Sức khỏe bắt đầu từ việc biết trân trọng bản thân – Cách thực hành

Sức khỏe thực sự không phụ thuộc vào các thói quen hoàn hảo, mà bắt đầu từ việc trân trọng bản thân mỗi ngày.

• Lòng tốt: Bí quyết nâng cao cuộc sống và thay đổi cả ADN của bạn

Một bệnh nhân của tôi, Letitia, nhận thấy có sự thay đổi khi trạng thái “mệt mỏi” trở thành tình trạng thường trực. Cô bắt đầu bỏ các lớp học khiêu vũ Latin vốn từng là điểm nhấn trong lịch sinh hoạt hàng tuần. Các chuyến đi bộ đường dài cuối tuần cùng bạn bè trở nên quá sức đến mức cô không còn muốn nghĩ đến nữa. Khi đến gặp tôi với tư cách là bác sĩ điều trị, cô đang ở độ tuổi đầu 40 và kỳ vọng có sự thay đổi nhờ các hướng dẫn dinh dưỡng thông thường: một chế độ ăn mới, có thể kèm thực phẩm bổ sung hoặc tập luyện tại phòng gym.

Nhưng tôi đã gợi ý cô lựa chọn việc tìm lại niềm vui trong cuộc sống của mình.

“Phác đồ” của cô không tập trung vào việc đếm calo hay lịch trình tập luyện mà hướng đến việc dành thời gian chăm sóc bản thân ở mức độ sâu hơn. Cô nên quay trở lại các lớp học khiêu vũ nhóm giúp nuôi dưỡng tinh thần và những chuyến đi bộ đường dài cùng bạn bè giúp bản thân thư thái. Để thực hiện điều này vào cuối tuần, cô cần thiết lập thời điểm kết thúc công việc rõ ràng trong tuần để dành buổi tối cho việc nấu ăn, nghỉ ngơi thực sự và không dùng điện thoại ít nhất một giờ trước khi ngủ.

Sự thay đổi của cô diễn ra từ từ. Trong vòng sáu tuần, Letitia dần khôi phục các hoạt động, mối quan hệ và thói quen từng giúp cô cảm thấy là chính mình. Tình trạng kiệt sức của cô không chỉ là sự suy giảm thể chất, mà là hệ quả của việc  sống tách rời khỏi những giá trị quan trọng nhất đối với chính mình. Mỗi hành động nhỏ mà cô kiên trì thực hiện không còn mang tính nghĩa vụ chăm sóc sức khỏe mà trở thành biểu hiện rõ ràng của sự tôn trọng bản thân.

Nền tảng vô hình của sức khỏe

Sức khỏe thực sự ít phụ thuộc vào chế độ ăn hay thời gian tập luyện mà chủ yếu nằm ở cách mỗi người đối xử với chính mình khi không còn ai quan sát. Mỗi lựa chọn, bao gồm nghỉ ngơi, ăn uống có ý thức, vận động hay tách khỏi các yếu tố gây xao nhãng, không chỉ là kỷ luật mà còn là sự thể hiện sâu sắc hơn của việc trân trọng bản thân qua các hành động.

Ông James Chestnut, bác sĩ nắn chỉnh cột sống, chuyên gia về lối sống lành mạnh, người đã dành nhiều thập kỷ nghiên cứu về khoảng cách giữa nhận thức và hành vi chia sẻ với tờ The Epoch Times:

“Tính chính trực là tất cả. Đó là tài sản có giá trị nhất mà bạn có thể sở hữu. Chính sự thiếu chính trực là nguyên nhân của mọi xung đột trong đời sống con người”.

Điều bác sĩ Chestnut gọi là “tính chính trực” được Letitia trải nghiệm như một dạng niềm tin mới vào bản thân. Một lực nền tảng vô hình giúp cô biến các thói quen lành mạnh thành những nghi thức thể hiện sự tôn trọng bản thân. Sự thay đổi của cô không chỉ đơn thuần liên quan đến các thói quen sức khỏe mà còn là sự tái điều chỉnh đời sống hàng ngày phù hợp với các giá trị cá nhân sâu sắc hơn.

Sự đồng bộ này có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với nhận thức thông thường. Các nghiên cứu cho thấy việc sống đúng với bản thân có liên quan đến sự cải thiện điều hòa căng thẳng, chức năng miễn dịch và ổn định cảm xúc. Khi những giá trị bản thân và hành vi hàng ngày đồng nhất với nhau, sức khỏe sẽ được cải thiện rõ rệt theo thời gian, đồng thời giúp duy trì các hành vi lành mạnh dễ dàng hơn.

