Củ dền lên men: 1 loại thực phẩm bổ huyết truyền thống

Khánh Nam
•
Thứ Bảy, 07/03/2026

Củ dền lên men – một thức uống truyền thống từ lâu đã được cho là có tác dụng hỗ trợ tuần hoàn – quá trình vận chuyển oxy và dưỡng chất qua hệ mạch máu nhằm duy trì các cơ chế bảo vệ hàng ngày của cơ thể cũng như sức khỏe tổng thể.

Beet kvass – một thức uống lên men truyền thống được làm từ củ dền đỏ, từ lâu đã được cho là có tác dụng hỗ trợ tuần hoàn – quá trình vận chuyển oxy và dưỡng chất qua hệ mạch máu nhằm duy trì các cơ chế bảo vệ hàng ngày của cơ thể cũng như sức khỏe tổng thể. Với màu sắc giống màu máu, sắc đỏ đặc trưng của thức uống này có thể phần nào lý giải vì sao nó đã được sử dụng trong nhiều thế kỷ như một loại thuốc bổ máu cổ truyền, một quan niệm bắt nguồn từ cả truyền thống lẫn các đặc tính tự nhiên của củ dền.

Bên cạnh lịch sử lâu đời trong các nền văn hóa ẩm thực truyền thống, Beet kvass hiện đang thu hút sự quan tâm trở lại khi ngày càng nhiều người tìm hiểu về thực phẩm lên men và thực phẩm chức năng. Một nghiên cứu công bố vào tháng Một cho thấy quá trình lên men củ dền giúp cơ thể dễ dàng hấp thu các hợp chất có liên quan đến tuần hoàn và sức khỏe tổng thể hơn.

Quá trình lên men làm thay đổi củ dền như thế nào

Beet kvass có lịch sử lâu đời trong nhiều truyền thống ẩm thực. Eingemacht (hoặc eingemachtes) là một loại mứt củ dền ngọt truyền thống của người Do Thái Ashkenazi, còn tại Ấn Độ, “gajar ki kanji” là một thức uống lên men truyền thống được làm từ củ dền và cà rốt – đôi khi được gọi là “kombucha của Ấn Độ”.

Điều nổi bật của Beet kvass là khả năng phát huy các lợi ích sức khỏe tự nhiên của củ dền đỏ thông qua quá trình lên men. Trong quá trình này, vi khuẩn Lactobacillus sử dụng các loại đường tự nhiên trong củ dền và chuyển hóa chúng thành axit lactic. Sự phân giải đường này biến củ dền thành một thức uống giàu probiotic, đồng thời làm thay đổi hương vị từ ngọt sang chua nhẹ.

Quá trình lên men cũng có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể xử lý một số hợp chất trong củ dền. Màu sắc của thức uống trở nên đỏ hồng đậm hơn và hàm lượng oxalat giảm – những hợp chất thực vật xuất hiện tự nhiên có thể gây khó tiêu đối với một số người – có thể giúp Beet kvass trở nên dễ tiêu hóa hơn.

Lợi ích sức khỏe tiềm năng

Trong những năm gần đây, củ dền thường được xếp vào nhóm thực phẩm chức năng. Mặc dù thuật ngữ này đôi khi được sử sử dụng khá rộng rãi, nhưng thực phẩm chức năng được hiểu là những thực phẩm mang lại lợi ích vượt ngoài giá trị dinh dưỡng cơ bản, bằng cách hỗ trợ chức năng sinh lý bình thường của cơ thể hoặc góp phần bảo vệ cơ thể trước bệnh tật.

Củ dền được xem là thực phẩm chức năng vì chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học. Trong số đó, đáng chú ý nhất là các nitơ vô cơ, bao gồm nitrat và nitrit xuất hiện tự nhiên. Những hợp chất này đóng vai trò quan trọng trong cơ thể, là thành phần cấu tạo nên protein, DNA và RNA – những yếu tố thiết yếu đối với cơ bắp, hormone, enzyme và vật chất di truyền.

