm hao hụt khí huyết

“Huyết hư” trong Trung y không tương đương với tình trạng thiếu máu, vốn được xác định bởi chỉ số hemoglobin trong máu thấp hoặc số lượng hồng cầu thấp.

Tình trạng huyết hư có thể xuất hiện khi cơ thể không sản xuất đủ lượng máu cần thiết hoặc khi lượng máu tuy đầy đủ nhưng lại không thể thực hiện được vai trò nuôi dưỡng cơ thể. Chính vì vậy, một người vẫn có thể gặp các triệu chứng huyết hư ngay cả khi nồng độ hemoglobin hoàn toàn bình thường.

Căng thẳng kéo dài, chất lượng giấc ngủ kém, chức năng tiêu hóa suy yếu và bệnh tật triền miên là những nguyên nhân phổ biến khiến cơ thể không duy trì được trạng thái máu khỏe mạnh.

Một trường hợp điển hình là một bé gái 16 tuổi đến khám vì lo âu nghiêm trọng trước các kỳ thi ở trường. Trong gần hai năm, ngay cả việc đối mặt với những bài kiểm tra thường kỳ, chưa nói đến các kỳ thi quan trọng, cũng khiến em cảm thấy quá sức chịu đựng.

Tình trạng lo âu kéo dài nhanh chóng dẫn đến những đêm mất ngủ và bàn tay run rẩy, sau đó em còn gặp vấn đề kinh nguyệt không đều. Căng thẳng tinh thần đã ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể của em.

Qua tìm hiểu, tình trạng căng thẳng cảm xúc kéo dài đã làm rối loạn sự lưu thông của khí trong cơ thể. Khi khí suy yếu, khả năng lưu thông máu của cơ thể cũng suy giảm. Căng thẳng đồng thời làm gián đoạn giấc ngủ, khiến cơ thể khó nghỉ ngơi và phục hồi quá trình lưu thông máu. Theo thời gian, tình trạng này dẫn đến huyết hư. Vì máu có chức năng nuôi dưỡng và giúp tâm thần được an định, sự thiếu hụt máu tạo thành một vòng xoắn bệnh lý, trong đó căng thẳng cảm xúc và suy yếu thể chất liên tục tác động lẫn nhau, làm trầm trọng thêm tình trạng của nhau.

Mục tiêu đầu tiên là giúp bệnh nhân phá vỡ vòng xoắn này. Các biện pháp được tập trung vào việc giúp cơ thể thư giãn, cải thiện giấc ngủ và bổ huyết bằng thuốc thảo dược Trung y và những bài thuốc đơn giản, dễ chuẩn bị tại nhà.

Dần dần, tình trạng của em bắt đầu cải thiện. Chứng run tay giảm đi, chu kỳ kinh nguyệt trở nên đều đặn. Theo thời gian, tinh thần của em trở nên minh mẫn và tự tin hơn, em đã có thể tham dự và hoàn thành các kỳ thi.

Đối với một bác sĩ Tây y, các triệu chứng về tinh thần và thể chất của cô bé có thể dường như không liên quan đến nhau, nhưng bác sĩ Trung y nhìn nhận chúng là những biểu hiện có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.

Những yếu tố nuôi dưỡng máu

Sức khỏe của máu là điều cần được bồi dưỡng mỗi ngày. Vì vậy, trước khi sử dụng thuốc hoặc các phương pháp thảo dược, có thể bắt đầu từ bốn trụ cột sức khỏe sau:

• Tiêu hóa: Ăn thức ăn ấm, nhai kỹ và giữ tâm trạng thư thái khi ăn giúp tăng cường chức năng tiêu hóa và hấp thu. Điều này giúp cơ thể sản xuất và nuôi dưỡng máu hiệu quả hơn.

• Nghỉ ngơi: Vào ban đêm, khi nằm xuống nghỉ ngơi, cơ thể sẽ chuyển sang trạng thái phục hồi. Đây là thời điểm quan trọng để cơ thể khôi phục và bổ sung máu. Giấc ngủ cần được xem là ưu tiên hàng đầu, không thể bỏ qua.