Ngược lại, khi các thói quen thường xuyên xung đột với giá trị cá nhân, căng thẳng mạn tính, suy kiệt cảm xúc và hội chứng kiệt sức sẽ dễ xảy ra hơn. Theo bác sĩ Chestnut, tư duy và hành vi là hai yếu tố không thể tách rời. Ông nói:

“Những gì chúng ta tin tưởng sẽ định hình các lựa chọn mà chúng ta đưa ra. Bạn không thể thay đổi sức khỏe nếu không sẵn sàng thay đổi hành vi của mình”.

Khi việc trân trọng bản thân gắn liền với sức khỏe

Giá trị bản thân không chỉ liên quan đến hành vi hay cách người khác nhìn nhận chúng ta; nó gắn chặt với cách mỗi cá nhân tự nhìn nhận và tôn trọng chính mình mỗi ngày. Khi sống chân thật và với sự tôn trọng bản thân, chúng ta khẳng định rằng mình xứng đáng được chăm sóc.

Như Letitia đã nhận ra, tình trạng suy kiệt thể chất thường phản ánh sự suy giảm về việc trân trọng bản thân – một quá trình bào mòn âm thầm do sống tách rời khỏi các giá trị cá nhân. Trước khi quay lại các lớp học khiêu vũ, cô từng liên tục làm việc trong các cuộc họp nối tiếp nhau, sau đó trở về nhà trong trạng thái kiệt quệ đến mức không thể nấu ăn. Cô dần hình thành thói quen gửi email và lướt điện thoại vào đêm khuya thay vì tham gia các hoạt động từng giúp ổn định cuộc sống.

Theo thời gian, cô nhận ra mối quan hệ bạn bè dần phai nhạt, sự sáng tạo trong công việc bị giảm sút và cảm nhận về niềm vui bị thu hẹp lại cho đến khi gần như chỉ cảm thấy áp lực về thời hạn.

Những thay đổi lớn của cơ thể như mệt mỏi, đau đớn hoặc suy giảm vận động có thể làm giảm cảm nhận về giá trị bản thân khi chúng cản trở việc thực hiện những điều có ý nghĩa trong cuộc sống. Ngược lại, việc chăm sóc cơ thể thông qua dinh dưỡng hợp lý, vận động đều đặn và giấc ngủ đầy đủ giúp duy trì cảm nhận này bằng cách hỗ trợ sự độc lập, kết nối và khả năng thực hiện những điều quan trọng.

Các nghiên cứu trong y học lối sống cho thấy khi được hỗ trợ để thực hiện mục tiêu cá nhân phù hợp với thói quen hàng ngày, những thay đổi về sức khỏe có xu hướng bền vững và sâu sắc hơn. Việc điều chỉnh vận động, dinh dưỡng, giảm căng thẳng và nghỉ ngơi phù hợp với bản thân sẽ mang lại sự cải thiện về sức khỏe thể chất và tinh thần, giảm nguy cơ bệnh tật và tăng cường khả năng phục hồi. Ngay cả một số thay đổi lối sống gắn với mục tiêu cá nhân cũng có thể làm giảm đáng kể gánh nặng bệnh tật.

Nói đơn giản, cảm nhận về giá trị bản thân là việc nhận ra mình có giá trị và xứng đáng được tôn trọng. Khi các lựa chọn hằng ngày phản ánh điều đó, chúng trở thành động lực bền vững cho sức khỏe. Sự chân thật và tính chính trực là hai yếu tố giúp giữ vững điều này.

7 bước để nuôi dưỡng sự trân trọng bản thân

Việc nuôi dưỡng sự trân trọng bản thân không phải là một mục tiêu trừu tượng. Đó là một thực hành hàng ngày, bắt nguồn từ những lựa chọn nhỏ nhưng có chủ đích.

Bác sĩ Chestnut nói: “Những lựa chọn của bạn là biến số quan trọng nhất quyết định mức độ khỏe mạnh hay bệnh tật. Khi bắt đầu đưa ra những lựa chọn tốt nhỏ bé, bạn sẽ phát triển khả năng tự kiểm soát cho phép đưa ra những lựa chọn tốt lớn hơn”.

Dưới đây là cách bắt đầu:

Xác định giá trị cốt lõi

Hãy suy ngẫm về những gì thực sự quan trọng và ghi lại các giá trị cốt lõi của bạn. Những nguyên tắc nào là bất di bất dịch mà bạn muốn tuân theo mỗi ngày? Việc tự suy ngẫm định kỳ giúp đảm bảo rằng các lựa chọn của bạn phù hợp với nguyên tắc sống, từ đó củng cố tính chính trực, tính chân thực và sự tự tôn trọng của bản thân.

Thiết lập ranh giới và bày tỏ quan điểm

Thiết lập ranh giới là cách thể hiện rõ ràng giá trị bản thân, đồng thời cho người khác biết nên đối xử với bạn như thế nào. Hãy thể hiện nhu cầu của mình một cách lịch sự nhưng kiên định, cho dù trong công việc, trong môi trường chăm sóc sức khỏe hay trong các mối quan hệ. Nói “không” với những điều không phù hợp là một cách quan trọng để bảo vệ và xây dựng sự tôn trọng. Khi tôn trọng các tiêu chuẩn nội tâm của mình, bạn cũng sẽ khuyến khích người khác làm điều tương tự.