Do cơ thể con người không thể hấp thu nitơ trực tiếp từ khí quyển, nguồn nitơ cần phải được cung cấp từ thực phẩm. Củ dền là nguồn giàu nitơ đã được thực vật chuyển hóa. Nghiên cứu công bố vào tháng Một cho thấy nitrat từ củ dền có liên quan đến việc cải thiện huyết áp và lưu lượng máu, trong khi chất chống oxy hóa trong củ dền được biết đến với đặc tính chống viêm.

Cách làm nước củ dền lên men

Trước khi bắt đầu chế biến thức uống lên men từ củ có vị chua này, bạn sẽ cần chuẩn bị một số dụng cụ cơ bản. Bạn cũng có thể chuẩn bị sẵn nước muối lên men để đảm bảo muối đã hòa tan hoàn toàn trong nước trước khi đổ lên các miếng củ dền.

Dụng cụ:

Hai lọ thủy tinh miệng rộng 0,95 lít, có nắp lên men
Thớt
Dao
Nạo vỏ
Cân nhà bếp

Lưu ý: Củ dền đỏ có thể nhuộm màu tay và dụng cụ, đặc biệt là thớt gỗ.

Nguyên liệu:

5 đến 7 củ dền, tùy theo kích thước
1 đến 1,5 muỗng canh muối hồng Himalaya
Khoảng một lít nước cất hoặc nước lọc (clo trong nước máy có thể cản trở quá trình lên men)
Tùy chọn: từ 2,5 cm đến 5 cm gừng đã gọt vỏ và cắt lát hoặc vỏ của 1 quả cam hữu cơ

Chế biến:

Bước 1: Loại bỏ phần lá và cắt bỏ hai đầu củ dền. Rửa sạch để loại bỏ hoàn toàn đất còn bám.

Bước 2: Gọt vỏ củ dền, sau đó cắt thành các miếng dài 2,5 cm.

Bước 3: Cho các miếng củ dền vào hai lọ, đồng thời thêm gừng cắt lát hoặc vỏ cam (nếu muốn).

Bước 4: Chuẩn bị dung dịch nước muối bằng cách hòa tan muối vào nước cất hoặc nước đã lọc. Đổ nước muối đều vào từng lọ, bảo đảm các miếng củ dền được ngập hoàn toàn trong nước muối.

Bước 5: Đậy chặt nắp lên men. Khi quá trình lên men bắt đầu, các bọt khí có thể hình thành – đây là hiện tượng bình thường. Khi sử dụng nắp lên men chuyên dụng, không cần phải mở nắp để “xả khí”. Nếu dùng nắp thông thường, hãy mở lọ định kỳ để giải phóng khí tích tụ.

Bước 6: Để hỗn hợp lên men trong khoảng một tuần hoặc cho đến khi hiện tượng sùi bọt chấm dứt. Có thể nếm thử để xác định mức độ hoàn thành; thức uống được xem là đã sẵn sàng khi không còn vị mặn.

Bước 7: Khi Beet kvass đã hoàn tất quá trình lên men, lọc bỏ các miếng củ dền khỏi nước và chuyển nước sang một chai riêng, sau đó bảo quản trong tủ lạnh tối đa bốn tuần.

Bạn có thể uống một “ly” Beet kvass mỗi ngày hoặc dùng với từng lượng nhỏ (khoảng 118 ml) tối đa hai lần mỗi ngày khi cần bổ sung năng lượng.

Giữ lại các miếng củ dền đã lên men – chúng vẫn giàu dinh dưỡng và có hương vị hấp dẫn. Bạn có thể xay nhỏ bằng máy xay thực phẩm và cho thêm vào món salad!

Lưu ý: Việc ăn củ dền hoặc nước uống Beet kvass có thể tạm thời làm thay đổi màu sắc của phân và nước tiểu. Đừng lo – đây là hiện tượng bình thường và sẽ biến mất sau khi quá trình tiêu hóa hoàn tất.

Việc bổ sung Beet kvass vào chế độ ăn uống hàng ngày là một cách đơn giản để khám phá cả quá trình lên men lẫn các đặc tính tự nhiên của củ dền. Dù mục tiêu của bạn là hỗ trợ tuần hoàn, bổ sung thực phẩm lên men vào chế độ ăn hay tìm hiểu một phương pháp bảo quản thực phẩm truyền thống, thức uống lâu đời này là một điểm khởi đầu dễ tiếp cận.

Theo The Epoch Times

Từ khóa củ dền