Xác một pháo hạm thời thuộc địa, chiếc tàu chiến đầu tiên đóng tại Úc, đã được tìm thấy ngoài khơi bang Queensland, trùng với ngày tàu chìm hơn một thế kỷ trước.

Ảnh được cung cấp cho thấy xác ex-HMCS Spitfire, tàu chiến đầu tiên đóng tại Úc, được phát hiện ngoài khơi vùng viễn bắc bang Queensland hôm thứ Sáu, ngày 21/8/2026, đúng 128 năm sau ngày tàu chìm. Phát hiện này đã giải đáp một bí ẩn hàng hải. (Ảnh: PR Handout/ Supplied by Defence Imagery qua Jay Cronan)

Một bí ẩn hàng hải vừa có lời giải khi xác chiếc pháo hạm dài 16 m được phát hiện ngoài khơi vùng viễn bắc bang Queensland, đúng 128 năm sau ngày tàu chìm.

Ex-HMCS Spitfire là tàu chiến đầu tiên đóng tại Úc được chính quyền thuộc địa thời đó đưa vào biên chế. Tàu hạ thủy năm 1855 tại Darling Harbour, Sydney.

Về sau, Spitfire chuyển sang phục vụ tại Queensland với vai trò tàu hoa tiêu và tàu bảo trì phao tiêu, trước khi được bán cho tư nhân làm tàu cá vào năm 1885.

Sau hơn 4 thập kỷ hoạt động, con tàu chìm tại vùng biển nhiệt đới ngoài khơi vùng viễn bắc Queensland vào ngày 21/8/1898, rất may không có ai thiệt mạng.

Nơi tàu nằm lại dưới đáy biển vẫn là một bí ẩn cho đến ngày 21/8/2026, khi các nhà khảo cổ hàng hải phát hiện xác tàu sau chuyến khảo sát kéo dài một tháng.

Đội thợ lặn, thủy thủ đoàn và các thiết bị lặn điều khiển từ xa của HMAS Diamantina, một trong những tàu săn mìn lớp Huon của Hải quân Hoàng gia Úc, đã hỗ trợ cuộc tìm kiếm.

Ông James Hunter, thuộc Bảo tàng Hàng hải Quốc gia Úc, cho rằng Spitfire có tuổi thọ dài hơn phần lớn tàu buồm cùng thời, và đó là minh chứng cho chất lượng thiết kế và đóng tàu.

“Spitfire là tàu chiến đầu tiên do chính nước Úc đóng. Tàu từng tuần tra vùng biển ven bờ New South Wales trước khi chuyển sang làm tàu dân sự”, ông Hunter nói.

“Từ nghiên cứu của bảo tàng trên hồ sơ lưu trữ, chúng tôi đã biết vị trí ước tính nơi Spitfire chìm, và mọi người đã rất vui mừng khi khu vực xác tàu được phát hiện”.

Theo ông, nhóm sonar trên tàu Diamantina đã tìm ra Spitfire khi phát hiện một tín hiệu âm bất thường do xác tàu tạo ra.

Tư lệnh Hải quân Úc, Phó Đô đốc Matthew Buckley, nhận định Spitfire giữ một vị trí đặc biệt trong lịch sử hải quân nước này.

“Với các thủy thủ ngày nay, con tàu này là khởi đầu của một câu chuyện vẫn đang tiếp diễn trong Hải quân Hoàng gia Úc”, ông nói.

Ông Buckley nói thêm: “Phát hiện này, có được nhờ sự hỗ trợ của thủy thủ đoàn tàu HMAS Diamantina, giúp người Úc gắn kết với di sản hàng hải chung của chúng ta”.

“Điều này cũng làm nổi bật đóng góp của nhiều thế hệ người Úc trong việc đóng và vận hành tàu phục vụ đất nước”.

Bà Celeste Jordan, chuyên viên chính về di sản tại Bộ Môi trường, Du lịch, Khoa học và Đổi mới, nhận xét việc tìm thấy Spitfire đúng vào ngày kỷ niệm tàu chìm là điều may mắn hiếm có.

“Việc tìm lại những con tàu đắm bị mất dấu giúp bảo đảm các câu chuyện quá khứ của chúng ta được gìn giữ, tôn vinh và bảo vệ cho các thế hệ sau”, bà nói.

Khu vực xác tàu được bảo vệ theo Đạo luật Di sản Văn hóa Dưới nước năm 2018.