Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm thứ Năm (22/10) cho biết hai tập đoàn công nghệ Phần Lan Nokia và ICEYE đã ký ý định thư với Bộ Quốc phòng Ukraine để phát triển hệ thống vệ tinh tự chủ.

Ăng-ten vệ tinh Starlink, hệ thống mạng internet do SpaceX vận hành, được lắp đặt trên mái nhà của một tòa nhà dân cư ở Lviv, Ukraine, tháng 1/2023. (Nguồn: RossHelen/Shutterstock)

Ông Zelensky đưa ra thông báo này sau cuộc gặp với Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo. Ý định thư chính thức hóa quan hệ đối tác giữa hai tập đoàn và Bộ Quốc phòng Ukraine.

“Chúng tôi đã thống nhất tận dụng nhiều hơn năng lực vệ tinh của Phần Lan. Điều này quan trọng đối với quốc phòng và sức chống chịu của Ukraine,” ông Zelensky viết trên X. “Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận về việc này với Nokia và ICEYE.”

Thỏa thuận sẽ tập trung hỗ trợ năng lực phòng thủ của Ukraine trong không gian, theo thông cáo của Nokia. Nokia là công ty viễn thông, còn ICEYE cung cấp hệ thống liên lạc vệ tinh.

Ông Rafal Modrzewski, CEO kiêm đồng sáng lập ICEYE, nhận định Ukraine cần “các hệ thống liên lạc vệ tinh an toàn, tự chủ, hiệu năng cao và do chính nước này kiểm soát”.

“Chúng tôi đã chứng minh được khả năng thực hiện nhanh các sứ mệnh tự chủ để giúp xây dựng năng lực đó,” ông Modrzewski nói. “ICEYE tự hào đã hỗ trợ Ukraine từ năm 2022, và hôm nay chúng tôi vẫn cam kết tiếp tục hỗ trợ.”

Chủ tịch Nokia Defense Mikko Hautala cho biết công ty sẽ cùng Kiev và ICEYE tìm hiểu cách dùng liên lạc vệ tinh tự chủ để cải thiện các hệ thống kết nối mà quân đội Ukraine đang phụ thuộc.

Hệ thống vệ tinh tự chủ

Trước khi ký ý định thư, hai công ty Phần Lan đã thông báo hợp tác phát triển các hệ thống liên lạc băng thông rộng tự chủ trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, dành cho chính phủ các nước. Các hệ thống này có thể phục vụ quốc phòng, ứng phó thiên tai khẩn cấp và an ninh biên giới.

Trong tuyên bố ngày 1/10, ICEYE cho biết quốc gia sử dụng sẽ sở hữu và kiểm soát toàn bộ hệ thống, gồm vệ tinh, phần hạ tầng mặt đất và thiết bị đầu cuối.

Công ty dự kiến phóng hệ thống đầu tiên thuộc loại này lên không gian vào năm 2028.

Các hệ thống này sẽ tạo ra một hạ tầng liên lạc bền vững, vẫn hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt, kể cả khi mạng mặt đất bị gián đoạn hay bị xâm nhập, theo ICEYE.

Ukraine và Starlink

Quân đội Ukraine hiện dựa vào dịch vụ internet vệ tinh Starlink của SpaceX để liên lạc trên chiến trường và thực hiện các đòn tấn công bằng máy bay không người lái đánh chặn.

Tuy nhiên, hôm 14/10, các quan chức Ukraine thông báo dịch vụ Starlink tại nước này bị hạn chế: thiết bị kết nối đang di chuyển nhanh hơn 100 dặm/giờ (khoảng 160 km/giờ) bị chặn. Trong số đó có các máy bay không người lái đánh chặn tốc độ cao mà lực lượng Ukraine sử dụng để đẩy lùi những đợt tập kích dồn dập bằng máy bay không người lái tự sát mang thuốc nổ của Nga.

Sự cố liên lạc vẫn tiếp diễn, phía Ukraine cho biết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Sáu (23/10) nói với các phóng viên rằng ông tin Ukraine đã có lại quyền truy cập Starlink. Nếu chưa, ông sẽ nói chuyện với CEO SpaceX Elon Musk.

Phát biểu với đài ABC cùng ngày, ông Zelensky cho biết Starlink vẫn chưa hoạt động bình thường.

“Hiện chúng tôi chưa thấy Starlink dỡ bỏ giới hạn tốc độ,” ông Serhii Beskrestnov, cố vấn của Tổng thống Ukraine, viết trên Telegram hôm thứ Sáu.

“Có vài trường hợp riêng lẻ [thiết bị] Starlink có thể di chuyển nhanh hơn giới hạn tốc độ một chút, nhưng nhiều khả năng đó là do thuật toán của SpaceX hoặc do điều kiện sử dụng cụ thể.”