Quốc hội mới ngả sang cánh hữu ảnh hưởng thế nào tới chính trường Brazil

Thứ Bảy, 24/10/2026

Dù ai thắng vòng hai bầu cử tổng thống vào Chủ nhật (25/10), Brazil cũng sẽ có Quốc hội ngả sang cánh hữu, nơi nhiều nghị sĩ muốn định hình lại Tòa án Tối cao, kinh tế, nhân quyền và môi trường.

Sao Paulo, Brazil, ngày 7/9/2026: Những người ủng hộ ông Flávio Bolsonaro tập trung tại Đại lộ Paulista trong cuộc mít tinh Ngày Độc lập, với khẩu hiệu “Brazil sẽ chiến thắng”. (Ảnh: Iara Faga/Shutterstock)

Nhiều cuộc thăm dò gần đây cho thấy cuộc đua giữa hai ứng viên tổng thống vẫn giằng co. Tuy nhiên, một điều đã rõ: Quốc hội Brazil đã ngả sang cánh hữu sau cuộc bầu cử đầu tháng này. Giới phân tích nhận định điều đó có thể tác động lớn đến Brazil và cả khu vực Mỹ Latinh. Nhiều nghị sĩ sẽ nhậm chức vào tháng 2/2027.

Tại vòng hai, ông Flávio Bolsonaro, con trai cựu Tổng thống Jair Bolsonaro và là ứng viên của Đảng Tự do cánh hữu, sẽ đối đầu với Tổng thống đương nhiệm Lula, ứng viên của Đảng Lao động cánh tả. Ở vòng một hôm 4/10, ông Flávio dẫn trước ông Lula khoảng 2 điểm phần trăm. Đảng Tự do cũng chiếm ưu thế trong cuộc bầu cử Quốc hội diễn ra cùng ngày.

Hạ viện có 513 ghế. Đảng Tự do giành 121 ghế, Đảng Lao động được 70 ghế, còn nếu tính cả liên minh của Đảng Lao động với Đảng Cộng sản Brazil và Đảng Xanh thì phe này có 88 ghế. Thượng viện có 81 ghế. Sau bầu cử, Đảng Tự do tăng lên 28 ghế, Đảng Lao động có 9 ghế.

Hãng tin AP cho biết nếu các nghị sĩ cánh hữu và trung dung liên kết với nhau, họ sẽ chiếm đa số đơn giản tại Hạ viện. Nếu lập được liên minh rộng hơn, họ thậm chí có thể đạt “đa số áp đảo”, đủ sức sửa đổi Hiến pháp Brazil. Tình hình ở Thượng viện dự kiến cũng tương tự.

Giới phân tích và chính trị gia đều cho rằng điều này có thể để lại tác động lâu dài đến Brazil và cả Mỹ Latinh. Các con số trên vẫn có thể thay đổi, vì một số nghị sĩ có thể chuyển đảng sau khi đắc cử.

Quốc hội mới ngả sang cánh hữu có thể định hình lại chương trình nghị sự của Brazil ở những lĩnh vực dưới đây, theo tổng kết của hãng tin này.

Tòa án Tối cao

Ưu tiên hàng đầu của các đồng minh ông Flávio trong Quốc hội là luận tội Thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes. Ông Moraes từng chỉ đạo cuộc điều tra vụ cựu Tổng thống Jair Bolsonaro bị cáo buộc âm mưu đảo chính, vụ án cuối cùng khiến ông Jair Bolsonaro phải ngồi tù.

Muốn luận tội ông Moraes thành công, họ cần 54 phiếu ủng hộ tại Thượng viện. Nhiều thượng nghị sĩ sắp nhậm chức đã tranh cử với cam kết luận tội ông Moraes.

Tổng thống nhiệm kỳ tới của Brazil sẽ có quyền bổ nhiệm ít nhất 3 thẩm phán Tòa án Tối cao mới.

Các nghị sĩ cánh hữu cũng muốn hạn chế quyền đơn phương ra phán quyết của từng thẩm phán Tòa án Tối cao. Lâu nay, thẩm phán Tòa án Tối cao Brazil thường đơn phương đình chỉ thi hành luật, ban hành lệnh cấm có phạm vi rộng và đưa ra những phán quyết có tác động lớn mà không cần toàn thể thẩm phán cho phép. Một số nghị sĩ còn muốn bàn việc có nên giới hạn nhiệm kỳ của thẩm phán hay không.

Sau khi một vụ bê bối tham nhũng dính líu đến Tòa án Tối cao lộ ra, ngay cả một số nghị sĩ cánh tả cũng ủng hộ vài đề xuất cải cách nói trên.

