Những thông tin mới nhất cho thấy ĐCSTQ đang lên kế hoạch xây dựng đại sứ quán mới tại trung tâm London, với tối đa 208 phòng bí mật dưới lòng đất. Đáng chú ý, ít nhất một trong số các không gian này nằm sát hệ thống huyết mạch tài chính và truyền thông mạng then chốt của Anh, làm dấy lên lo ngại sâu sắc về an ninh quốc gia và an ninh kinh tế.

Tối 27/11/2022, đông đảo sinh viên Trung Quốc tại Anh đến đối diện đại sứ quán ĐCSTQ ở London để phản đối ‘Zero COVID’ hà khắc. (Ảnh: Steven Leung)

Báo The Telegraph của Anh hôm thứ Hai (12/1) đưa tin, dựa trên bản vẽ quy hoạch chưa bị che giấu mà tờ báo độc quyền tiếp cận được, đại sứ quán mới của ĐCSTQ – dự kiến xây dựng trên khu đất xưởng đúc tiền Hoàng gia cũ (Royal Mint) – có tổng diện tích khoảng 22.000 m², và sẽ trở thành cơ quan ngoại giao lớn nhất của ĐCSTQ tại châu Âu.

Trước đó, phía ĐCSTQ đã viện dẫn “lý do an ninh” để bôi đen phần lớn hồ sơ quy hoạch nộp cho chính quyền địa phương. Khi đó, Bộ trưởng Nhà ở Anh Angela Rayner đã yêu cầu phía Trung Quốc cung cấp thêm giải trình và tạm hoãn quá trình phê duyệt.

Phòng bí mật dưới lòng đất nằm sát huyết mạch dữ liệu then chốt

Các bản vẽ chưa bị che giấu cho thấy, tầng hầm của đại sứ quán được thiết kế thành một mạng lưới cơ sở phức hợp quy mô lớn. Trong đó, một phòng ngầm kín đáo nằm sát phố Mansell, chỉ cách các tuyến cáp quang tốc độ cao đặt dưới vỉa hè khoảng hơn 1 mét.

Những tuyến cáp này mang theo khối lượng dữ liệu giao dịch tài chính khổng lồ giữa City of London và Canary Wharf, đồng thời phục vụ email và liên lạc thời gian thực của hàng triệu người dùng.

Chủ sở hữu các tuyến cáp bao gồm BT Openreach (thuộc Tập đoàn Viễn thông Anh), Colt Technologies, và tập đoàn viễn thông Mỹ Verizon Business.

Các tuyến này kết nối nhiều trung tâm dữ liệu tại khu vực bến cảng London, tạo thành trục lõi của Trung tâm trao đổi Internet London (LINX), đồng thời nối với cáp quang xuyên Đại Tây Dương sang Mỹ. Dữ liệu truyền tải bao gồm thanh toán ngân hàng, lệnh giao dịch, email và tin nhắn tức thời – những yếu tố sống còn đối với hoạt động thường nhật của hệ thống tài chính Anh.

Hệ thống tản nhiệt và hạ tầng: mục đích đáng ngờ

Hồ sơ quy hoạch còn cho thấy, phòng ngầm này được trang bị ít nhất hai hệ thống hút khí nóng, cho thấy khả năng bên trong sẽ lắp đặt các thiết bị sinh nhiệt lớn, chẳng hạn như máy tính hiệu năng cao.

Ngoài ra, ĐCSTQ dự kiến phá dỡ và xây lại bức tường ngoài của phòng ngầm phía giáp phố Mansell, đúng tại vị trí sát các tuyến cáp quang. Điều này đồng nghĩa với việc trong quá trình thi công cũng như sử dụng sau này, nhân sự của đại sứ quán sẽ tiếp cận cực kỳ gần hạ tầng truyền thông cốt lõi của Anh.