Thực hành tự tôn trọng

Khi các giá trị và ranh giới đã rõ ràng, hãy thể hiện chúng bằng hành động hàng ngày. Duy trì các thói quen tôn trọng điểm mạnh và sở thích của bản thân như giữ gìn vệ sinh cá nhân, cho phép bản thân nghỉ ngơi và theo đuổi những mục tiêu có ý nghĩa. Khi gặp hoàn cảnh thách thức, hãy tìm cách để khẳng định quyền kiểm soát, chẳng hạn như quyết định về lịch trình hoặc cách ăn mặc. Mỗi hành động như vậy đều củng cố cách bạn nhìn nhận bản thân và cách người khác nhìn nhận, đối xử với bạn.

Xây dựng mối quan hệ tôn trọng và hỗ trợ

Giá trị bản thân cũng được nuôi dưỡng trong các mối quan hệ. Hãy xây dựng một mạng lưới bạn bè, người chăm sóc và đồng nghiệp biết tôn trọng và ghi nhận giá trị của bạn. Những mối quan hệ lành mạnh, tôn trọng lẫn nhau giúp giảm căng thẳng, tăng khả năng thích ứng và nhắc bạn rằng mình có giá trị. Cảm nhận về giá trị bản thân cũng được phản chiếu qua cách người khác lắng nghe, bao dung và đồng hành cùng bạn.

Giao tiếp chân thành

Hãy thể hiện cảm xúc và quan điểm ​​​​thật của mình một cách cởi mở, đồng thời lắng nghe người khác với sự đồng cảm và tôn trọng. Giao tiếp trung thực, chân thành giúp nuôi dưỡng các kết nối sâu sắc hơn và khẳng định giá trị bản thân của tất cả các bên. Khi mỗi người được lắng nghe và phản hồi một cách cân nhắc, lòng tự trọng của mỗi người cũng đều được củng cố.

Chấp nhận sự không hoàn hảo

Hãy chấp nhận sai sót và giới hạn như một phần tự nhiên của trải nghiệm con người. Hãy đối xử tử tế với bản thân khi gặp thất bại, và hiểu rằng điều quan trọng là giữ vững sự chính trực, không phải theo đuổi sự hoàn hảo. Thái độ cảm thông cho phép bạn phát triển và thay đổi mà không tự phán xét khắc nghiệt.

Lựa chọn môi trường tôn trọng

Hãy chọn môi trường làm việc, cộng đồng và nơi chăm sóc sức khỏe xem trọng quyền tự chủ, sự riêng tư và vai trò của bạn trong các quyết định. Khi ở trong những môi trường tôn trọng tiếng nói và ranh giới cá nhân, bạn sẽ duy trì được cảm nhận về giá trị bản thân và giảm nguy cơ bị phớt lờ hoặc xem nhẹ.

Tự yêu thương bản thân trong những hành động hằng ngày

Bác sĩ Chestnut viết trong cuốn sách “Live Right for Your Species Type” (“Sống đúng theo kiểu của bạn”) rằng trạng thái khỏe mạnh đích thực không đến từ các giải pháp tức thời mà đến từ sự hài hòa giữa nhịp cơ thể, giá trị cá nhân và thói quen hằng ngày.

Ông đề xuất một cách tiếp cận đơn giản mỗi ngày: “Ăn uống lành mạnh, vận động lành mạnh và suy nghĩ lành mạnh”.

Ông nhấn mạnh rằng không thể dùng thuốc để đưa cơ thể con người vào trạng thái khỏe mạnh. Sức khỏe thực sự bắt nguồn từ những lựa chọn hàng ngày phù hợp với đặc điểm cơ thể, giá trị cá nhân, được củng cố bởi các thói quen và môi trường hỗ trợ.

Các thói quen tự chăm sóc bản thân không phải là sự xa xỉ. Chúng là cách chúng ta thể hiện phiên bản tốt nhất của chính mình và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Khi những thói quen này phản ánh đúng điều mỗi người thực sự coi trọng, chúng không còn là nghĩa vụ mà trở thành cách thể hiện sự trân trọng bản thân. Sự trân trọng này không phải là cảm nhận thụ động, mà là một thực hành hằng ngày, được duy trì qua những lựa chọn chân thật, nuôi dưỡng giá trị bản thân, sự kết nối và việc chăm sóc chính cơ thể.

Hãy tự hỏi: Hôm nay bạn có thể thực hiện một thay đổi nhỏ nào để cảm thấy vững vàng hơn khi biết trân trọng chính mình?

Theo Sheridan Genrich, The Epoch Times