Trẻ bị liệt do tiếp xúc với ốc sên

Góc vườn nhà hay nền gạch ẩm ướt sau mưa thường thu hút sự tò mò của trẻ nhỏ, nhưng đây cũng là nơi ẩn chứa mối đe dọa thần kinh nguy hiểm mà nhiều cha mẹ hoàn toàn không ngờ tới: những con sên trần và ốc sên.

Đừng lầm tưởng rằng trẻ chỉ mắc bệnh nếu ăn thịt ốc sên chưa nấu chín. Nhiều trường hợp cha mẹ chỉ một phút lơ là để con nghịch ngợm, cầm nắm những sinh vật trông có vẻ vô hại này, hoặc vô tình mút tay sau khi chạm vào chất nhầy chúng để lại trên đồ chơi, nền nhà, trẻ đã đối mặt với nguy cơ nhiễm giun phổi chuột (Angiostrongylus cantonensis). Ký sinh trùng này khi vào cơ thể sẽ không nằm ở hệ tiêu hóa mà có ái lực xuyên qua hàng rào máu não, tiến thẳng vào hệ thần kinh trung ương.

Chỉ từ một sự tiếp xúc cơ học vô tình, mầm bệnh này đủ sức gây viêm màng não hoại tử, tước đi khả năng vận động và khiến một đứa trẻ khỏe mạnh bị liệt vĩnh viễn.

Vòng đời lây nhiễm và ổ chứa mầm bệnh

Giun phổi chuột vốn cư trú trong động mạch phổi của loài chuột. Trứng giun nở thành ấu trùng giai đoạn 1 và được thải ra môi trường qua phân chuột. Sên trần và ốc sên – những sinh vật ăn mùn bã – sẽ vô tình ăn phải phân chuột mang mầm bệnh. Trong cơ thể nhuyễn thể, ấu trùng phát triển đến giai đoạn 3 – giai đoạn sẵn sàng lây nhiễm sang người.

Điều nguy hiểm nhất là ấu trùng giai đoạn 3 không chỉ cư trú trong mô thịt của sên, mà còn tồn tại dày đặc trong lớp chất nhầy mà chúng tiết ra trên đường bò. Một vệt chất nhầy vô hình vương lại trên nền gạch, đồ chơi ngoài sân, hay bám trên lá rau xà lách cũng chứa đựng rủi ro lây nhiễm.

Con người là “vật chủ ngõ cụt” của loại ký sinh trùng này. Khi ấu trùng giai đoạn 3 tiến vào đường tiêu hóa, chúng không nằm lại ở ruột. Với ái lực đặc biệt với mô thần kinh, ấu trùng sẽ xuyên qua thành ruột, đi vào hệ tuần hoàn và đánh thủng hàng rào máu não để tiến thẳng vào não bộ và tủy sống.

Tại hệ thần kinh trung ương, do môi trường sinh học không phù hợp, ấu trùng không thể hoàn thiện vòng đời thành giun trưởng thành. Chúng mắc kẹt và chết tại đây, giải phóng các kháng nguyên kích hoạt một phản ứng miễn dịch cục bộ cực kỳ dữ dội, dẫn đến bệnh lý viêm màng não – tủy tăng bạch cầu ái toan. Quá trình viêm cấp tính này gây sưng phù, chèn ép và hoại tử trực tiếp các nơ-ron thần kinh, dẫn đến sốt cao, đau đầu dữ dội, liệt chi, liệt mặt, hôn mê sâu hoặc tử vong.

Trẻ nhỏ chịu rủi ro lây nhiễm cao nhất

Bản tính tò mò, thích khám phá sinh vật lạ khiến sên trần hay ốc sên dễ dàng trở thành “đồ chơi” thu hút trẻ. Bề mặt hoạt động chủ yếu của trẻ là sàn nhà và đất cát ngoài vườn – đúng nơi sên thường bò qua và để lại chất nhầy chứa ký sinh trùng. Kết hợp với thói quen bò lê, hay cầm nắm đồ vật rồi vô thức mút tay, dụi mắt hoặc bốc thức ăn, trẻ rất dễ vô tình đưa trực tiếp ấu trùng giun phổi chuột vào cơ thể.

Ở độ tuổi này, hệ thần kinh và miễn dịch còn non nớt, sự xâm nhập của ký sinh trùng thường có diễn tiến viêm màng não rất nhanh, mạnh và để lại di chứng thần kinh tàn khốc hơn nhiều so với người lớn.

Khuyến cáo phòng ngừa

Mối đe dọa từ giun phổi chuột là hoàn toàn có thật, nhưng cách phòng tránh lại nằm ở những thói quen vệ sinh cơ bản nhất: