Nghiên cứu mới tiết lộ các phương pháp điều trị bệnh trĩ hiệu quả nhất

Kem bôi có thể làm dịu triệu chứng, còn ngâm nước ấm mang lại cảm giác dễ chịu, nhưng cả hai đều không giải quyết được nguyên nhân gây bệnh trĩ. Là một trong những tình trạng y khoa phổ biến nhất nhưng lại ít được nhắc đến, bệnh trĩ ảnh hưởng đến hơn một nửa số người trưởng thành trên 50 tuổi.

Theo hướng dẫn lâm sàng mới của Hiệp hội tiêu hóa Hoa Kỳ, hầu như mọi cách mà chúng ta thường tìm đến đầu tiên để giảm triệu chứng đều không phải là lựa chọn đúng. Những phương pháp điều trị hiệu quả nhất thường lại là những biện pháp đơn giản nhất.

Điều trị ưu tiên hàng đầu

Bài tổng quan của các chuyên gia, được công bố trên tạp chí Clinical Gastroenterology and Hepatology (Tiêu hóa lâm sàng và gan mật), gồm 11 khuyến nghị thực hành tốt nhất dành cho các bác sĩ trong chẩn đoán và điều trị bệnh trĩ. Các khuyến nghị này được xây dựng dựa trên việc tổng hợp các nghiên cứu đã công bố cùng với sự đồng thuận của các chuyên gia. Đây là bản cập nhật mới về thực hành lâm sàng của Hiệp hội tiêu hóa Hoa Kỳ.

Bệnh trĩ là tình trạng các đệm mạch máu trong ống hậu môn bị sưng phồng, có thể gây chảy máu, ngứa, khó chịu hoặc sa trĩ khi lồi ra ngoài hậu môn. Khi tuổi tác tăng lên, các đệm mạch máu vốn có chức năng bảo vệ này có thể to lên và dịch chuyển xuống dưới, khiến các triệu chứng dễ xuất hiện hơn.

Trĩ nội nằm bên trong trực tràng, thường không gây đau và biểu hiện chủ yếu bằng chảy máu. Trĩ ngoại nằm dưới da xung quanh hậu môn, thường dễ gây ngứa và kích ứng hơn.

Bản cập nhật nhấn mạnh rằng những thay đổi đơn giản trong lối sống nên được xem là phương pháp điều trị ưu tiên hàng đầu. Tiến sĩ Waqar Qureshi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại đại học y khoa Baylor và đồng tác giả của bài tổng quan, cho biết nguyên nhân nền phổ biến nhất là chế độ ăn thiếu chất xơ. Điều này dẫn đến táo bón mạn tính và phải rặn khi đi đại tiện – cả hai đều làm tăng áp lực trong ống hậu môn và góp phần gây ra bệnh trĩ.

Thói quen đi vệ sinh cũng rất quan trọng.

“Theo nguyên tắc chung, bạn không nên ngồi trên bồn cầu quá 5 phút”, ông nói với The Epoch Times. Ngồi trên bồn cầu quá lâu, dù là do rặn nhiều hay mải dùng điện thoại, có thể làm tăng áp lực trong ống hậu môn và khiến bệnh trĩ nặng hơn.

Nhiều người tìm đến các loại kem bôi không kê đơn có chứa chất gây tê, chất làm se như cây phỉ hoặc các chất co mạch. Tuy nhiên, bản cập nhật cho biết bằng chứng chứng minh hiệu quả của các phương pháp điều trị này còn hạn chế.

“Hầu hết các loại thuốc mỡ không kê đơn chỉ giúp giảm triệu chứng tạm thời”, tiến sĩ Qureshi cho biết.

Hướng dẫn cũng khuyến cáo không nên sử dụng corticosteroid bôi tại chỗ quá hai tuần, vì dùng kéo dài có thể làm da mỏng đi và tăng độ nhạy cảm.

Khi nào cần điều trị chuyên sâu hơn

Bệnh trĩ thường bị cho là nguyên nhân gây ra mọi cơn đau khi đi đại tiện. Tuy nhiên, bản cập nhật cho biết trĩ thường chỉ gây đau dữ dội khi bên trong búi trĩ hình thành cục máu đông. Cục máu đông này có thể làm căng và gây viêm các mô xung quanh, từ đó gây đau dữ dội.

Trong những trường hợp này, rạch và dẫn lưu cục máu đông là phương pháp điều trị thích hợp hơn so với điều trị bảo tồn để giúp giảm triệu chứng nhanh chóng.

Đau nhói khi đi đại tiện thường do nứt kẽ hậu môn gây ra hơn là do bệnh trĩ. Nứt kẽ hậu môn là một vết rách nhỏ ở lớp niêm mạc của ống hậu môn.

Tiến sĩ Carmen Fong là bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng, đồng giám đốc y khoa của Trung tâm điều trị trĩ của Hoa Kỳ và giám đốc y khoa của Bummed, một công ty y tế kỹ thuật số chuyên về chăm sóc các bệnh lý hậu môn – trực tràng. Bà cho biết các vết rách hậu môn là nguyên nhân thường gặp dẫn đến chẩn đoán nhầm.