Giáo sư Alan Woodward, chuyên gia an ninh của Đại học Surrey, cảnh báo rằng các kỹ thuật như chuyển hướng tín hiệu, gắn thiết bị chia tách, hay làm cong sợi quang để rò rỉ tín hiệu ánh sáng đều là những phương thức nghe lén đã được biết đến và hoàn toàn khả thi. Theo ông, việc phá dỡ rồi xây dựng lại tường ngầm tự thân đã là một “tín hiệu nguy hiểm”.

Ông thẳng thắn nhận định, tình báo kinh tế từ lâu đã là nhiệm vụ trọng yếu của các cơ quan tình báo, và với bất kỳ quốc gia nào vừa có động cơ vừa có năng lực kỹ thuật, điều kiện địa lý như vậy mang tính “cám dỗ cực lớn”.

Các cơ sở ngầm khác và những lo ngại đi kèm

Ngoài phòng bí mật nói trên, các phần trước đây bị che giấu trong hồ sơ còn bao gồm: phòng máy phát điện dự phòng, hệ thống điện cao áp, tuyến ống thông tin, giếng thang máy mới, cùng nhà vệ sinh và phòng tắm đặt dưới lòng đất. Phân tích cho rằng hệ thống năng lượng và sinh hoạt đầy đủ này cho phép con người hoạt động trong không gian ngầm thời gian dài.

Bên cạnh đó, bản vẽ cho thấy các đường hầm ngầm kết nối nhiều khu vực khác nhau, dẫn tới một bãi đỗ xe ngầm lớn, chứng tỏ các không gian ngầm có tính liên thông về mặt cấu trúc.

Mặc dù hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy đại sứ quán sẽ chứa cơ sở giam giữ, nhưng do địa điểm này nằm sát trạm chuyển mạch viễn thông Wapping, đồng thời gần nhiều trung tâm dữ liệu gánh lưu lượng tài chính và truyền thông lớn, nguy cơ đối với an ninh dữ liệu nhạy cảm vẫn khiến giới an ninh và chính trị đặc biệt lo ngại.

Cảnh báo từ giới chính trị và lập trường của chính phủ

Vụ việc được phanh phui đúng vào thời điểm Thủ tướng Anh Keir Starmer dự kiến thăm Trung Quốc trong tháng này và gặp lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình. Theo báo chí, Chính phủ Starmer có xu hướng phê duyệt dự án trước chuyến thăm, khiến làn sóng phản đối càng gia tăng.

Bà Alicia Kearns, Bộ trưởng An ninh Quốc gia trong nội các bóng tối của Đảng Bảo thủ, cảnh báo rằng nếu dự án được thông qua, điều đó chẳng khác nào cho phép ĐCSTQ thiết lập “tiền đồn của chiến tranh kinh tế” ngay tại trung khu hạ tầng then chốt của Anh. Bà đặt câu hỏi làm sao Chính phủ Công đảng có thể làm ngơ trước rủi ro rõ ràng như vậy.

Phát ngôn viên Chính phủ Anh đáp lại rằng an ninh quốc gia luôn là ưu tiên hàng đầu, các chuyên gia an ninh đã tham gia đánh giá toàn diện, và mọi rủi ro “đã được nhận diện và xử lý”. Quyết định cuối cùng sẽ do Bộ trưởng Nhà ở, Cộng đồng và Chính quyền Địa phương đưa ra một cách độc lập.

Tranh cãi kéo dài chưa dứt

Dự án này đã gây tranh cãi từ thời Chính phủ Bảo thủ. Ông Dominic Cummings, cựu cố vấn trưởng của Thủ tướng Boris Johnson, từng tiết lộ rằng MI5 và MI6 đã cảnh báo ĐCSTQ tìm cách xây dựng một “trung tâm gián điệp” dưới lòng đất của đại sứ quán.

Giờ đây, việc các tài liệu chưa bị cắt xén được công bố càng khiến những nghi ngại này bùng lên mạnh mẽ, đồng thời đặt quan hệ Anh–Trung và an ninh thông tin then chốt của Anh trước một phép thử chính trị nghiêm trọng hơn.