• Cảm xúc: Những cảm xúc tiêu cực và căng thẳng gây áp lực lớn lên cơ thể. Vì vậy, sự ổn định về mặt cảm xúc là yếu tố thiết yếu để quá trình tạo máu diễn ra lành mạnh. Khi tâm trí không bị căng thẳng và ở trạng thái ổn định, cơ thể có thể tiêu hóa, tái tạo và nuôi dưỡng các cơ quan hiệu quả hơn.

• Lối sống lành mạnh: “Tinh” (hay tinh lực/nguồn năng lượng gốc) là nguồn dự trữ sâu bên trong cơ thể, giúp sản sinh và tái tạo máu. Sống thuận theo tự nhiên, hình thành những thói quen tốt và tránh các chất kích thích đều giúp bảo vệ và duy trì nguồn tinh lực này.

Thực phẩm bổ máu

Để duy trì sức khỏe tổng thể, có thể lựa chọn những thực phẩm giàu dưỡng chất theo nguyên tắc của Trung y.

Để bổ máu, nên bổ sung vào chế độ ăn các loại đậu đã nấu chín, củ dền, rau lá xanh đậm, mè đen, ngũ cốc nguyên hạt, nấm và một số loại trái cây như táo tàu đỏ và kỷ tử. Những thực phẩm này chứa sắt, protein, folate, kẽm và vitamin B6, theo truyền thống được sử dụng để bồi bổ máu và tinh lực. Một lượng nhỏ gừng tươi và tỏi giúp hỗ trợ tiêu hóa, qua đó giúp cơ thể hấp thu và sử dụng tốt hơn các dưỡng chất từ thực phẩm.

Trong chế độ ăn uống theo Trung y, các thực phẩm có nguồn gốc động vật như nội tạng, thịt đỏ, trứng và cá được xem là những nguồn dưỡng chất tốt để nuôi dưỡng máu. Xét dưới góc độ dinh dưỡng học hiện đại, những thực phẩm này cũng cung cấp sắt heme dễ hấp thu, vitamin B12, protein hoàn chỉnh và folate, những thành phần thiết yếu cho quá trình tạo máu.

Canh gà táo tàu đỏ

Thời gian chuẩn bị và nấu: 10 phút, 2 giờ.

Một món canh đơn giản gồm thịt gà, gừng, một nhúm nhỏ kỷ tử và vài quả táo tàu đỏ có tác dụng tốt trong việc bổ máu.

Khẩu phần: 3 – 4 người.

Nguyên liệu:

• Khoảng 480–510 gram thịt gà, cắt thành từng miếng vừa ăn (tốt nhất là gà thả vườn, nếu có thể nên giữ cả xương)
• 8 – 10 quả táo tàu đỏ nguyên quả
• 2 – 3 thìa canh kỷ tử khô
• 3 – 5 lát gừng tươi mỏng, đã gọt vỏ
• Khoảng 1,9 lít nước

Cách chế biến:

• Cho tất cả nguyên liệu vào nồi nấu canh.
• Đun sôi, sau đó giảm lửa và đun liu riu trong 1,5 – 2 giờ.

Dùng một bát canh (khoảng 300ml – 415 ml), một hoặc hai lần mỗi tuần là đủ.

Lưu ý

• Canh gà táo tàu đỏ được dùng như một món ăn bổ dưỡng, không phải phương pháp điều trị bệnh.
• Mặc dù nhìn chung phù hợp với những người thuộc thể huyết hư, những người đang bị nhiễm trùng cấp tính hoặc sốt, viêm nhiễm đang tiến triển hoặc những người có cơ địa dễ bị nóng trong (chẳng hạn thường xuyên bị nhiệt miệng, mụn trứng cá, nhọt hoặc các tình trạng viêm da khác) nên tránh dùng món này cho đến khi tình trạng bệnh ổn định.
• Đối với những người đang dùng thuốc có yêu cầu hạn chế một số loại thực phẩm trong chế độ ăn hoặc mắc các bệnh nặng, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước.

Mỗi bữa ăn, mỗi đêm ngủ và mỗi cảm xúc chưa được giải tỏa đều âm thầm định hình chất lượng máu trong cơ thể. Chúng ta đều có thể nuôi dưỡng máu khỏe mạnh thông qua cách sống, cách chăm sóc thế giới nội tâm và chất lượng nghỉ ngơi của mình.