LHQ: Số người nghèo đa chiều tăng lần đầu kể từ năm 2010, Việt Nam giảm nghèo nhanh

Trí Đạt
•
Thứ Ba, 13/10/2026

Một báo cáo của Liên Hợp Quốc công bố hôm thứ Hai (12/10) cho thấy số người nghèo đa chiều trên toàn cầu lần đầu tiên tăng kể từ năm 2010, lên 1,2 tỷ người. Việt Nam được ghi nhận giảm nghèo nhanh.

Người Palestine nhặt giấy và nhựa từ đống rác để làm nhiên liệu nấu ăn và nướng bánh tại Khan Yunis, thuộc miền nam Dải Gaza, vào ngày 12/10/2024. (Nguồn: Anas-Mohammed/Shutterstock)

Báo cáo Chỉ số Nghèo đa chiều toàn cầu (MPI) năm 2026 do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) phối hợp với Sáng kiến Nghèo đói và Phát triển Con người thuộc Đại học Oxford thực hiện. Đây là lần đầu số người nghèo đa chiều tăng kể từ khi chỉ số ra đời năm 2010: thêm 51,5 triệu người so với lần công bố trước, lên 1,2 tỷ người tại 108 nước đang phát triển, AFP đưa tin.

Báo cáo giải thích rằng, khác với cách đo bằng thu nhập, MPI xét 10 chỉ báo có trọng số về y tế, giáo dục và mức sống, như dinh dưỡng, tử vong trẻ em, số năm đi học, nước sạch, điện, vệ sinh, nhà ở và chất đốt nấu ăn. Một người bị coi là nghèo đa chiều khi thiếu thốn ở ít nhất một phần ba tổng trọng số các chỉ báo.

Hơn một nửa số người nghèo đa chiều, tương đương 617 triệu người, là trẻ em. Trong số người nghèo đa chiều, 83% sống tại nông thôn.

Cũng như năm trước, phần lớn người nghèo đa chiều vẫn sống tại châu Phi cận Sahara và Nam Á, đặc biệt là ở tiểu lục địa Ấn Độ, khu vực có mật độ dân số cao nhất thế giới, Lianhe Zaobao của Singapore cho biết.

Tổng Giám đốc UNDP Alexander De Croo gọi mức tăng số người nghèo là “hồi chuông cảnh tỉnh cho thế giới”.

“Đằng sau những con số này là 1,2 tỷ người đang chịu những khó khăn chồng chất lên nhau: đói, lỡ dở việc học, thiếu nước sạch hay điện. Điều này không thể chấp nhận được,” ông nói trong thông cáo báo chí.

Việt Nam giảm một nửa chỉ số nghèo đa chiều trong 7 năm

Dù tổng số người nghèo tăng, báo cáo vẫn ghi nhận nhiều nước tiến bộ rõ rệt. Trong 89 nước có số liệu qua nhiều kỳ, 33 nước giảm được một nửa giá trị MPI trong chưa đầy 15 năm, trong đó có 6 nước ở châu Phi cận Sahara. Tại Eswatini, tỷ lệ nghèo giảm từ 38,7% xuống 8% sau 15 năm.

Việt Nam cũng đạt tiến bộ nhanh trong giảm nghèo, với giá trị MPI giảm một nửa trong 7 năm, từ đợt khảo sát 2013/2014 đến đợt khảo sát 2020/2021, theo báo cáo. Trong giai đoạn này, tỷ lệ người nghèo đa chiều tại Việt Nam giảm từ 4,9% xuống 1,9%.

Nhanh nhất là Trung Quốc, nước chỉ mất 4 năm để giảm một nửa giá trị MPI. Tỷ lệ người nghèo đa chiều tại đây giảm từ 9,5% năm 2010 xuống 4,2% năm 2014.

Giá trị MPI phản ánh cả tỷ lệ người nghèo lẫn mức độ thiếu thốn của họ. Vì vậy, giảm một nửa giá trị MPI không đồng nghĩa với giảm một nửa tỷ lệ người nghèo.

Tăng dân số là một nguyên nhân chính

UNDP lưu ý tăng dân số là một yếu tố chính khiến số người nghèo tăng. Trong 108 nước báo cáo đề cập, chỉ 13 nước có số liệu mới.

Tại 95 nước không có khảo sát mới trong năm nay, riêng việc cập nhật ước tính dân số đã cộng thêm 15,8 triệu người vào số người nghèo, theo Devdiscourse. Phần tăng còn lại có liên quan đến những thay đổi trong tỷ lệ nghèo, biến động dân số và sự khác biệt về các chỉ báo giữa các đợt khảo sát. Do đó, không thể xem toàn bộ mức tăng là do đời sống các hộ gia đình đi xuống.

Trong 13 nước có số liệu mới, Ai Cập, Nepal và Tajikistan giảm đáng kể cả tỷ lệ nghèo lẫn số người nghèo. Angola và Zambia giảm được tỷ lệ nghèo, nhưng dân số tăng nhanh hơn nên số người nghèo vẫn tăng.

Nigeria cho thấy thành quả có thể bị đảo ngược. Nước này đạt tiến bộ đáng kể trong giảm nghèo ở thập niên 2010, nhưng tỷ lệ nghèo và số người nghèo đều tăng trở lại trong thập niên 2020.