Hoa Kỳ có nguy cơ thiếu hụt nguồn nhiên liệu uranium đã làm giàu

Hoa Kỳ đang đứng trước một khoảng trống đáng lo ngại về khả năng tiếp cận nguồn nhiên liệu hạt nhân, đồng thời đối mặt với nguy cơ tiềm ẩn gián đoạn chuỗi cung ứng uranium đã làm giàu – một yếu tố thiết yếu đối với an ninh năng lượng và quốc phòng quốc gia.

Hiện nay, Hoa Kỳ gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu từ nước ngoài, bao gồm cả từ Nga, để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu hạt nhân — một yếu tố đặt Hoa Kỳ vào tình thế rủi ro lớn hơn khi Washington đã cam kết cắt giảm toàn bộ hoạt động nhập khẩu uranium từ Nga trước năm 2028.

Tuy nhiên, quyết định này bộc lộ một vấn đề nghiêm trọng – nguồn cung uranium đã làm giàu trên thế giới không đủ để bù đắp lượng nhập khẩu từ Moskva, cũng như lượng nhập khẩu bị cắt giảm của Liên minh châu Âu sau khi cuộc chiến tranh Nga-Ukraine leo thang vào cuối tháng 2/2022. 

“Cả thế giới đều đang phụ thuộc vào Nga“, ông Dan Leistikow, Phó Chủ tịch Truyền thông Doanh nghiệp của công ty hạt nhân Hoa Kỳ Centrus, nói với FOX Business.

Ông Leistikow giải thích rằng, ngay cả với một lộ trình tái khởi động sản xuất năng lượng hạt nhân nhanh nhất tại Hoa Kỳ, ước tính sẽ mất từ sáu đến bảy năm để thay thế nguồn cung nhập khẩu từ Nga – có khả năng để lại một khoảng trống kéo dài bốn năm, trong đó Hoa Kỳ có nguy cơ đối diện với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhiên liệu hạt nhân.

Uranium đã làm giàu được sử dụng trong nhiều lĩnh vực thiết yếu tại Hoa Kỳ, bao gồm cung cấp nhiên liệu cho các lò phản ứng tiên tiến, bảo đảm an ninh năng lượng, cung cấp nhiên liệu hạt nhân cho Hải quân Hoa Kỳ, cũng như duy trì năng lực răn đe hạt nhân của quốc gia.

Hiện nay, trên thế giới có ba nhà sản xuất chính đang vận hành các nhà máy làm giàu Uranium thương mại tại Pháp, Đức, Hà Lan, Anh, Mỹ và Nga. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Hạt nhân Thế giới, Hoa Kỳ chỉ cung cấp được 5% nhu cầu trong nước.

Tính đến năm 2022, Nga chiếm gần một nửa công suất làm giàu uranium toàn cầu, bao gồm 20% thị phần tại Hoa Kỳ, theo dữ liệu do Centrus cung cấp cho FOX Business.

Dưới sự điều hành của tập đoàn Urenco, bao gồm Đức, Hà Lan và Vương Quốc Anh, khoảng hơn một phần ba công suất làm giàu uranium trên thế giới được kiểm soát – đây cũng là nguồn nhập khẩu chính của Hoa Kỳ, chiếm từ 60% đến 80% tổng nhu cầu tiêu thụ.

Trớ trêu thay, Hoa Kỳ là quốc gia phát minh ra công nghệ làm giàu uranium và từng dẫn đầu thế giới về khai thác uranium trong nước vào năm 1980 – giai đoạn đỉnh cao của Chiến tranh Lạnh – nhưng hiện nay, Nga lại sở hữu tổ hợp làm giàu uranium lớn nhất thế giới.

“Trong vài thập niên qua, Hoa Kỳ đã dần đánh mất vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực làm giàu uranium, và hiện nay nhu cầu nhiên liệu hạt nhân của Hoa Kỳ đang bị đe dọa. Nếu chúng ta không sớm bắt tay vào xây dựng các máy ly tâm tại Hoa Kỳ, nguy cơ thiếu hụt là [có thể xảy ra]“, ông Leistikow cảnh báo.

Tuy nhiên, ông Leistikow cũng đưa ra một giải pháp cần được triển khai ngay lập tức để bảo đảm Hoa Kỳ không rơi vào tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng chỉ trong vòng ba năm tới.

“Mở rộng nhà máy làm giàu uranium ở Ohio, [dự án đã] được Tổng thống Trump khởi động trong nhiệm kỳ đầu tiên, là phương án nhanh nhất để đáp ứng nhu cầu an ninh năng lượng và an ninh quốc phòng của chúng ta — và [phương án này] bảo đảm rằng tiền thuế của người dân Mỹ sẽ ở lại Hoa Kỳ“, ông Leistikow nhấn mạnh.

Dưới thời chính quyền Biden vào năm 2024, Quốc hội đã phê duyệt khoản ngân sách trị giá 3,4 tỷ USD để mở rộng năng lực làm giàu uranium cấp thấp tại Hoa Kỳ. Vào tháng 12/2024, sáu công ty Mỹ đã được chọn làm những ứng viên cuối cùng để chính quyền Trump đưa ra quyết định – trong đó có American Centrifuge Operating, LLC, công ty mà Centrus đã hợp tác để lắp đặt và vận hành các máy ly tâm. 

“Cuối cùng, Bộ Năng lượng [Hoa Kỳ] sẽ phải đưa ra lựa chọn giữa việc nhập khẩu các máy ly tâm do châu Âu sản xuất, hay dựa vào công nghệ ly tâm tiên tiến của Hoa Kỳ, được chế tạo bởi chính công nhân Hoa Kỳ. Centrus cam kết theo đuổi giải pháp của Hoa Kỳ”, ông Leistikow kết luận.