“Điều tôi thường gặp nhất, sau khi khám cho khoảng 3.000 bệnh nhân mỗi năm, là mọi người điều trị nứt kẽ hậu môn bằng các loại thuốc không kê đơn giống như điều trị bệnh trĩ, và điều đó chỉ khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn”, bà nói với The Epoch Times.

Trĩ nội được chia thành 4 độ dựa trên mức độ sa búi trĩ, từ những búi trĩ vẫn nằm hoàn toàn trong trực tràng đến những búi trĩ sa hẳn ra ngoài và không thể đẩy trở lại vào trong.

Đối với những trường hợp triệu chứng kéo dài, bản cập nhật khuyến nghị dùng đến các thủ thuật như thắt búi trĩ bằng vòng cao su; hoặc làm đông  mạch máu nuôi búi trĩ bằng nhiệt từ tia hồng ngoại, đặc biệt đối với trĩ nội độ I đến độ III.

Cả hai phương pháp đều được xem là an toàn và hiệu quả, mặc dù thắt búi trĩ bằng vòng cao su thường mang lại hiệu quả lâu dài hơn.

“Phần lớn các trường hợp bệnh trĩ đều có thể được điều trị nhanh chóng và hầu như không gây đau ngay tại phòng khám mà không cần gây mê”, Tiến sĩ Qureshi cho biết.

Phẫu thuật thường chỉ được chỉ định cho những trường hợp nặng hơn, chẳng hạn như trĩ độ IV hoặc những trường hợp không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. Một số nhóm bệnh nhân đặc biệt có thể cần cách tiếp cận khác.

Trĩ ở phụ nữ mang thai thường được điều trị bảo tồn bằng cách tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn và kiểm soát táo bón, trong khi những bệnh nhân đang mắc bệnh viêm ruột hoạt động nên trì hoãn điều trị cho đến khi bệnh lui, vì tình trạng viêm đang hoạt động có thể làm tăng nguy cơ biến chứng và khiến vết thương sau thủ thuật điều trị trĩ chậm lành.

Mặc dù rất phổ biến, bệnh trĩ thường được người bệnh tự điều trị hoặc bỏ qua. Tuy nhiên, việc trì hoãn điều trị có thể dẫn đến phải áp dụng các phương pháp can thiệp xâm lấn hơn.

“Bạn càng chịu đựng các triệu chứng của bệnh trĩ lâu trước khi đi khám bác sĩ thì khả năng phải phẫu thuật càng cao, thay vì chỉ cần điều trị ít đau ngay tại phòng khám bằng phương pháp thắt búi trĩ”, Tiến sĩ Qureshi cho biết.

Các bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng không bao giờ nên xem nhẹ tình trạng chảy máu trực tràng.

“Chảy máu trực tràng có thể là dấu hiệu của những bệnh lý nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như ung thư đại tràng”, ông nói thêm.

• Lý do ung thư đại trực tràng đang trẻ hóa

Bà Fong cho biết, việc khám thực thể đầy đủ, bao gồm cả nội soi hậu môn là rất cần thiết để xác định bệnh trĩ và loại trừ các bệnh lý khác trước khi bắt đầu bất kỳ phương pháp điều trị nào.

“Việc bỏ qua các triệu chứng có thể khiến người bệnh phải cần đến những biện pháp can thiệp nhiều hơn do bệnh trĩ tiến triển đến mức độ nặng hơn, hoặc tệ hơn là bỏ sót những bệnh lý nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như ung thư hậu môn”, bà nói.

Cách phòng ngừa bệnh trĩ

Mặc dù bản cập nhật tập trung vào điều trị, các chuyên gia cho biết việc phòng ngừa chủ yếu dựa vào ngăn ngừa táo bón và giảm áp lực lên ống hậu môn cũng chính là những yếu tố cốt lõi trong điều trị bệnh.

Tiến sĩ Qureshi chia sẻ: “Hãy đảm bảo phân của bạn mềm và dễ đi ngoài. Nếu không, hãy bổ sung thêm chất xơ vào chế độ ăn và uống đủ nước. Không ngồi trên bồn cầu quá 5 phút, đồng thời không đọc sách hoặc mang điện thoại thông minh vào nhà vệ sinh”. 

Bà Fong cho biết: “Việc phòng ngừa không được đề cập trong hướng dẫn thực hành mới này, nhưng phòng ngừa táo bón là yếu tố then chốt, bao gồm ăn đủ 25 đến 35 gam chất xơ hòa tan và không hòa tan mỗi ngày, uống từ 2 đến 3 lít nước, duy trì hoạt động thể chất ở mức vừa phải, đồng thời tránh lau hoặc vệ sinh vùng hậu môn quá nhiều”. 

Chất xơ hòa tan, có trong các thực phẩm như yến mạch, các loại đậu và trái cây, giúp làm mềm phân. Chất xơ không hòa tan, có trong ngũ cốc nguyên hạt và rau củ, giúp tăng khối lượng phân và đẩy phân di chuyển qua đường ruột. Để đạt lượng chất xơ từ 25 đến 35 gam mỗi ngày, thông thường cần ăn nhiều khẩu phần thực phẩm giàu chất xơ trong các bữa ăn suốt cả ngày.

Mặc dù bệnh trĩ thường có thể được giải quyết tại nhà, việc chẩn đoán chính xác vẫn rất cần thiết và những thói quen đơn giản hằng ngày vẫn là phương pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh.