Hạ viện Mỹ trình dự luật 95 tỷ USD, phân bổ ngân sách cho xung đột với Iran
- Ngô Thụy Xương
- •
Hôm thứ Năm (16/7), các nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Hạ viện Mỹ đã tiến thêm một bước quan trọng nhằm thông qua gói chi tiêu mới trị giá lên tới 95 tỷ USD, bao gồm kinh phí cho cuộc chiến với Iran và nhiều ưu tiên khác.
Trong cuộc bỏ phiếu cùng ngày, Ủy ban Ngân sách Hạ viện đã thông qua khuôn khổ ngân sách với tỷ lệ 20 phiếu thuận và 14 phiếu chống theo đường lối đảng phái. Quyết định này cho phép nghị quyết ngân sách trị giá 95 tỷ USD được thúc đẩy theo thủ tục điều chỉnh ngân sách (budget reconciliation). Điều đó đồng nghĩa dự luật chỉ cần đạt đa số đơn giản tại Thượng viện để được thông qua, thay vì phải vượt qua thủ tục tranh luận kéo dài (filibuster).
Đây mới chỉ là bước khởi đầu, nhưng bảo đảm Hạ viện sẽ tiếp tục tranh luận về chi phí của gói chi tiêu cũng như việc Quốc hội có chính thức phê chuẩn chiến dịch quân sự này hay không.
Nội dung gói ngân sách
Vài tuần trước, Nhà Trắng đã đề nghị Quốc hội phê chuẩn khoản bổ sung 87,6 tỷ USD, song các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện đã đưa ra phương án lớn hơn với tổng trị giá 95 tỷ USD.
Phần lớn ngân sách sẽ được phân bổ cho Lầu Năm Góc nhằm chi trả các chi phí phát sinh từ chiến dịch quân sự chống Iran bắt đầu từ ngày 28/2.
Khi trình đề xuất khoản bổ sung gần 90 tỷ USD, Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng (OMB) Russell Vought đã gửi thư tới Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (Đảng Cộng hòa, bang Louisiana), cho biết đề nghị này nhằm đáp ứng “những nhu cầu cấp bách” liên quan đến chiến dịch quân sự.
Theo nội dung nghị quyết, trong tổng số 95 tỷ USD sẽ có khoảng 60 tỷ USD dành cho quốc phòng, bao gồm:
- Khoảng 21 tỷ USD để bổ sung số đạn dược và vật tư quân sự đã tiêu hao trong chiến sự.
- Khoảng 17,3 tỷ USD để chi trả trực tiếp cho các hoạt động quân sự.
- Khoảng 12,1 tỷ USD dành cho các chương trình mật.
Trước đó, Lầu Năm Góc từng ước tính cuộc chiến với Iran cần khoảng 29 tỷ USD. Tuy nhiên, đề xuất mới có quy mô lớn hơn đáng kể, đặc biệt là phần ngân sách nhằm bổ sung kho dự trữ đạn dược.
Ngoài các khoản phục vụ chiến tranh, đề xuất còn bao gồm nhiều khoản chi khác như:
- 12 tỷ USD hỗ trợ nông dân Mỹ.
- 13 tỷ USD dành cho các hoạt động tình báo.
- 10 tỷ USD cấp cho Ủy ban Quản lý bầu cử nhằm tăng cường “tính liêm chính của bầu cử” và ngăn chặn tình trạng người không phải công dân tham gia bỏ phiếu.
Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Hạ viện Jodey Arrington (Đảng Cộng hòa, bang Texas) tuyên bố kế hoạch này sẽ “ngăn chặn sự cản trở của Đảng Dân chủ, hỗ trợ quân đội Mỹ và bảo vệ tính công bằng của các cuộc bầu cử tại Mỹ”.
Tuy nhiên, hiện nghị quyết này mới chỉ là văn bản chỉ đạo, cho phép các ủy ban của Quốc hội xây dựng dự luật phân bổ ngân sách cụ thể. Mức chi và mục đích sử dụng cuối cùng vẫn phải được xác nhận thông qua các bước lập pháp tiếp theo.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson thúc đẩy dự luật
Dự luật được hoàn thiện sau nhiều tuần thảo luận giữa Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và các quan chức Nhà Trắng, trong đó có hội nghị cấp cao tổ chức tại Trại David (Camp David).
Đây là dự luật thứ ba trong nhiệm kỳ Quốc hội hiện nay do Đảng Cộng hòa kiểm soát được thúc đẩy theo thủ tục điều chỉnh ngân sách, một cơ chế đặc biệt giúp các dự luật liên quan đến ngân sách được thông qua tại Thượng viện chỉ với đa số đơn giản, qua đó tránh sự phản đối của Đảng Dân chủ.
Trước đó, Johnson cũng đã sử dụng cơ chế này để thông qua đạo luật cắt giảm thuế quy mô lớn của Tổng thống Donald Trump mang tên “One Big Beautiful Bill Act” (Đạo luật Một Dự luật To đẹp), đồng thời thúc đẩy các khoản ngân sách dành cho Bộ An ninh Nội địa (DHS).
Ông Johnson cho biết: “Chúng tôi đang làm việc với từng nghị sĩ… nhằm đạt được sự đồng thuận.”
Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Jodey Arrington nói rằng dư luận có thể tranh luận về việc Mỹ có nên tham chiến với Iran hay không, nhưng nhấn mạnh khoản tiền này chủ yếu nhằm bảo đảm các nhu yếu phẩm thiết yếu như bom, đạn và công tác chuẩn bị chiến trường cho lực lượng tiền tuyến, “để họ có thể hoàn thành nhiệm vụ và trở về an toàn.”
Phản ứng của hai đảng
Cả hai đảng đều bày tỏ lo ngại về chi phí của cuộc chiến.
Các nghị sĩ Dân chủ chỉ trích việc chính quyền yêu cầu tăng mạnh chi tiêu quốc phòng để tài trợ cho một cuộc xung đột quân sự chưa được Quốc hội phê chuẩn. Trong khi đó, một số nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối bảo thủ về tài khóa cũng cho rằng việc chi thêm khoản ngân sách lớn như vậy là không phù hợp khi nhiều nhu cầu ngân sách khác vẫn rất cấp bách.
Hạ nghị sĩ Chip Roy (Đảng Cộng hòa, bang Texas), thành viên có ảnh hưởng của Nhóm Freedom Caucus, đã bày tỏ sự dè dặt đối với dự luật. Ông không tham dự cuộc bỏ phiếu tại Ủy ban Ngân sách do bang Texas đang hứng chịu lũ lụt.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng đã báo cáo với các nghị sĩ về sự cần thiết phải bổ sung kho đạn dược nhằm bảo đảm quân đội Mỹ luôn duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Trong khi đó, một số nghị sĩ Dân chủ, trong đó có Lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries, phản đối mạnh mẽ đề xuất này.
Trong cuộc họp kéo dài nhiều giờ của Ủy ban Ngân sách, các nghị sĩ Dân chủ đã đưa ra hơn chục đề xuất sửa đổi và chất vấn chính phủ sẽ lấy nguồn nào để chi trả 95 tỷ USD, liệu bằng cách cắt giảm các khoản chi khác hay tiếp tục làm gia tăng nợ công. Họ cũng tuyên bố sẽ tiếp tục bỏ phiếu chống trong tuần tới.
Nghị sĩ Brendan Boyle, thành viên Dân chủ cao cấp nhất của Ủy ban Ngân sách, chỉ trích tài liệu dài 47 trang này không hề đề cập tới vấn đề “chi phí sinh hoạt” (affordability) mà người dân Mỹ quan tâm nhất.
Hạ nghị sĩ Lloyd Doggett (Đảng Dân chủ, bang Texas) thì cho rằng cuộc chiến với Iran là nguyên nhân khiến chi phí sinh hoạt tăng cao và nói rằng người dân Mỹ đang phải “trả giá cho một cuộc chiến lẽ ra không nên diễn ra.”
Triển vọng tại Thượng viện
Hạ viện sẽ tổ chức một phiên họp thủ tục hiếm hoi vào thứ Bảy (18/7) nhằm hoàn tất các bước cần thiết trước khi chính thức đưa nghị quyết ra toàn thể Hạ viện xem xét trong tuần tới.
Theo kế hoạch, trong thời gian Quốc hội nghỉ hè vào tháng 8, các ủy ban sẽ tiếp tục chỉnh sửa nội dung dự luật trước khi đưa ra bỏ phiếu cuối cùng vào mùa thu. Sau đó, dự luật vẫn cần được Thượng viện thông qua.
Hiện nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa vẫn chưa hài lòng với đề xuất của Hạ viện.
Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cho biết các thượng nghị sĩ “còn rất nhiều câu hỏi”, từ những người theo đường lối cứng rắn về quốc phòng cho tới các nghị sĩ theo chủ trương thắt chặt tài khóa muốn có nguồn thu bù đắp khoản chi này.
Tuy nhiên, các nghị sĩ ôn hòa của cả hai đảng đều cho biết họ nghiêng về phương án hợp tác lưỡng đảng trong việc xử lý các dự luật liên quan đến quốc phòng.
Đáng chú ý, sau khi Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, cựu Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện, đột ngột qua đời, Thượng nghị sĩ Ron Johnson (Đảng Cộng hòa, bang Wisconsin), một nhân vật lâu nay luôn quan tâm đến vấn đề thâm hụt ngân sách liên bang, được cho là có thể đảm nhiệm vị trí này.
Sự thay đổi nhân sự đó cũng khiến triển vọng gói ngân sách 95 tỷ USD có được Thượng viện thông qua hay không trở nên khó đoán hơn.
Xem thêm