Sửa đổi luật hình sự

Nhiều nghị sĩ đắc cử ủng hộ lập trường cứng rắn của ông Flávio về an ninh công cộng. Họ muốn hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự từ 18 xuống 16. Một số nghị sĩ khác ủng hộ đưa biện pháp thiến hóa học vào danh mục hình phạt, áp dụng với người bị kết án hiếp dâm và các tội liên quan đến ấu dâm.

Một số nghị sĩ còn muốn cải tổ hệ thống hình phạt Brazil theo mô hình của Tổng thống El Salvador Nayib Bukele, người cho giam giữ hàng loạt nghi phạm và tội phạm. Điều này chỉ thành hiện thực nếu ông Flávio thắng cử và sẵn sàng chi tiền.

Chính sách kinh tế nghiêng về cắt giảm chi tiêu

Nhiều nghị sĩ cánh hữu muốn Brazil cắt giảm chi tiêu công, nhưng không nói rõ sẽ cắt những khoản nào. Các nghị sĩ cánh tả vì thế tìm cách cảnh báo cử tri rằng các chương trình phúc lợi xã hội có thể là mục tiêu cắt giảm chính.

Một số nghị sĩ ủng hộ ông Flávio chủ trương giảm thuế doanh nghiệp và hủy đợt cải cách thuế dự kiến có hiệu lực từ tháng 1/2027. Chính phủ ông Lula coi việc thu loại thuế giá trị gia tăng (VAT) mới ngay khi từng giao dịch tài chính diễn ra là công cụ quan trọng để chống gian lận. Các đồng minh của ông Flávio thì cho rằng loại thuế này sẽ bóp nghẹt doanh nghiệp.

Họ cũng dự định bãi bỏ hàng trăm quy định hành chính, sắc lệnh và rào cản thủ tục để giảm chi phí hoạt động cho doanh nghiệp.

Phe ông Flávio còn có những nghị sĩ tích cực chủ trương tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước. Họ sẽ tìm cách hỗ trợ các doanh nghiệp nông nghiệp của Brazil, như mở rộng kênh tín dụng nông thôn, bảo đảm quyền sở hữu đất tư nhân và cho phép hợp đồng lao động linh hoạt hơn.

Một số nghị sĩ khác muốn Brazil giãn khoảng cách với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của nước này, và xích lại gần Tổng thống Mỹ Donald Trump. Cương lĩnh tranh cử của ông Flávio nhấn mạnh việc tăng cường quan hệ với Mỹ, còn ông Lula trong nhiệm kỳ của mình đã tìm cách kéo Brazil lại gần Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Nới lỏng cấp phép môi trường

Khi tranh cử, nhiều nghị sĩ đắc cử của Đảng Tự do chủ trương nới lỏng yêu cầu cấp phép môi trường và giảm quyền của các cơ quan quản lý. Họ cho rằng phải thúc đẩy hoạt động kinh tế tại vùng rừng mưa Amazon và các nơi khác để người dân địa phương không bị đói.

Một số biện pháp cần tổng thống ký phê chuẩn, số khác chỉ cần Quốc hội cho phép là được thực hiện.

Theo đánh giá của tổ chức phi lợi nhuận Đài Quan sát Khí hậu (Climate Observatory), khoảng 70% hạ nghị sĩ và khoảng 80% thượng nghị sĩ Brazil bị coi là có thái độ thù địch với chương trình nghị sự về môi trường và khí hậu.

Những cải cách khác có thể xảy ra

Nhiều nghị sĩ cánh hữu chuẩn bị thực hiện lời hứa tranh cử, trọng tâm là hủy các biện pháp hỗ trợ người chuyển giới. Họ đặc biệt muốn hạn chế nhà vệ sinh phi giới tính, cắt mạnh các chương trình phúc lợi và dịch vụ y tế chuyên biệt dành cho người chuyển giới.

Các nghị sĩ này cũng muốn giành ghế lãnh đạo các ủy ban của Quốc hội để phản đối các sáng kiến dùng ngôn ngữ phi giới tính, và thúc đẩy việc định nghĩa “phụ nữ” chỉ là “người có giới tính sinh học là nữ”.

Đợt phân định ranh giới đất mới cho người bản địa dự kiến sẽ bị đóng băng, với lý do việc lập khu bảo tồn sẽ cản trở khai mỏ, mở rộng nông nghiệp và tăng trưởng kinh tế.

Chế độ hạn ngạch do nhà nước quy định trong tuyển sinh đại học và tuyển dụng công chức, cùng các biện pháp ưu tiên dựa trên xuất thân, cũng sẽ bị thách thức. Các nghị sĩ còn định thúc đẩy chương trình lập pháp dựa trên đức tin tôn giáo, hạn chế việc tiếp cận phá thai và xác định lại phạm vi bảo đảm các quyền tự do dân sự.