Dịch Ebola tại Congo tiến gần 600 ca mắc, Mỹ và châu Âu tăng cường ứng phó

Chính phủ Cộng hòa Dân chủ Congo ngày 9/6 cho biết đợt bùng phát Ebola hiện nay tiếp tục lan rộng, với 598 ca nhiễm được xác nhận và 115 trường hợp tử vong. Dịch bệnh do chủng virus Bundibugyo gây ra và đã trở thành một trong những đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng nhất thế giới trong những năm gần đây.

Theo số liệu chính thức, dịch bệnh hiện tập trung chủ yếu tại các tỉnh Ituri, Bắc Kivu và Nam Kivu ở miền đông đất nước, những khu vực vốn chịu ảnh hưởng kéo dài của xung đột vũ trang. Các ca bệnh đã được ghi nhận tại 17 khu y tế ở Ituri, 7 khu ở Bắc Kivu và 1 khu ở Nam Kivu. Giới chức cho biết đã có 22 bệnh nhân hồi phục, đồng thời các ca mắc mới gần đây chưa lan sang các khu vực y tế khác.

Mặc dù chính phủ Congo chính thức công bố bùng phát dịch vào ngày 15/5, các chuyên gia y tế cho rằng virus đã âm thầm lây lan trong nhiều tuần trước đó. Việc phát hiện chậm khiến cơ hội kiểm soát dịch từ sớm bị bỏ lỡ và làm gia tăng khó khăn cho công tác phòng chống dịch hiện nay.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết dịch bệnh đã lan sang Uganda. Tính đến ngày 6/6, Uganda ghi nhận 19 ca nhiễm xác nhận, 2 ca tử vong và 1 trường hợp nghi tử vong. WHO cho biết toàn bộ các ca bệnh hiện đều liên quan đến nguồn lây từ  Congo hoặc các chuỗi lây truyền liên quan, chưa phát hiện sự lây lan trong cộng đồng.

Các tổ chức quốc tế cảnh báo tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng thiết bị bảo hộ và vật tư y tế cơ bản đang cản trở nỗ lực chống dịch. Ngày 9/6, Ủy ban Cứu trợ Quốc tế (IRC) kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn cấp tăng cường hỗ trợ tài chính cho tỉnh Ituri nhằm ngăn chặn dịch bệnh tiếp tục lan rộng.

Để nâng cao năng lực ứng phó trên phạm vi khu vực, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cùng WHO đã khởi động Kế hoạch Chuẩn bị và Ứng phó Ebola cấp châu lục, kêu gọi huy động 518 triệu USD nhằm tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm và ứng phó khẩn cấp tại các quốc gia châu Phi.

Chủng virus Bundibugyo từng gây ra nhiều đợt bùng phát dịch

Bệnh do virus Ebola là một loại sốt xuất huyết nghiêm trọng, có khả năng lây lan cao, chủ yếu truyền qua tiếp xúc với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh. Theo dữ liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chủng virus Bundibugyo gây ra đợt bùng phát hiện nay lần đầu tiên được xác định tại Uganda vào năm 2007. So với chủng Ebola Zaire (Zaire ebolavirus), tỷ lệ tử vong của chủng Bundibugyo thấp hơn, nhưng vẫn có thể gây ra các đợt bùng phát trên diện rộng.

Hiện vẫn chưa có vắc-xin hoặc thuốc điều trị đặc hiệu nào được phê duyệt dành riêng cho chủng virus Bundibugyo. Các biện pháp kiểm soát dịch chủ yếu dựa vào việc cách ly bệnh nhân, truy vết người tiếp xúc, thực hiện quy trình mai táng an toàn và tăng cường tuyên truyền, huy động cộng đồng tham gia phòng chống dịch.

Congo là một trong những quốc gia thường xuyên xảy ra các đợt bùng phát Ebola nhất thế giới. Trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020, khu vực miền đông nước này từng trải qua đợt dịch Ebola lớn thứ hai trong lịch sử, với hơn 3.400 ca mắc và trên 2.200 trường hợp tử vong được ghi nhận.

Đợt bùng phát hiện nay một lần nữa xuất hiện tại khu vực miền đông đang chịu ảnh hưởng bởi xung đột vũ trang, khiến công tác kiểm soát và ngăn chặn dịch bệnh trở nên khó khăn hơn.

Hoa Kỳ kêu gọi châu Âu thắt chặt các hạn chế đi lại để ngăn chặn sự lây lan của virus Ebola

Trong bối cảnh dịch Ebola bùng phát tại Congo và lan sang Uganda, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang gây sức ép lên các nước châu Âu nhằm tăng cường kiểm soát đi lại đối với những người đến từ các khu vực bị ảnh hưởng ở châu Phi. Washington cảnh báo rằng nếu châu Âu không có các biện pháp mạnh mẽ hơn, Mỹ có thể siết chặt việc đi lại đối với hành khách từ châu Âu, kể cả trong thời gian diễn ra World Cup 2026.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio đã điện đàm với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen để thảo luận về sự phối hợp giữa Mỹ và châu Âu trong ứng phó với dịch Ebola tại Congo và Uganda. Washington nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là bảo vệ sức khỏe người dân Mỹ và ngăn chặn nguy cơ Ebola xâm nhập vào nước này.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết nước này đã tăng cường đáng kể các biện pháp phòng chống dịch và mong muốn các quốc gia khác cũng có những hành động tương tự. Mỹ kêu gọi châu Âu không chỉ tăng hỗ trợ tài chính cho các nỗ lực chống dịch mà còn áp dụng các biện pháp hạn chế đi lại hợp lý đối với du khách đến từ vùng dịch.

Những lo ngại của Mỹ xuất hiện trong bối cảnh World Cup 2026 sẽ khai mạc tại Mexico vào ngày 11/6 và kéo dài gần sáu tuần, với phần lớn các trận đấu được tổ chức trên lãnh thổ Mỹ. Chính quyền Trump đã cấm nhập cảnh đối với những người từng đến các quốc gia có dịch Ebola trong vòng ba tuần gần nhất, đồng thời áp dụng các biện pháp cách ly đối với công dân Mỹ trở về từ những khu vực này.

Mặc dù số chuyến bay thẳng từ châu Phi đến Mỹ khá hạn chế, chỉ vài chuyến mỗi ngày, nhưng có hơn 300 chuyến bay thẳng giữa châu Âu và Mỹ mỗi ngày. Điều này khiến Washington đặc biệt quan tâm đến nguy cơ dịch bệnh lan truyền gián tiếp qua châu Âu.

Về hỗ trợ quốc tế, Mỹ cho biết đã cung cấp hơn 200 triệu USD cho các nỗ lực chống Ebola tại Congo và Uganda kể từ khi dịch được xác nhận vào tháng trước. Trong khi đó, Liên minh châu Âu vừa công bố khoản viện trợ bổ sung 16,5 triệu euro, nâng tổng hỗ trợ của EU cho cuộc chiến chống Ebola trong hai tháng gần đây lên hơn 31 triệu euro.